mánadagur 7. mai 2012síða 12

Mánadagur 7. mai 2012 · Nr. 52 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Einaferð var tað ein mað­ur, sum segði eina lygn nóg ofta, soleiðis at øll til endans trúðu hesi lygn. Er hetta støðan í Før­oyum í dag? Vit hava í øllum førum eina samgongu, sum ferð eftir ferð hevur boðað frá, at eingin fær minni í eftirløn eftir at nýggja skattingin av eftirlønum varð sett í verk. Er hetta rætt og verður hetta eisini rætt um nøkur ár? Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar hevur javnan víst á, at við gomlu skattaskipanini, har egna eftirlønin hjá okkara limum varð skattað sum A-inntøka, lá skattaprosentið um 27%. Samgongan við Fíggar­ málaráðharranum á odda hevur nú broytt hetta til 40% - av hvørj­ ari krónu. Kann Fíggjar­ mála­ráðharrin vinarliga greiða okkum frá, hvussu hann fær roknað seg fram til, at eingin munur er á, um ávíkavist 27% ella 40% verða trektar frá eini upphædd? Vit vita væl, at sam­ gongan dregur fólka­ pen­sjón­ina inn í rokni­ stykki­ð fyri at fáa tingini at passa - fyri at fáa rætt. Fígg jarmálaráharrin hevur millum annað víst á, at mótrokningin í fólkapensjónini framyvir verður minni, soleiðis at hetta vigar upp ímóti hægru skattingini í egn­ ari pensjón. Hetta er áhugavert, tí við hes­um sigur Fíggjarm­álaráð­ harr­in samstundis, at minni verður í egnari eftir­løn. Her er eisini vert at leggja aftrat, at ávísir sam­gongu­fe­ lagir longu hava luft­að tankan um at lækka fólka­pen­sjón­ina. Niður­ støðan er greitt tann, at okkara egnu eftir­ løn kann eingin taka frá okkum hóast teir kunnu revsa okkum við at hækka skattin mun­ andi. Hin­vegin kunnu politik­ararnir, sum teim­um lystir, broyta viður­skiftini við fólka­ pen­sjón­ini, og tað hava teir so sanni­liga gjørt. Við øðrum orðum kann Fíggjar­mála­ráð­harrin als ikki, bert fyri at fáa rætt, taka fólka­pensjónina í rokni­stykkið, tá hann vil vísa, at eingin fær minni burturúr, hóast skatt­ ingin av egnari eftirløn nú er hækkað munandi. Umframt alt hetta, er eisini sera viðkomandi fyri limirnir í okkara fe­ lag, at gera vart við, at avtalurnar í starvs­sátt­ mál­unum um at gjalda til egna eftirløn nú eru broyttar fullkomuliga. Nýggja skattingin ger, at tað als ikki loysir seg at spara upp til eftirløn meira, orskað av øktu skattingini. Kort­ini hev­ur politiski mynd­ ug­leikin syrgt fyri við lóg, at øll í Føroyum nú verða noydd til at spara upp til egna eftirløn sam­stundis sum sami mynd­ugleiki hevur gjørt treyt­irnar fyri upp­spar­ ingini munandi verri. Er hetta ikki revolvara­ politikkur? Revolvara­ politikkur? Óluva í Gong Vegna Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Lógarbrot – og ein ævigheits­ maskina til øktan stættamun Høgni Hoydal Tað finnast neyvan orð, ið kunnu lýsa framferðina hjá landsstýrinum. Ella tøgnina hjá samgongutinglimum í Mið­flokkinum, Sjálv­stýris­ flokkinum, Sambands­flokk­ inum og Fólkaflokk­inum. Með­an tað stendur um grund­vallarbrot í føroyska sam­felag­num. Gerðirnar siga nógv meira enn orð, so eg fari bara turris­ liga at staðfesta: Sein­asta dømið í eini langari røð av ófyrireikaðum og gjøgnum­ skrumblaðum málum á tingi, sum hava djúptøknar av­leiðingar fyri grundvøllin undir samfelagnum, er hetta: Ólógligt uppskot... Fíggjarmálaráðharrin hev­ ur lagt lógaruppskot á ting, sum skal geva honum heim­ ild til einsamallur at broyta skattastigan. Ongar avleið­ ingar eru lýstar. Ongar fíggj­ ar­ligar útrokningar eru lagd­ ar við. Ongar grund­gev­ingar eru givnar. Løgtingsumsitingin og formansskapurin á tingi mæla til at burturvísa málin­ um, tí tað er klokkureint brot á stýrisskipanina. Tí í henni stendur sjálvsagt – sum í øllum fólkaræðisligum londum – at tað er bara ting­ ið, sum við lóg kann áleggja og broyta skattingina av borg­aranum. Annars eru vit jú afturi í einaveldinum, har kongur og hansara em­bætis­ menn ásettu skatt á sínar tegnar. ...sigur lógardeildin hjá landsstýrinum sjálvum Men samgongufólk atkvøða kortini fyri, at málið skal viðgerast. Nakrar minuttir undan 1. viðgerð av málinum, kemur fíggjarmálaráðharrin í tingið. Hann sigur við sam­ gongufólk, at hann hevur í síðstu løtu funnið onkran hægstarættardóm í Dan­ mark, sum skal brúkast sum grund­geving. Undir nevndarviðgerðini kem­ur greitt fram, at eis­ ini løgfrøðingarnar á lógar­ deildini hjá lands­stýrinum sjálvum siga, at hetta er greitt brot á Stýrisskipanarlógina. Og at hægstirættardómurin, sum fíggjarmálaráðharrin sip­ar til, kann als ikki brúkast at samanbera við. Tá málið kemur til 2. við­ gerð á tingi, er bara and­ støðan í tingsalinum at við­gera málið. Hvørki fíggjar­ málaráðharrin, løgmaður ella nakar samgongulimur í fíggjarnevndini, eru til staðar. Ongir spurningar verða tí svaraðir. Ongin grundgeving givin. Tá atkvøðugreiðslan byrjar, koma samgongufólini rennandi inn í tingsalin og atkvøða fyri málinum. Uttan orð ella eið. Palleba og Marsanna gjalda prísin Og hvør er so avleiðingin av málinum? Ja, tað er ikki bara lógarbrot, valdsmisnýtsla og fullkomin vanvirðing fyri løgtingsarbeiðinum. Tað er eisini amboðið til at økja um stættarmunin og at undir­ grava fíggingina av øllum týðandi sam­felags­uppgávum og samhaldsfesti upp aftur meira enn grovheitirnar fyri jól. Tí fíggjarmálaráðharrin skal sambært ólógliga upp­ skot­inum hava heimild til einsamallur broyta skatta­ stigan, tá prísirnir og kostn­ aðar­støðið í Føroyum fara upp. Tað merkir, at tá oljan dýrkar. Tá rentan fer upp. Tá matvøruprísirnir hækka. Ja, so rakar tað tey lægstløntu og miðalløntu meint, sum ong­an skattalætta hava fing­ ið. Palleba og Marsanna fáa bara hægri prísir – og enntá økt gjøld og mista pensjón frá samgonguni. Og hvat ger so uppskotið hjá fíggjarmálaráðharranum við hendan stóran ójavna? Jú, hyggjuráðini hjá sam­ gonguni eru at gera munin upp aftur størri! Tey, ið hava fingið stóran skattalætta við flatskattinum, skulu fáa uppaftur størri skattalætta, tá prístalið fer upp! Tað er innihaldið í uppskotinum. Tann, ið hevur, skal hava meira Longu nú hækka prísirnir og kostnaðarstøðið, tí at flat­skatturin elvir til økta nýtslu hjá teimum, ið fingu stóran skattalætta. Og tí at bæði oljuprísur, Sev-prísir og annað hækka. Og realinntøkan mikar hjá teimum mest sperdu, tí at landsstýrið hækkar brúk­ aragjøld, minkar arbeiðs­ loysisstuðul og lestrar­stuðul – og noktar fyri at javna pensjónir og almanna­veit­ ing­ar. Stutt herfyri hækkaði prís­talið við 8%. Og tá upp­ skotið hjá Miðflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum, Sam­ bandsflokkinum og Fólka­ flokk­inum er samtykt, verð­ ur avleiðingin hendan, um prístalið hækkar 8%: Mørkini í skattastiganum fara tá at verða flutt soleiðis – uttan nakra løgtingsviðgerð: - 65.000 upp í 70.200 kr. - 500.000 upp í 540.000 kr. - 800.000 upp í 864.000 kr. Ævigheitsmaskinan til øktan stættarmun Tað vil siga, at tey sum onki hava fingið í skattalætta, men bara hægri prísir og minni keypiorku, fáa als onki burturúr broytingini. Men tey, sum tjena omanfyri hálva millión, og tey sum tjena omanfyri 800.000, fáa væl burturúr. Teirra mark fyri, nær tey skulu gjalda hægri skattaprosent, flytir seg við uppeftir við millum 40.000 og 64.000 krónum. Og flatskatturin verður upp aftur flatari. Tey hægstløntu fáa altso beinleiðis vinning burturúr, tá prísirinar hækka. Og fáa orku at keypa og brúka meira, sum fer at fáa prístalið at hækka uppaftur meira. Og so fáa tey aftur skattalætta. Hini fáa bara enn størri byrðar og skulu bera nógv meira av kostnaðinum fyri almennu tænasturnar. Altso, ein ævigheit­smask­ ina til at økja stættarmunin. Har tey ríkastu automatiskt fáa meira, og tey vanligu fólkini fáa alla rokningina. Lump og lirk Og hví vil samgongan ikki koma í Løgtingið, tá tey vilja geva nýggjar skattalættar og økja stættarmunin? Tað hevði verið tann einasta lóg­ liga mannagongdin. Men tá fer tað jú at koma fram í ljósið og má viðgerast alment. Við bara at lata ein lands­stýrismann áseta skatta­stigan sjálvur í eini kunn­gerð, so kann hesin skatta­politikkur, ið bara finst í mest ójøvnu og høgrastýrdu lond­um, lumpast og lirkast ígjøg­num. Og svarið frá 19 ting­ valdum fólkum í sam­gongu­ flokkunum hevur higartil verið larmandi tøgn. Klokkureint brot á stýrisskipanina! – sigur lógardeildin hjá landsstýrinum sjálvum. Og fíggjarmálaráðharrin skal nú hava vald til einsamallur at geva øllum teimum, sum tjena omanfyri hálva millión, ein stóran skattalætta afturat, hvørja ferð oljuprísur, renta og vøruprísir fara upp