mikudagur 6. juni 2012síða 2

Mikudagur 6. juni 2012 · Nr. 64 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Sum vit nevndu í odda­grein­ ini fríggjadagin, so sakn­aðu vit í øllum hesum ar­kit­ekta­ kapp­ing­um og hugskotum at síggja, hvussu vit skapa hugn­alig býarrúm í vanligum føroyskum veðri. Tað vil siga í keð­iligum veðri. Tað skertst ikki burt, at veðr­ið flestu dagar er tað, vit kunnu kalla ófantaligt. Tí er tað eitt sindur misvísandi, at ark­i­tektar altíð vísa myndir í fagr­asta veðri. Og tað ber prísin, tá vinn­ ar­a­uppskotið í Klaksvík  sum annars sær rættiliga spenn­andi út  er myndprýtt við par­a­sollum og baðandi fólkum á hv­ít­um sandi í Klak­svík. Fordómar ella ikki. Slíkt veður fáa vit ikki í Klaks­vík   ella fyri tað nakra aðra­ staðni her á landi, at tað ber til vaða upp undir bringu á eini føroyskari strond. Til­ gjørda myndin úr Klaksvík vís­ir okkum, hvussu tað í øll­ um førum ikki verður! Seinastu árini eru nógv fólk vorðin havsvimjarar. Hetta er eitt ítriv, ið tekur dik á seg. Men hyggið eft­ir teimum, sum loypa á blám­ an: 10-20 sekund, so tey uppi aftur, og so er dagsins svimju­ túr­ur liðugur. Kalt og lekk­ urt, siga tey. Men harfrá og til Costa del Klaksvík  tað man vera at taka í so rívan til... Vit kunnu geva Høgna Hoydal rætt í, at best hevði verið, um før­oyska fólk­ið varð spurt á sinni, um vit tóku undir við donsku grund­lóg­ini ella ikki. Í grein í gjár spyr full­veld­ is­stríð­s­mað­ur­in mikli, hvussu tað ber til, at danski grund­lóg­ar­dag­ur­in verð­ur hild­in í Før­oy­um, eins og var hann ein há­tíð­ar­dag­u­r. Høgni Hoydal, sum er tann ein­ asti í før­oysku politisku skipanini á tingi og í landsstýri, sum hevur skriv­að undir uppá at heiðra og æra donsku grund­lóg­ina sum fólka­tings­ mað­ur, sigur, at danska grund­lóg­in, sum fyri danir var fræls­is­bræv­ið mikla, fyri føroyska fólkið gjørd­ist tað øvugta. Altso danska grund­lóg­ in er ó­fræls­is­bræv­ið hjá før­oyi­ng­u­m. Danska grundlógin fær skuld­ina fyri, at føroyingar liva í ó­frælsi. Í politikki kann man siga so nógv. Og man kann loyva sær so nógv. Men politikkur og politiska skip­an­ in er ein mynd av fólkinum. Vit fáa tað løg­ting og tað lands­stýr­ið, sum vit hava valt. Før­oy­ing­ar hava – síð­ ani vit sluppu at end­ur­stovna løg­ ting­ið, brúkt tað mesta av tíðini at disk­u­tera júst tað sama, sum Høgni Hoy­dal og Tjóð­veldi gera. Um vit skulu vera í ó­frælsi sam­an við Dan­ mark, ella skipa okkum sum full­veldi – ella repu­blikk, sum ein harð­mælt­ur tjóðveldismaður plagar at rópa um. Men tað hava vit ikki valt. Tá laga­liga løt­an hev­ur ver­ið – og fólk­ið hev­ur valt sjálv­stýr­is- ella full­veld­ is­flokk­ar í meiri­luta á ting, so hev­ ur tað kort­ini ikki rigg­að. Vit kundu í­mynd­að okk­um, at tá hesi flokk­ar endi­liga høvdu meir­i­lut­an, so tóku teir av. Men har kom al­tíð okk­urt ann­að í veg­in. Møg­u­lei­k­in var í 1946, undir sjálv­stýr­is­lands­stýri­num frá 1963-67 og und­ir full­veld­is­l­ands­stýr­ i­num um alda­mót­ið. Vit kunnu altíð diskutera um or­ søki­r­n­ar til, at tað miseydnaðist. Sagt verð­ur, at danska im­per­i­al­ism­an kolldømdi fólkaviljan í 1946. Kanska tað var so. Men fólkið valdi so ikki loys­ing­ar­flokk­ar­nar í meir­i­luta á tingi í 1946. Sjál­v­stýr­is­lands­stýr­ið varð kall­að kland­urs­lands­stýr­ið, og sein­asti møg­u­leik­in – und­ir full­ veld­is­lands­stýr­i­num, varð enda­liga bum­b­að­ur nið­ur og norð­ur, tá næst­ for­mað­ur Tjóð­veld­is­floks­ins legði An­finn Kalls­berg og Jørg­en Nicl­a­sen undir at stjala. Øll hava ikki somu hugsjón um frælsi, sum Høgni Hoydal. Tí kenna flestu føroyingar seg frælsar undir donsku grundlógini, hóast tilgogdin í sín­ari tíð kanska ikki var so demo­ krat­isk, sum hon átti at verið. Men harfyri hava vit sum tjóð, sum fólk, við lands­stýri og løgtingi og fólka­ tings­monn­um góð­tik­ið hesa skip­an við at virka undir henni. Vit kundu eisini havt eina fólka­at­ kvøðu fyri ella ímóti donsku grund­ lóg­ini – og sæð, hvussu leikur fór... Øll okkara politiska skipan hevur virkað undir grundlógini Finnur Koba Eg og mín per­són­ligi coach/styl­ist­ ur, Rúni Friis Kjær, skatta mót­a­dýp­ið til nýggju tíð­ ind­a­send­ing­ina í sjón­ varp­i­num í summ­ar. Hú­ð­in skal fáa sól­við­gerð, hár­ið skal av; men eftir tógv­ið stríð eydn­að­ist mær at yvirtala styl­ist­ in at lata yv­ir­skegg­ið fáa frið at vaksa seg sterkt til 29. juni, tá fyrsta fríggja­ kvølds­send­ing­in verð­ur á skíggj­a­num. Phew! – Ja, okkurt hava tey tíð til í sjón­varp­i­num, hó­ast tey ikki at tíð at gera tíð­ indi í summar... fræls undir grundlóg dana Costa del Klaksvík Siga vit hurrá fyri ófrælsinum? Høgni Hoydal kjak á síðu 19 Góðan grun­d­lóg­ ar­dag Edmund JOensen kjak á síðu 19 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lisið á Við jøvnum millumbilum gevur Býarbókasavnið í Havn út ljóðbókalista, og nú er 2012-útgávan komin. Ljóðbøkur eru bøkur, sum eru lisnar inn á band, fløgu ella mp3. Tær geva møguleika at lesa bókmentir, hóast umstøður ella stundir ikki eru at seta seg niður við eini vanligari bók. Allir lánarar kunnu læna ljóðbøkur. Ljóðbókalistin er ein lítil bók við yvirliti yvir allar tær ljóðbøkur, sum Býarbókasavnið eigur í løtuni, men hvønn mánað koma fleiri titlar afturat. Listin er ókeypis og fæst á Býarbókasavninum í Havn. Eisini er hann teldutøkur á www.bbs.fo. Nýggjur ljóðbókalisti