fríggjadagur 20. juli 2012síða 38

nr. 83 ·20. juli 2012 6 VIKUSKIFTI tað skal verða samfelagnum lív lagað í framtíðini. Tú má vita, hvar tú er, um tú skal vita, hvar tú fer. Føroyingar sita ikki við borðið nakrastaðni, meðan allur heim­urin er í rembingum og nýggjar leið­ir og møguleikar verða troyttir. Vit eru ikki við har. Sjálvt okkara frá­líku svimjar­ar mugu svimja undir hent­ leika­flaggi. Sitandi samgonga hevur snarað kum­pass­ið til høgru, sum løgmaður hev­ur tikið til fleiri ferðir. Hvussu verða sjónar­miðini hjá Framsókn, sum eisini er á politiska høgraveinginum, ikki um­boða í hesum samgonguskjalinum? - Tað er munur á teimum, sum eru konservativ og teimum, sum eru ný­ skap­andi. Framsókn er ein liberalur flokk­ur, sum gongur um miðjuna og á­veg­is út á høgravongin. Tað er samanfall millum tað sum lands­stýrið ger, og tað sum Framsókn vil. Tó vildu vit, at flatskatturin var meira sosialur, so fleiri høvdu fingið gagn av honum, og at barnafamiljurnar sam­stundis fingu munandi fíggjarligan styrk. Okkara uppskot til skattalætta hevði sett ferð á búskapin í einum breiðari høpi enn vit síggja nú. Flatskatturin hevur ikki havt tann virkn­að, sum lýst verður fyri. Gamaní, fleiri bilar eru seldir, men forbrúkið á van­lig­um brúksvørum er ikki hækkað. Hetta sigur okkum so mikið, at tað eru bara tey, sum frammanundan høvdu rími­liga góðan búskap, sum fáa nakað burt­ur úr skattalættanum, men tann stóra mannaskaran, sum eisini hevur tørv á rúmligari ræsum, fær einki. Mongu ivamálini við forskattingini av pensjónum hava elvt til, at fólk ken­ na seg ótrygg, stúra og brúka heldur peng­ar­nar at rinda skuld niður. Vit í Fram­sókn skutu upp at fíggja lættan við til­feingis­gjald, uppboðssølu av fiski, sjó­ manna­frá­drátti og rentufrádrátti heldur enn at gera seg inn á pensjónirnar. Okkara skattaumlegging kostaði 60 millión­ir krónur meira enn tann hjá sam­gongu­ni. Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum hev­ur tveitt um seg við tilvildarligum til­tøk­um og sparingum, sum birta óviss­ur og skapa órógv. Tilvildin ræður. Eg skal ikki siga, at hatta ikki er rætta leið­in, men eingin veit tað við vissu. Nú bíða vit bara. Riggar tað, so er tað at fegn­ast um – men tá er tað meira hepni enn skil. Riggar tað ikki, hvat hundan so? Tað vendist ikki aftur. Hatta er ikki leist­ur­in at arbeiða eftir. Tit lovaðu at røra í grýtuni, tá Fram­sókn varð stovnað. Hava tit tað? - Eitt av endamálunum er at fáa hug­ sjón­ir­nar aftur í føroyskan politikk. Fram­sókn vil tekna linjurnar upp og samstundis virka fyri samstarvi tvørt­ur um floksmørk. Tað er at røra í grýtuni. Eg var serstakliga errin, tá Sam­bands­ flokkurin, Javnaðarflokkurin, Fram­ sókn og Tjóðveldi í fjør skrivaðu und­ir sama skjal. Tá ásannaðu vit, at vit hava felagstrupulleikar, sum bert kun­nu loysast við breiðum semjum – sama, um tú er sambandssinnaður ella tjóðskaparsinnaður. Minni­luta­sam­ gong­an er higartil besta dømið um, at tú kann samstarva tvørtur um mørk. Hetta kann gerast uttan at selja út av tínum virðum ella krevja, at grund­virð­ ini hjá flokkunum skulu seta­st í veð. Tað var tað, sum løgmaður krav­di av okkum til sam­gongu­sam­ráð­ing­arnar; at vit skuldu góðtaka at hækka ríkis­ veit­ing­ina og at bannlýsa øll etisk mál. Men tað hevur eftir øllum at døma ikki eydnast at fáa samstarv tvørt­ur um floksmørk í hesum sam­gongu­samstarvinum. - Nei. Høvuðsorsøkin er stóri ruðu­leik­in og ótryggleikin sum valdar í politisku skipanini. Enn kveistrar samgongan til viks øll uppskot, sum andstøðan kemur við. Við tíðini fer hetta ikki at eydnast henni, og sam­gong­an fer at ásanna, at tørvur er á breið­ari grundarlagi at virka á. Hetta kem­ur til sjóndar longu í heyst. Eitt sermerki hevur verið, at sam­ gong­an ikki bara hevur nóg mikið í sær sjálvari – hon hevur enn tá sína egnu andstøðu. Hetta er ikki bara ein trupul­ leiki fyri samgonguna, men eisini fyri okkum, sum eru í andstøðu. Út­meld­ ing­arnar eru so ymiskar, at tær bera brá av politiskari óreiðiligheit. Vit vita heilt einfalt ikki, hvat funnið verð­ur uppá næstu ferð. At samgongan so­ leið­is er í andstøðu við seg sjálva, tað hava vit ikki sæð fyrr. Hetta er ikki gott fyri álitið á politisku skipanina, sum frammanundan ikki hevur størsta trú­ virði millum manna. Álit á politisku skipan­ina er ein fyritreyt, um fólk skulu trív­ast her og lata seg eggja til avrik og brøgd. Sum sagt, so fer hetta arbeiðsalagið hjá samgonguni ikki at røkka. Framsókn vil tí framhaldandi taka undir við góð­ um gagnligum uppskotum, sama um hesi koma frá samgonguni ella and­ støðu­ni. Kunnu vit ikki skjóta ein hvítan píl eftir at fáa floksdisiplin í føroyskan poli­tikk? - Eg kann bara siga fyri okkara við­ kom­andi, at Framsókn vil ikki hava for­ner­mað­ar politikarar í flokkin. Tey, sum verða partar av flokkinum skulu góð­taka virðisgrundarlagið hjá flokki­ num og virka politiskt út frá hes­um. Tað er krav. Flokkurin rúmar sjálv­ andi nógvum sjónarmiðum, men tey, sum ikki taka undir við virðis­grund­ar­ lagn­um, eru ikki við. Tað er so einfalt. Fram­sókn er ein liberalur flokkur, har frælsis­virðini eru grundstøðið, og sum vil, at tjóðarfrælsi, persónligt frælsi og vinnu­frælsi altíð eru á dagsskrá. Yvir­ skip­aða ideologiin má inn aftur í før­ oyskan politik, so fólk vita, hvat tey fáa, tá tey velja ein flokk. Hetta vilja vit í Fram­sókn. Tíverri er støðan í dag, at fólk velja eitt valevni hjá einum flokki, tí við­ komandi umboðar teirra áhugamál, með­an ein annar á sama lista verður vald­ur, sum gongur beint ímóti teirra áhuga­málum. Javnaðarflokkurin og Tjóðveldi hava áhaldandi víst á skeivleikar við politikkinum, sum samgongan førir. Tit hava greiðar meiningar um, hvat sømir seg best, men hava verið lutvíst kúrrir. Er ikki stór andsøgn í tí? - Tað er ikki lætt at fáa rúmd í fjøl­ miðlu­num sum lítil flokkur. Vit sleppa ofta ikki við, tá politisk mál verða við­ gjørd. Vit hava kanska heldur ikki gjørt um okkum við lesarabrøvum og øðrum átøk­um. Orsøkin er eisini, at flokkurin royn­ir at finna fótafestið í hesum politiska meldrinum. Tað krevur sítt at skipa ein nýggjan flokk. Vit høvdu møguleikan at fara í sam­ gongu. Tóku vit av, hevði flokkurin helst ein landsstýrissess í dag, sum var upplagdur kjansur at gera vart við okkara politikk, men vit fara ongantíð at svíkja tvey av okkara frælsisvirðum fyri at fáa henda møguleikan. Tað vilja vit ikki. Eitt annað er, at kravið, sum løgmaður setti okkum, var ófor­skamm­ a­ð og ein beinleiðis roynd hjá honum at forkoma tilgongdini hjá Framsókn. Vit eru varin í tilgongdini sum and­ støðu­flokkur – vilja vísa ábyrgd og virka mennandi í politisku skipanini. Hinvegin eru vit í Framsókn sann­ førd um, at ein flokkur sum umboðar libera­lu virðini, hevur politiskt lív lag­ að. - Framsókn er ein liberalur flokkur, sum gongur um miðuna og ávegis út á høgravongin, sigur Poul Michelsen. Soleiðis sær politiska landsslagið út í løtuni, sambært Framsókn