mikudagur 22. august 2012síða 2

Mikudagur 22. august 2012 · Nr. 97 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Vit skilja ikki altíð okkara kapp­ing­ar­neytar á Dimma­lætt­ing. Eitt dømi er odd­a­grein­in í blaðnum mán­a­dag­in: Fyri fyrstu ferð nevn­ir blað­ið stóra mál­ ið um løg­mann, sum hev­ur sagt ósatt fyri trimum fjøl­ miðlum. Dimmalætting ber í bøtu­ flaka við løg­manni, sum í Degi og Viku tók ábyrgd av, at hans­ara fyr­itøkur ikki megn­ aðu at gjalda hvørjum sítt og rann und­an fyrr givnum út­ meld­ing­um um, at hann ikki hevði á­byrgdina. Og so staðfestir blaðstjórin á Dimm­a­lætting: – at høggast um orð og heilt neyvt hvat hann fyrr hev­ur sagt gevur ikki mein­ ing long­ur. Løg­mað­ur tek­ur á­byrgd­i­na og við­gong­ur, at hann í fyrr givn­um út­tal­ils­ um í sama máli, ikki hev­ur skilt sann­leik­an heilt á sama hátt sum onnur. Og so vónar Dimma­lætt­ ing, løg­mað­u­r nú hev­ur vask­ að øll tey skitnu klæð­ini og kann byrja av nýggj­um við nýggj­um áræði: – og við hondini um stýr­ is­vøl­in, so vit sum borgarar í Før­oy­um kunnu merkja, at róðr­ið er í góðum hondum... Heilt erligt! Hvat varð av ó­hefta og kritiska tíð­ind­a­ blað­num, tí skarpa penn­i­ num, ið við fjórða stats­veld­ is­ins skjaldr­a­merki skuldi halda teim ráð­andi skák­mát og av­dúka lygn­ir og rang­ snúgv­i­ng­a­r og ó­reið­i­lig­ar pol­i­t­ik­ar­ar? Nei, vit spyrja bara. Vit halda als ikki, at løgmaður er vask­aður. Hann er tvørt­ ur­í­móti dálk­að­ur og av­dúk­ að­ur fyri at dylja, at hann hev­ur kost­að land­i­num mill­ i­ón­ir við at hava giv­ið bæði Taks og Bank­Nordik stór tap. Løg­maður royndi at dylja hetta sum longst, men varð av­dúkaður – og var eis­ ini av­d­úk­að­ur fyri slett ikki at kenna sína ábyrgd sum nevnd­ar­formaður. Heldur enn at bera í bøtu­ flaka og skava útyvir, so átti »krit­iska« Dimmalætting held­ur at sett spurnignin, um løg­mað­ur er ha­bil­ur at stýra land­i­num, tá hann fór so yv­ ir­flat­iskt til verka sum vinn­ u­lívs­mað­ur, at onnur fingu rokn­ing­ar fyri tví­siffr­að­ar millón­a­upp­hædd­ir! Hvar fór tann kritiska Dimman? Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Tað var eitt áhugavert kjak í Degi og Viku í gjárkvøldið, har Oddfríður M. Ras­mussen, lærari og rithøvundur, og Høgni Hoydal, løgtingsmaður, kjak­að­ust um valrættaraldurin skal lækk­ast úr 18 niður í 16 ár. Báðir samdir um, at so skal verða. Politisku ungmannafeløgini vórðu eis­ini spurd. Hóast Fólka­ flokk­ur, Javn­að­a­rflokkur og Tjóð­ veldi tóku í­móti upp­skot­i­num við opn­um ørm­um, so var um­boð­ið fyri Sam­bands­flokk­in aft­ur­hald­ andi. Ungi sam­bands­mað­ur­in man halda tað vera íborið at vera kon­ serv­a­tiv­ur og stríð­ast í­móti fram­ stig­um – hó­ast marg­hátt­ligt fyri eitt pol­itiskt ung­manna­fel­ag, sum vil hava ávirkan. Studentaskúlanæmingar eru held­ur ikki tað, sum teir plagdu at vera. Sjón­varp­ið spurdi nakrar næm­ing­ar í Hoy­døl­um um teirra hugs­an, og tey vóru als ikki sann­ før­andi. Hildu ikki, at sekstan ára gom­ul eru nóg búgvin at taka slíkar »týð­andi avgerðir«, vildu fleiri teirra vera við. Vit kunnu sjálvandi altíð tosa um mørk. Skalt tú til dømis eisini sleppa at koyra bil, tá tú ert 16? Men tað er ov einfalt at koma til ta nið­ ur­støð­una, at sleppur tú at velja fólk á ting, so mást tú eisini sleppa at koyra bil og keypa brennivín. So­ leið­is nýtist sjálvandi ikki at vera. Sum sekstan ára gamal hevur tú nøk­ur rættindi. Tú rindar skatt, um tú hev­ur inn­tøku, tú kanst revsast og so fram­vegis. Hví skalt tú ikki eisini sleppa at vera við til at gera av, hvør skal stjórna landinum? Tað verða sjálvandi ikki tey 16 og 17 ára gomlu, sum einsamøll fara at manna løgtingið. Men tey verða við til tað, og hví skulu tey ikki tað? Tað er ein støðug gongd at broyta val­rætta­r­aldurin. Frá at ognarleys sluppu at velja, og at kvinnur fyri minni enn 100 árum síðani sluppu at velja, er valrættaraldurin støðugt lækk­aðu­r frá 35 árum og niðureftir. Sein­ast frá 20 til 18 í 1984 – við virkn­ aði fyri løg­tings­valið í 1988. Tað eru 28 ár síðani, at løgtingið lækk­aði valrættaraldurin úr 20 til 18 ár. Nógv er broytt í heiminum síð­ani tá, og somuleiðis tey ungu, sum búgva í hesum heimi. Tey ungu standa fyri nógvum valum av yms­um slag, tey møta nógvum trup­ul­leik­um, sum fyrr bara vóru fyri eldri ung­dómar. Hetta er ein veruleiki, sum tey skulu fyrihalda seg til aktivt, væl­upp­lýst og kritiskt til. Tey kunnu fáa børn, tey oman fyri und­ir kriminella lágaldurin og skulu gjalda skatt. Men tey sleppa ikki á val, vera við til at gera av, hvør skal vera løgmaður og ávirka tær av­gerð­ir, sum hava beinleiðis av­ leið­ing­ar fyri teirra lív hvønn dag. Hetta er veruleikin hjá teimum 16-17 ára gomlu. At tú ert ungur ger teg ikki óbúnan at fara á val... Tað spældi ikki so væl av, tá fyrrverandi danski ferðslu­mál­a­rá­ðharrin, Arne Melchior, í 1984 gjørdist so arg­ur inn á danska blað­ið Pol­i­tik­en, at hann segði upp øll hald­ini, sum Ferðslu­mál­ a­ráðið hevði upp á Pol­i­tik­ en. Málið byrjaði við einum vegg­málningi á Birkerød Stat­ion, sum Jens Jørgen Thor­sen hevði málað av Jes­usi, sum Arne Melchior helt vera sera niðrandi. Ráð­ harr­in gjørdi tí av, at máln­ ing­ur­in skuldi burtur, og av hes­um stóðst mikið kjak. Arne Melchior verður spinn­andi fo­r­nerm­að­ur, tá hann í Politiken fær eina speiska við­merk­ing frá høv­und­a­num Car­sten Jen­sen – so for­nerm­að­ur verð­ur hann, at hann sig­ur upp øll hald­ini, sum Ferðsl­ u­mál­a­ráð­ið hev­ur upp á Pol­i­tiken. Í Danmark eins og í øðr­ um lond­um er ikki pláss fyri pol­i­tik­ar­um, sum taka sín egna per­són og eg­in á­hug­ a­mál fram­um í pol­i­tikki, og tí fekk Arne Melchior greið boð frá Fólka­tings­ins um­ boðs­manni um ver­sgóð­ur at tekna øll haldini av Poli­ tik­en aftur, sum hann í per­ són­lig­um fornermilsi hevði strik­að. Ráðharrin ger sjálvandi sum um­boðsmaðurin sigur, og tí varð revs­ing­in av Pol­i­ ti­k­en av­tikin aftur. Hendan søgan líkist ikki sørt søg­uni um løgmann – ráð­harran hjá fjøl­miðl­u­ num – sum í per­són­lig­um for­nerm­ilsi fríggj­a­dag­in fekk Løg­mans­skriv­stov­una at siga hald­ið upp av Sosial­ i­num, soleiðis at hann ikki per­són­liga fær blaðið. Kaj Leo gjørdi ein Melchior... Sleppið 16 ára gomlum á val Poli­tik­ arar út­vega ikki ar­ beiðs­pláss Jógvan við keldu kjak á síðu 17 Misnýtt pumpu­ verk­ætlan Meinhard Jacobsen, Árni M. dam, hans a. Joensen kjak á síðu 16 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mynd frá Ungdómstinginum