mikudagur 19. september 2012síða 23

23 Mikudagur 19. september 2012 · Nr. 109 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Óli Jacobsen olijacobsen@olivant.fo Komandi partur: Í komandi parti verður serliga greitt frá Winther ættini Tað er ikki nógv, sum kann skrivast um Hans Christoffer, verson Jens Wenningstedt, hvørs navn er á gravstaðnum. Men C.M. Olsen skriv­ar 14. November 1849 at hann gav “Brudegave til Hans Chr. Jacob­ sen og Armgardt 2 rd.” Tað kann sigast nakað um son teirra Hans Marius. Tingakrossur skrivar minning­ ar­orð um hann, tá ið hann doyði í 1944: H. M. Jacobsen fyrrverandi lær­ari, doyði týsdagin 19. september eftir stutta sjúkralegu. Hann var føddur í Havn 25. juni 1866. Hóast aldurin var nakað høgur, komu deyðsboðini dátt við, tí Jacobsen hevði alla ævi sína verið likamliga sterkur, ja, risa­ sterkur. Sum ungur gekk hann í realskúla í Havn og fór til Danmarkar at taka preliminerprógv, ið tá ikki kundi fáast í Føroyum. Hetta prógv tók hann 1886 frá tí gitna Efterslægtens skúla. Heimafturkomin var hann á skrivstovu í Havn, men fór aftur til Keypmannahavnar og kom heim aftur 1893. Frá 1. oktober 1894 var hann vikarur við Havnar skúla fyri Gullak Jacobsen, seinni próst, ið tá fór niður at lesa til prest. Í 2 ár var hann vikarur samstundis við, at hann gekk á læraraskúla. Prógvið var tikið 1896. Hann fór beinanvegin til Tvøroyar sum vikarur, og seinni var hann tvey ár lærari við privatskúlan, ið harrar Mortensen høvdu sett á stovn har. Aftaná eitt skúlaskeið fekk hann so pláss sum lærari í Skálavík, flutti til Sørvágs í 1902, til Sandavágs í 1916 og kommunuskúlan í Havn í 1919, har hann var til 1. no­vember 1934, tá hann gav seg frá lærara­starv­inum. H.M. Jacobsen var væl útbúgvin at vera lærari. Gløggur, livandi og vakin sum hann var, dugdi hann væl at skilja børn og at fáa tey at vísa áhuga. Hann royndi at leggja undirvísingina soleiðis til rættis, at hann fekk øll við, eis­ini tey stirvnu. Eitt dømi um hetta er hansara stavingarbók, ið skuldi gera móðurmálið meira ein­falt fyri børn. Eyðvitað er, at Jacobsen hevði uppiborið – ikki eitt betri, men eitt meira skiljandi og takksamt “forum” enn stirðnar næmingar í einum barnaskúla. Hjá Andreas Isaksen í Geil, beiggja Elspu, Isalinu og Djóna í Geil, hevði Jacobsen lært at binda inn bøkur. Hann hevði bæði hug og eitt serstakt hegni til hetta starv. Mong prýðilig innbinding er at finna eftir hann. Hann var eisini sera heppin við penninum. Tá ið eitt ella annað týdningarmikið skriv skuldi greið­ ast úr hondum, varð altíð heitt á hann. Eftir 2 ár var hann blaðstjóri av Føroya Socialdemokrati. Hann hevði bæði lættan og smidligan penn og dugdi hendinga væl at málbera seg. Mangar av greinum hans eru sannar perlur. Hann hevði eina dygga barlast av mentan, og hann hevði verið tann “ideelli” blað­stjórin, um hann hevði dugað at verið meira “agitatoriskur”. Tað var sagt um Jacobsen, at hann var Føroya mest belisti mað­ ur. Nógv var um tað, og hann dugdi at njóta tað, sum hann las, hann fekk nakað burtur úr tí. Gløggur, vitugur og hátt mentaður, sum hann var, var hann ein góður upp­ lesari og hollur sjónleikari. At koma á tal við var Jacbsen forvitnisligur. Hann var so vitigur, so livandi, aldri stirvin og keðiligur, at tað var sum at oysa úr einum botnleysum brunni við vitan. Sjálvt um hansara mentunarliga støði var so langt yvir fjøldini, dugdi hann at tala bæði við Per og Pól. Seinnu árini búði hann mest í Skálavík. Honum untist væl har, men lív kom í hann, tá hann gekk kendar gøtur og hitti kend fólk í Havn. Eftir hann sita einkja (Sára Sofía, 1882-1969) og vaksin børn, harav tvey eru í Danmark. Ein góður Føroya sonur er farin og verður saknaður. Sonur Armgarð og Hans Christoffer gjørdist kendur lærari Ein kendur abbasonur Wenningsted var Johan Hendrik Poulsen, vanliga kallaður Dikkurim Zacharias Sørensen skrivaði í Tinga­krossur 31.1. 1969 m.a.: 30. januar vóru 100 ár síðan Johan Hendrik Poulsen var borin í heim í Skopun. Abbi hansara við sama navni var fyrsti maður, ið setti búgv í Skopun. J. H. Poulsen var næmingur á donsk­um háskúlum fýra vet­rar uppí slag, og um sumrini ar­beiddi hann sum handverkari. Hann var merkt­ur av danskari há­skúla­ ment­an eins og nógvir av okkara undan­gongu­monn­um í før­oyskari há­skúla­menning. Heimafturkomin til Skopunar gift­ist hann í 1896 Súsonnu Katrinu Winther, dóttir sýslumannin Niels Winther. Hon hevði læraraprógv frá læraraskúlanum í Tórshavn og var lærarinna í Skopun. Tá ið konuni barst frá, hjálpti hann henni í skúl­ an­um, og seinni varð hann lærari burturav. Longu í 1897 verður J.H. Poulsen, bert 28 ára gamal, valdur inn á ting, og var sitandi í fyrsta umfari til 1907. J.H Poulsen var allar sínar dagar ein ógvuliga frísinnaður mað­ur, og tað var einki at ivast í hjá honum við floksbýtinum í 1906, at hann gjørdist limur í sjálv­ stýrisflokkinum. Í 1907 fór J.H. Poulsen úr ting­ inum, men kom aftur á ting í 1917 og sat hesa ferð til 1932. Tá fór hann úr almennum poli­ tikki, men hann var allar dagar tann sami góði sjálvstýrismaðurin, dámdi væl at tosa um politikk og hugnaligt var at koma á tal við hann bæði um tjóðskaparlig, politisk, ment­unarlig og vinnulig framstig í hansara tíð, og tað gleddi hann sum gamlan mann at síggja tey framstig, ið gjørd vóru. J. H. Poul­sen var ein høgt mentaður maður, hevði lisið nógv og kundi tí tala við um allar spurningar, sum vóru frammi í tíðini. Hann var í orðsins sanna týdningi ein álitis­maður og orðhildin, ein av teimum, sum ikki svik var í. Hann var ein góður føroyingur, og hann var skopuningum ein góður maður. Hann andaðist 30. august 1954, 85 ára gamal. Ískoyti til seinastu Miðviku: Annar maðurin, sum bjargaði sær yvir á sprytið á Knørri, var Rudolf Hansen, sonur Petur í Garðinum í Klaksvík Johan Hendrik Poulsen var ein góður politikkari, eisini lokalpolitikari. Hann royndi í síni tíð at fáa Sanatoriið at verða bygt í Sandoynni. Hetta var tó hildið at vera ov óhøgligt í mun til Hoydalar. Johan Hendrik Poulsen: Abbasonur Wenningsted Hans Marius Jacobsen var dugnaligur lærari og blaðstjóri Hann hevur eisini verið virk­ in á øðrum økjum. 21. janu­ar 1851 var fundur í “Maade­holden­heds­ for­en­ingen”, har Wenningsted hevur verið formaður. Men á hes­um fundi legði hann frá sær. Jacob Kjelnæs tók við. Mátahaldsfráhaldsfeløg hava verið byrjanin til frá­halds­rørls­ una, men tey blivu ikki lang­ lívað. Framvegis er hann skraddari. 25 mars 1851 “forandrede Wenn­ ings­ted Opslaget paa min brune fine Frakke. Jeg tænkte, det kunde omtrent koste 2 m. Det skulde gaa ind i hans Gæld til mig, der er 5 rd. Wenningsted hevur dugað ann­að enn tað. 18. Juli 1851 “skar Skrædd­er Wenn­ingsted en Væxt af Pand­en paa mit Hoppeføl, som det var født med.” Tann 23. juni 1852 “har Wenn­ ingsted betalt sin Gæld til mig, 4 rd.” 1853 3.2: I gaar var der paa min An­ mod­ning Forsamling i Thors­ havns skole, hvorved flere Famile­fædre komme overens om at bespise fattige Børn, saa at intet trygleri maatte finde Sted. Der blev valgt en Bestyrelse: Lützen, Wenningsted, Gregersen og jeg. Tríggjar dagar seinni, tann 6, verður sagt: “Fastelavent Søndag ere 25 Børn saaledes begyndt at faa deres Kost”. Sama dag verður sagt: Var Forsamling i Maadeholds­ for­eningen. Lützen blev valgt til Formand, Wenningsted, Müller, syssel­mand og jeg blev valgte til Med­bestyrere. Reglerne bleve noget forandrede, og nogle Medlemmer bleve ved Stemme­ flertal udslætt­ede. 31.3. Nú vóru tveir mánaðir síðani, at umrødda felag var stovnað. Hetta var ætlaða roynd­ artíðin. Men tað hevði víst seg, at biddaríið var ikki hildið uppat kortini. Tískil varð samtykt at avtaka felagið aftur. Men hesir menn koma so í søguna fyri teirra sosiala sinnalag. 1853 6. mai varð valnevnd vald. Prestur, Lützen og Wenningsted vórðu valdir. 1854 22. juni “blev Wenningsted valgt til lagtingsmand i stedet for (sýslu­mannin) Müller”. Wenningsted sat bert á tingi í 2 ár. Tá er H.C. Müller komin aftur. 1856 17.2. Maadeholdsforening. Jeg og Wenningsted skulde udgaa som Bestyrere, men blev valgt igen.