hósdagur 25. mars 2004síða 2

2 Nr. 59 - 25. mars 2004 Nr. 59 - 25. mars 2004 3 Steffen Stumman Hansen, landsantik- varur, hevur gjørt av at taka málið um Degnshús upp sum friðingarmál. Nú skulu húsini kannast, áðrenn Friðingar- nevndin um nakrar mánaðir kemur við einum tilmæli til landsstýrismannin FRIÐING Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Málið um gomlu Degnshús við Tinghúsvegin í Havn dregur út. Nú hevur Steffen Stumman Hansen, lands- antikvarur, gjørt av at taka málið upp sum eitt friðing- armál. Tað merkir, at byggi- deildin hjá Fornminnis- savninum nú skal kanna húsini fyri at finna út av, um tey hava søguligt virði. Spurdur, hvat avgerðin um at taka málið upp sum eitt friðingarmál byggir á, sigur Steffen Stumman Hansen, at avgerðin byggir á upplýsingar um sjálvt húsið, og søguliga um- hvørvið, tað stendur í. Upplýsingarnar hevur Fornminnisnevndin, har Steffen Stumman Hansen er formaður, frá Býarsavn- inum og Tinglýsingini. – Harumframt kenna vit søguna um umhvørvið har á leið, vísir landantikvarur- in á. Men higartil hava forn- frøðisligu myndugleikarnir ikki verið og kannað sjálv húsini. Eigarin av húsunum, Pet- ur Olsen, hevur sagt seg illa duga at skilja, hví húsini skulu friðast. Hann hevur víst á, at húsini eru rættu- liga nógv broytt, síðan Anton Degn búði í teimum. Millum annað var eldur í húsinum fyri trimum árum síðan, og tá bleiv alt loftið brotið niður og gjørt av nýggjum. Eisini er klædn- ingur, vindeygu og gólv skift seinnu árini, so talan er um eini heilt onnur hús, vísir Petur Olsen á. Undirskriftirnar Tá ætlanirnar um at taka Degnshús niður og í staðin byggja ein stóran bygning á staðið, elvdi tað til mót- mæli frá fleiri síðum. Fleiri býráðspolitikarar hava úttalað seg um tað skilagóða í at varðveita Degnshús, og yvir 3000 undirskriftir eru savnaðar til frama fyri at varðveita húsini. Spurdur, hvørt hann hev- ur kent seg trýstan til at taka málið upp sum friðing- armál, sigur Steffen Stumman Hansen, at tað hevur hann ikki. – Nei. Avgerðin byggir á eina sakliga meting av mál- inum, sigur landsantikvar- urin. Hann vil tó ikki útdýpa metingina meira. Dregur út Sum nevnt fer byggideildin hjá Fornminnissavninum í næstum at kanna húsini. Um miðjan apríl hevur Fornminnisnevndin aftur fund, og tá fer nevndin væntandi at viðgera upp- lýsingarnar frá byggideild- ini. Velur Fornminnis- nevndin tá at fara víðari við málinum, skal tað út til hoyringar, hetta tekur van- liga tveir mánaðir, áðrenn Fornminnisnevndin ger sítt tilmæli til landsstýrismann- in í mentamálum. – Í síðsta enda er tað ein politiskur spurningur, um húsini skulu friðast. Forn- minnisnevndin kemur bara við sínum tilmæli, vísir Steffen Stumman Hansen á. Degnshús gerast friðingarmál Petur Olsen, ið eigur Degnshús, er bilsin av gongdini í málinum. Hann vísir á, at hann kannaði málið væl, áðrenn hann keypti húsini, og síðan hevur hann fylgt byggisamtyktini til fulnar. Tí skuldi talan verið um ein avgreiðsluspurning FRIÐING Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo – Áðrenn eg keypti hús- ini, so kannaði eg, um nakar klausulur var á, um húsini vóru friðað og hvat byggisamtyktin fyri økið loyvir. Síðan keypti eg húsini einans við tí fyri eyga at byggja ein annan bygning har í staðin. Tað sigur Petur Olsen, ið eigur Degnshús. Hann er bilsin av gongdini í málinum, tí eftir hansara tykki skuldi bara verið talan um ein avgreiðslu- spurning. Longu nú hevur málið tikið langa tíð, og við avgerðini hjá lands- antikvarinum um at taka tað upp sum eitt frið- ingarmál, eru útlitini fyri at koma í gongd skotin longur út í framtíðina. So hóast hann hevur sett seg væl inn í viður- skiftini, so metir hann seg í dag hava keypt undir sera skeivum fortreytum. Petur Olsen spyr, hvat hann skal nýta húsini til, um tey verða friðað, og svarar sjálvur. Einki. Hann hevur tó ikki mist vónina enn, tí hóast gongdin fyri hansara við- komandi er keðilig, so er tilmælið til landsstýris- mannin um at friða húsini framvegis ikki skrivað, og í síðsta enda er tað landsstýrismaðurin, ið skal taka avgerðina. Petur Olsen sigur seg ikki hava kannað møgu- leikan fyri at reisa endur- gjaldskrav, um úrslitið verður, at húsini verða friðað. Hann ætlar sær fyrst at tosa við sakførara fyri at fáa greiðu á, hvar hann stendur í málinum. Endi sæst loksins á gamla málinum um eftirlønarviðurskiftin i hjá 13 handilsskúla- lærarum. Tveir av lærarunum sita ávíkavist sum lands- stýrismaður og aðal- stjóri, samtíðis sum teir umvegis fakfelag stevna landsstýrin- um. Málið verður tó væntandi avgreitt í løgtinginum, áðrenn tað verður tikið upp til dóms GEGNI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Í vikuni varð mál fyri í rættinum, har millum aðrar landsstýrismaðurin í mentamálum og aðalstjórin í Mentamálaráðnum stevna Føroya Landsstýri. Ikki út frá teirra núver- andi positión, men sum lærarar við Føroya Handils- skúla. Talan er um eitt mál um eftirlønarviðurskiftini hjá tilsamans 13 handilsskúla- lærarum, og sum hevur skjótt 16 ár á baki. Í stutt- um snýr tað seg um, at í set- anarskrivi hjá hesum lærar- um stendur, at skúlin skal innlima teir í ein danskan pensjónskassa. Til 31. desember 1987 var máls- økið danskt, og tí var hetta vanlig mannagongd, men eftir henda dato varð máls- økið flutt yvir í blokk- skipanina, og tí bar ikki til longur. Men í setanarskrivinum hjá hesum 13 lærarum, ið vóru settir eftir nevnda dato, er kortini komið at standa, at teir skulu innlim- ast í danska pensjónskass- an, hóast hetta ikki ber til. Fyri lærarar, ið seinni vóru settir í starv, er málið loyst á tann hátt, at teir fáa pensjónsviðurskifti, ið líkj- ast teimum, ið vóru fyri 31. desember 1987. Málið hevur verið uppi og vent fleiri ferðir, men nú vit skriva 2004 er málið framvegis ikki avgreitt, og landskassin hevur framveg- is ikki formligu viðurskift- ini í lagi til at rinda teimum eftirløn. Teir 13 handilsskúlalær- ararnir hava, umvegis fak- felag sítt, stevnt Føroya Landsstýri fyri at fáa síni rættindi. Teirra millum eru sum nevnt Jógvan á Lakj- uni og Petur Petersen. Kunnu stevna Løgfrøðingar, sum Sosial- urin hevur tosað við, vísa á, at øll hava somu rættindi til at stevna tí almenna. Og rættindini missir ein ikki, um ein fær starv hjá tí al- menna. Víst verður á, at talan ikki er um arbeiði hjá landsstýrismanninum ella aðalstjóranum, men viður- skifti, ið einki hava við ver- andi arbeið teirra at gera. Gegni Ein annar spurningur er gegni. Tí sum er sita lands- stýrismaðurin og aðalstjór- in so at siga báðu megin borðið. Teir stevna Føroya Landsstýri, og umboða samtíðis landsstýrið, ávíka- vist sum partur av politiska stýrinum, og sum ein av hægstu embætismonnum landsins. Harumframt liggur eitt lógaruppskot í løgtinginum nú, ið loysir knútin millum handilsskúlalærararnar og landsstýrið. Uppskotið, ið Bárður Nielsen, landsstýr- ismaður í fíggjarmálum, legði fram 4. marts, gevur í stuttum hesum lærarum somu eftirlønarviðurskifti sum øðrum lærarum. Upp- skotið byggir á eina nærum tvey ára gamla semju mill- um landsstýrið og Lærara- felag Handilsskúlans. Eitt ár seinni varð lógaruppskot sent til ummælis hjá fakfel- agnum, og svar kom haðani í februar í ár. Orsøkin til at málið ligg- ur í Fíggjarmálaráðnum er, at talan er um eitt pensjóns- mál. Tummas Magnussen, leiðari á lønardeildini, sigur at fíggjarmálaráðið hevur verið varug við, at ein av persónunum í dag er aðal- stjóri í mentamálaráðnum. Hvat landsstýrismanninum viðvíkur er hann komin í starvið, eftir at semja varð funnin partanna millum. Eins og Tummas Magn- ussen, so vísir eisini Mar- jun Hanusardóttir, løg- mansstjóri, til fyrisitingar- lógina og reglurnar um gegni, ið siga at persónar ikki mugu taka lut í viðgerð av máli, teir sjálvur eru partur av. Bæði undirstrika, at hesi atlit eru fylgd í málinum. Hvat rættarmálinum við- víkur er tað ikki heilt slept enn. Hans Trúgvi Teirin, sakførari hjá handilsskúla- lærarunum, sigur, at onkur smávegis viðurskifti eru í lógaruppskotinum hjá landsstýrinum, ið fakfel- agið ynskir at fáa broytt, og tí er málið ikki slept enn. Men hesi viðurskifti væntar hann verða broytt í nevndarviðgerð áðrenn málið kemur til 2.viðgerð í løgtinginum. Og hendir tað, so verður sakarmálið neyvan tikið upp til dóms. Hevur ikki mist mótið Stevna sær sjálvum Seinnapartin mikudagin fekk borgar-stjórin í Havn, Jan Christiansen, fleiri undirskriftir afturat, har mælt verður til at varðveita Degnshús. Ingi Mohr, stigtakari, sigur at talan er um umleið 450 undirskrift- ir. Hesar skulu so leggjast afturat teimum 3186 undir- skriftunum, ið vóru handaðar borgarstjóranum seinasta hósdag. jbh 450 undirskriftir afturat Degnshús eru nú friðingarmál, eftir at landsantikvarurin hevur gjørt av at søguliga virðið í húsinum skal kannast nærri C M Y K 3 2