mikudagur 10. oktober 2012síða 2

Mikudagur 10. oktober 2012 · Nr. 118 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Ársins stóra bókamessa í Frank­furt letur upp í dag, og Før­oy­ar eru umboðaðar við stór­um bási. Tað eru Ment­a­mál­a­ráð­ið, Norð­ur­ landa­hús­ið, Bók­a­deild Før­ oya Lær­ar­a­fel­ags og Nám, sum seinastu tvey ár­ini hava sam­starv­að um hetta á­takið við tí enda­máli at gera før­ oyska bókaútgávu sjón­liga úti í heimi. Í ár eru 14 verk vald út at umboða føroyskar bók­ment­ ir. Brot úr hesum verk­u­m og høvundalýsingar eru týdd til enskt og týskt. Hett­a tilfar er grundarlagið und­ir før­ oysku um­boð­an­ini, tá av­tal­ ur skulu fáast við út­lendsk útgávuforløg um sølu av rætt­ind­um. Fyri fyrstu ferð er bók­ment­a­lig sam­skip­an, FarLit, ið stendur fyri hes­um partinum. Jenny Jo­hann­es­ sen, bók­ment­a­frøð­ing­ur, um­ boðar FarLit. Hon er á bás­i­ num allar messudagarnar og hevur fundir við ym­isk fólk, ið hava sýnt bók­ment­um okkara áhuga. Fimm føroysk forløg sýna fram upprunaføroyskar bók­ ment­ir á føroyska básinum, og tað eru forløgini Bókadeild Før­oya Lærarafelags, Nám, Spro­t­in, Fróð­skap­ ur og Ment­un­ar­grun­n­ur Studentafelagsins. Umframt at varpa ljós á før­oyska bókaútgávu er leik­lut­urin hjá føroysku for­løg­u­num at fáa sam­ starv við útlendsk forløg og keypa rættindi til hand­rit, bæði innan skúl­a­bók­a­økið og barna- og ung­dóms­bók­ mentir. Hetta er neyð­ugur partur av for­lags­virk­semi­ num, um ein skal fylgja við og lofta tí, sum er uppi í tíðini. Seinnapartin í dag verð­ur skip­að fyri móttøku á før­ oyska básinum, har borð­reitt verð­ur við før­oysk­um mati – brot­a­breyði og laksi Bókamessan er opin frá mik­udegi 10. oktober til sunn­ u­dag­in 14. oktober. Tað var ein áhugaverd ís­lendsk-før­ oysk kanning av níggjunda­floks­ næm­ing­um, sum varð løgd fram á lær­ar­a­degi seinasta leygardag – og sum vit prenta burtur úr í blaðnum dag. Kann­ingin vísir eitt nú, at sterk­ari sam­band­ið er millum ung og for­eld­ur, minni roykja og drekka tey. Tað eru tveir granskarar, sum hava gjørt kanning av ymsum van­ um hjá níggj­und­a­floks næmingum í Ís­landi og í Føroyum. Kanningin snýr seg eitt nú um, hvussu nógv tey ungu roykja, drekka, eru úti um kvøld­ið, taka skúlan í álv­ara, eru sam­an við foreldrum sín­um, bólka­ trýst og nógv annað. Alt viðurskifti, sum eru sera viðkomandi at ávirka pos­i­tiva vegin til tess at menna góð­ ar sam­fel­ags­borg­ar­ar. Órógvandi er tað tó at síggja, at tøl­ini fyri føroyska ungdómin eru væl hægri, enn tølini fyri ís­ lendsku javn­aldr­ar­nar, tá talan er­ um, hvussu ofta tey hava verið full sein­astu 30 dagarnar, hvussu illa tey roykja, hvussu lítið tey eru saman við for­eldr­u­num, hvussu nógv for­ eldr­ini vita um, hvørjar vinir tey ungu hava og so framvegis. Tó er gott at síggja, at íslendsku tøl­ini fyri 15 árum síðani líktust okk­ara tølum. Men so tóku grannar okk­ara fyri vestan seg saman fyri at bøta um hesi viðurskifti. Ís­lendski granskarin, Jón Sigfússon segði á lær­ar­a­deg­num leygardagin, at teir mest týð­andi vanda- og trygd­ar­ fak­t­or­ar­nir eru familja, javnaldrar, virk­semi eftir skúlatíð og trivnaður sum heild. Hetta eru alt viðurskifti, sum vit kunnu gera nakað við. Í Íslandi hava tey gjørt hesa kanning á hvørjum ári síð­ani 1998, og er ætlanin at halda fram við hesi kanning í Før­ oy­um. Skúlin verður so mangan brúktur sum undanførsla, tá serlig stig skulu takast við uppalingini. Tað tyk­ist vera tey, sum halda, at skúlin í alt ov stóran mun eigur at taka sær av upp­ali­ngini. Men tað skerst ikki burt, at høvuðsábyrgdina fyri hes­ um hava foreldrini. Og sum kann­ ingin vísir, so er nýtlsa av tubb­aki, rúsdrekka og rúsevnum øvugt pro­ p­or­t­inal við samveru millum for­ eldu­r og børn. So her er bara hjá for­eld­runum at taka seg saman. At for­eld­ur lata slíkt um seg ganga, at skúla­børn bæði kunnu roykja og drekka regluliga, tað sær alt annað enn pent út. Og at fimti hvør skúla­ næmingur í níggjunda flokki roykir dag­liga og enn fleiri drekka javnan ber boð um, at at stórur partur av for­eld­r­u­num vanrøkja síni børn. Her eiga álvarslig stig at verða tik­in – bæði við atliti at børnunum, men ikki minst til tess at uppdraga for­el­dur til at vera foreldur við ábrygd. Samvera millum foreldur og børn forðar fyri misnýtslu Randi Jacobsen Klaksvíkar bý­ráð sam­tykti í gjár­kvøld­ið at yv­ir­taka KÍ- høll­i­na og Bad­m­in­ton­høll­ ina, og tað fer at svíða fíggj­ ar­liga hjá komm­ununi. Seinastu árini hevur komm­un­an lagt nógva orku í at nið­ur­gjalda skuld, og skuld­in er nú komin 23 mió. krón­ur undir álíkningina. Men samtyktin hjá bý­ ráð­num í gjárkvøldið um at yv­ir­taka hallirnar kann hava við sær, at skuldin fer upp á eina álíkning aftur, sig­ur Gunvá við Keldu, borg­ar­stjóri. Skuldin í hallunum báð­ um er 17,6 mió. krónur, og neyð­ugt verður við peningi aft­r­at til ábøtur. Tað má alt fíggj­ast við lántøku. Gunvá við Keldu harm­ ast avgerðina hjá býráðnum. Semja var ikki, men tað lá í kort­u­num, at hallirnar skuldu skipast í eitt felag, og at kommunan skuldi økja sín stuðul. Ítróttarfeløgini í Klaks­ vík heittu á býráðið um at yv­ir­taka hallirnar, men borg­ar­stjórin heldur ikki, at tann á­heitanin var serliga væl um­hugs­að, tí yvirtøkan av hall­unum hevur við sær, at aðr­ar ítrótt­ar­verk­æt­l­an­ ir, eitt nú rennibreytin og skýl­ið mugu bíða. Gunvá við Keldu ivast ikki í, at samtyktin hjá bý­ ráð­num hevur samband við, at bý­ráðs­val verður um tveir mán­aðir. Tað verða eisini aðr­ ar verk­ætl­anir, sum verða skotn­ar út í fram­tíð­ ina. Ætl­anin er at byggja nýggja skúla á Ziska­trøð, svimjihøllin, ment­a­n­ar­hús­ ið í mið­býnum og annað. Næsta ár verð­ur stóra tak­ið ellis- og røkt­ar­heim­ ið, men tá ið tað er lið­ ugt, verð­ur rúm­l­ig­ari, sig­ur Gunvá við Keldu. Klaksvík upp aftur á eina álíkning ung oyðileggja seg sálv... Føroyar við á heimsins størstu bókamessu Eitt fá­ manna­veldi ognartekur landið Uni Arge Tíðargrein á síðu 19 Spara okkum fátækari Eyðgunn Samuelsen kjak á síðu 17 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000