fríggjadagur 12. oktober 2012síða 47

nr. 119 · 12. oktober 2012 11 VIKUSKIFTI sein­modernað samfelag uttan somu moderniseringstilgongd, sum vit kenna frá eitt nú Danmark og Svøríki. Tí er átrún­aður í Føroyum framvegis í stóran mun eyðkendur av einum innihaldi, sum eyðkendi religiónina áðrenn moderni­ser­ingina. Men granskingin hjá Jannu Egholm Hansen avdúkar eisini, at Føroyar standa á einum religiøsum vegamóti. Gamla átrúnaðarliga siðvenjan er eisini undir trýsti í Føroyum. Hesa meting byggir hon eitt nú á eygleiðingar av før­oyska samkomu umhvørvinum, har ein staðfesting er, at tað sum varð mett at vera »syndugt og ikki« hevur førkað seg rættuliga nógv seinastu 30 árini. Tí hóast gudfrøðin, tær religiøsu lær­ur­ nar, stórt sæð eru tær somu, so er livi­ hátturin, serliga hjá yngra ættar­liðnum, nógv broyttur. Hon vísir á, at hetta ber við sær eina ávísa andsøgn millum gudfrøði og religiøsa praksis, men sum sam­ kom­urnar kanska ikki geva sær so nógv far um. Men talan er um greið­ar ábendingar um eina innhýsis sekulari­ sering í sjálvum samkomunum, er ein av hennara avdúkinginum í PhD verk­ ætlanini. – Religiøsi ungdómurin í Føroyum praktiserar ein nógv opnari kristindóm enn eldra ættarliðið, sum enn í stóran mun dýrkar ein meiri siðbundnan átrún­að. Yngra ættarliðnum dámar væl religiøsa shopping, har ein ikki er eins tengdur at ávísari samkomu, men kann loyva sær at vitja ymsar sam­komur. Eisini ber væl til, at sameina t.d. tað at ganga á møti við at ganga í bý­num. Sum heild hava tey ungu ein leysari hugburð til religión, og hetta gevur eina greiða ábending um, at religiøsi­ teturin í Føroyum er vorðin meiri indi­ vidualiseraður eftir rættuliga stuttari tíð, vísir Janna Egholm Hansen á. Trúgv trívist har korini eru hørð Ein klassisk tulking hevur annars verið, at átrúnaður søguliga hevur spælt ein stóran leiklut í Føroyum orsaka av hørðu náttúrufortreytunum, óstøðugum veðrið og fjarleika til meginlandi. Leikluturin hjá átrúnaðinum hevur verið at tænt sum eitt slag av tilverutryggleika. Tá til­veran sum heild er ótrygg, er ofta týð­andi at hava okkurt hægri at líta á, verður ført fram. Hinvegin vísir gransking úr øðrum londum, at tá eitt samfelag sum heild gerst tryggari at liva í, sosialt og materielt, gerast fólk ofta sum heild minni religiøs. Tørvurin á trúarligum trygg­leika er einfalt ikki eins stórur, er frá­greiðingin. Hetta er sambært summ­ um granskarum frágreiðingin uppá, at eitt nú Danmark og Svøríki teljast millum heimsins minst religiøsu lond, hóast tey teljast millum klassisku kristnu londini. Danmark hevur t.d. framvegis eina alment fíggjaða fólkakirkju, men vitjanirnar eru ofta rættuliga selektivar og avmarkað seg ofta til barnadóp, giftarmál og jarðarferðir. Men fyri at skilja serligu føroysku útgávuna av religiøsiteti, er neyðugt at hyggja eftir tí serstaka við føroysku søguni, er ein avdúking í PhD verk­ ætlan­ini hjá Jannu Egholm Hansen. Og tað er, sambært henni, søgan um eitt sam­felag, sum eftir stuttari tíð er vorð­ið sein­modernað uttan at hava fingið stundir til at tillaga seg. Tí hava vit helst bert sæð byrjanina til eina »moderni­sering« av átrúnaðarliga lands­lagnum í Føroyum. At átrúnaður í størri mun er vorðin ein tulkingarmøguleiki millum fleiri, at føroyskar samkomur praktisera ein meiri opnan kristindóm, og at tað ikki longur er eins legitimt at nýta religiøs argu­mentir í almenna kjakinum, eru helst alt ábendingar um eitt spakuligt, men greitt religiøst skifti í Føroyum. Eisini ber væl til, at sameina t.d. tað at ganga á møti við at ganga í býnum. Sum heild hava tey ungu ein leysari hugburð til religión nú enn áður Religiøsi ungdómurin í Føroyum praktiserar ein nógv opnari kristindóm enn eldra ættarliðið, sum enn í stóran mun dýrkar ein meiri siðbundnan átrúnað At átrúnaður í størri mun er vorðin ein tulkingarmøguleiki millum fleiri, at føroyskar samkomur praktisera ein meiri opnan kristindóm, og at tað ikki longur er eins legitimt at nýta religiøs argumentir í almenna kjakinum, eru helst alt ábendingar um eitt spakuligt, men greitt religiøst skifti í Føroyum mynd: álvur haraldsen