fríggjadagur 23. november 2012síða 2

Fríggjadagur 23. november 2012 · Nr. 137 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein ?? Síða 8 ??? Kjak á síðu 13 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Løgmaður hevur eftir øllum at døma uppgivið slagið um blokkin – og hevur ikki verið til samráðingar í heyst um at hækka blokkin, sum hann annars boðaði alment frá 17. januar. Tá komu løg­maður og Jørgen aftur sum av torveiðum frá sam­ráð­ingum um at fáa hægri blokk. Mál­ið hjá løg­ manni var at hækka blokk­in 150 til 200 mill­i­ón­ir krón­ur. Úrs­lit­ið var, at stjórn­in gekk við til at prís­tals­javna blokk­in, og tað gav eina hækk­ing upp á 8,6 mió krónur. Tað er eyð­sæð fyri øll, at tað ber ikki til at bakka aft­ur eina slíka av­ talu, sum løg­ting­ið og lands­stýr­ið gjørdu við stjórn­ina í 2003, tá blokk­ urin varð skorin. Men løgmaður vildi ikki við­ganga, at dysturin var taptur. Hann segði seg hava av­tal­að við Helle Thorn­ing- Schmidt, at stjórn­in og lands­stýr­ið skuldu fara und­ir kon­kret­ar sa­m­ ráð­ing­ar í heyst. Kaj Leo Jo­hann­e­sen segði seg hava avtalað hetta á fundi við stjórn­ina 16. januar í ár. – Tak ikki feil. Vit fáa hesar 200 mill­i­ón­ir­nar. Ikki fyrsta ár­ið, men næsta, triðja ella fjórða ár­ið. Tað skulu sam­ráð­ing­ar til, og vit av­tal­ aðu á fund­i­num i gjár, at tað verða kon­kret­ar sam­ráð­ing­ar til heyst­ar. Ikki bara bræva­skifti, ikki bara tel­e­ fon­sam­skifti, sum tá blokk­ur­in varð skor­in 600 milliónir. Soleiðis segði løgmaður við Deg & Viku 17. januar í ár. Men nú stjórnin er um at verða lið­ug við fíggj­ar­lóg­ar­upp­skot­ið, sum skal sam­tykkj­ast í Fólk­a­tingi­num­, so sæst, at einki er um hetta, sum løg­ mað­ur segði. Sam­bært upp­sko­t­i­num til fólk­a­tings­fíggj­ar­lóg­ina verð­ur blokk­ur­in til Før­oy­ar 624,5 mill­ión­ ir næsta ár – í 2013. Tað verð­ur hann eisini í 2014 og í 2015 sam­bært upp­ skot­i­num, sum ligg­ur í Fólka­ting­i­ num. Og sam­ráð­ingar hava ongar ver­ið. Løg­mað­ur sjálv­ur hev­ur einki gjørt við mál­ið. Hann hev­ur lat­ið tað upp í hend­ur­nar á Jørg­en Nicl­a­sen – og tað er sum at lata rev­in ansa høsn­u­num, tí Jørg­en Nicl­asen og Fólk­a­flokk­ur­in hava al­ment boða­ð frá, at tey halda einki um hesa ætl­an hjá løgmanni og Sam­bands­flokk­i­num. Og Jørgen Niclasen hevur einki gjørt við mál­ið. Ongar samráðingar hava ver­ið um at hækka blokk­in, so sum løg­mað­ur segði, at hann og stjórnin av­tal­aðu 16. jan­u­ar í ár. Jørg­ en Nicl­a­sen sig­ur við blað­ið í dag, at vit bræv­a­skifta við donsku stjórn­ina í hes­um døg­um. Galdandi av­tala er bara fyri 2012, og tí skal nýggj av­tala gerast – eis­ini um tað, at blokk­ur­in bara skal hækkast við prístalsjavning sum í ár. So er spurningurin, um talan er um vánaligt pol­it­iskt handa­lag – ella tal­an er um bluff. Í øllum førum ger sam­gonga­n tað øvugta av tí, sum løg­mað­ur lovaði – og eft­ir øll­um at døma trýr løg­maður ikki ein gong sær sjálvum í hesum máli. Trýr ikki upp á hægri blokk Í dag letur upp ein fram­ sýn­ing við tekningum hjá Palla Gregoriussen upp í Gal­e­rie Focus í Lambagerði 1 í Havn. Talan er um myndaevni úr gomlu Havnini, úr Før­oy­ um og úr útheimi. – Allar tekningarnar eru tekn­að­ar at staðnum. Tað dám­ar mær best, og eg haldi, at tú fært nógv meira burt­ur úr við at tekna á stað­num, sigur Palli Gre­ gor­i­us­sen. Hann leggur afturat, at tú lær­ir so nógv av at tekna á staðnu­m. Palli Gregoriussen er út­ búg­vin arkitektur í 1960 og stovn­aði saman við øðrum Ar­k­i­tektafelag Føroya í 1981. Hann fylti 80 ár 24. apríl í ár. Hann er kendur sum ark­ i­tekt­ur­in, sum hevur sett sín ser­liga dám á byggilistina í Før­o­y­um, bæði sethús, skúlar og nógvar aðrar spenn­andi bygningar til dømis Listaskálan í Havn. Hann hevur sýnt fram sínar tekn­in­gar síðan 1962, millum annað ferðatekningar úr út­ heiminum. Palli hevur altíð verið sera góð­ur við barndómsstað sín, Havn­ina, og mangan tekn­að Havn­ina. Palli hevur eis­ini út­givið bøkur við egnum tekn­in­gum, serliga kendar eru bøk­ur­nar um kirkj­ur­nar í Før­oy­um. Á fram­sýn­ing­ini í Galerie Foc­us eru 72 blýant og akv­a­ rell tekn­ing­ar. Framsýningin er op­in til 6. des­em­ber: týs­ dag til fríggjadag kl. 15 til 18, leyg­ar­dag kl. 16 til 18, eisini er op­ið eftir avtalu. Ymiskt er sum bendir á, at pol­itiskur vilji er til at greiða fíggjarfløkjuna í Kringvarpi Føroya. Aksel V. Johannesen mæl­ir í grein her í blaðnum dag til, at løgtingið ásetir ein kring­varps­ skatt, ið eins og kirkju­skatt­ur­in er leysur av fíggj­ar­lóg­ini – ein skatt­ur, sum politikararnir ikki skulu taka støðu til á hvørjum ári. Sambært uppskotinum verð­ur gjald­ið 0,7 prosent fyri hvønn skatt­gjald­ara. Á henda hátt fær Kring­varp­ið 60 mill­i­ ónir um árið. Ein stak­ur pen­ sjón­ist­ur rind­ar tá 450 krónur um ár­ið móti 3.625. Ein við inn­ tøku upp á 300.000 rindar 2.100 og tann við eini inn­tøku upp á eina mill­i­ón rindar tá 7.000 í kring­varps­gjaldi um árið. Ein slíkur háttur hevði í øll­um førum verið ein loysn. Høgni Hoydal tosar eis­ini um eina loysn við at fáa kring­ varps­gjaldið um skattin, og formaðurin í Mentanarnevnd løgtingsins, Bjarni Djurholm tosar eisini um eina loysn uttan spøl og lýsingar. Og tað ber til at fáa eina slíka loysn longu frá nýggj­ ár­i­n­um, um slíkt uppskot kem­ur í tingið. Soleiðis fær Kringvarpið eitt trygt fíggj­ar­ligt grund­ar­ lag. Men tað er av al­stór­um týd­ nin­gini, at hand­ils­lýs­ing­ar fara burt­ur úr Kring­varp­i­num. Vit hava longu sæð, hvussu stóran skaða hand­ils­lýs­ing­ar­nar hava gjørt bæði Kring­varp­i­num – og hin­um miðl­u­num, sum missa inn­tøk­ur av ó­jøvnu kapp­ing­ ini frá Kring­varp­i­num. At Kringvarpið hevur brúkt so nógva orku til at leggja sína skrá yvir skránna hjá Rás2 fyri at halda lurt­ar­u­num til Kring­ varp­ið – so­leið­is at Kring­varpið kann »halda upp á lurtararnar« og selja fleiri lýs­ing­ar er prógv um, hvussu táp­u­ligt tað er at fíggja eitt al­ment pub­lic ser­ vice kring­varp á henda hátt. Men tað krevur sjálvandi, at Kring­varp­ið verður stýrt við á­byrgd. Tað er tað so ikki sein­astu árini. Kring­varp­s­ stýr­ið hev­ur sína stóru á­byrgd. Gamla leiðslan hevur sína stóru ábrygd. Nýggi stjór­in er sjálvandi gyrdur í brøk­ur, men hann steðgaði ikki á, með­an tíð var. Sparitiltøkini, sum nú verða sett í verk eru ar­móðs­tekin. Tá kringvarpsleiðslan í óðum verkum vil siga 30 fólkum – ella øllum – úr starvi, so er okk­urt sum bend­ir á, at leiðslan vil rudda upp. Kanska eru tað fólk, sum leiðsl­an vil sleppa av við. Gaml­ir vanar sum gera, at summi sleppa at gera minni til nyttu enn onnur. Slíkir ó­van­ar búnast í vikrjum við vánaligari leiðslu. Men øll eru tó góð við Kring­varp­ið, tí vit virða tann ment­an­ar­liga týdn­ing, sum stovnurin hev­ur. Tí eiga vit at finna eina loysn. Ein beinleiðis kring­varps­skatt­ur kann vera rætta loysn­in til eitt kring­varp í fólks­ins tænastu, sum ikki skal grunda sítt til­ver­u­grund­ ar­lag á fjant og fjas og spæl og lýsingar. Nú er gylt høvi at rudda upp í Kringvarpinum – frá stýrinum og allan vegin niður gjøgnum stovnin. Kringvarpið um skattin Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov vikuskiftisblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Farið ikki í panikk! Jógvan sundstein Tíðargrein á síðu 19 Verður nøkur kvinna vald? Eyðgerð m. kruse Eygamálið á síðu 18 Palli teknar gomlu Havnina Ongar samráðingar hava verið um at hækka blokkin