mikudagur 28. november 2012síða 4

Mikudagur 28. november 2012 · Nr. 139 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Útbúgvingin var eitt persónligt ynski Soleiðis sigur 40 ára gamli Jørmann Petersen, sum er løggildur grannskoðari í Føroyum. Í farnu viku fekk hann prógv sum ríkisgóðkendur grannskoðari Rannvá G. Fossaberg Tað vakti eina veruliga orrustu fyri umleið einum ári síðani, tá tað kom fram, at Skráseting Føroya vildi taka aftur løggildingina hjá níggju granskoðarunum í tí so­ kall­aða grannskoðaramálinum. Orsøkin til at grannskoðararnir skuldu missa løggildingina var, at grannskoðararnir høvdu ikki kravdu próvtøkuna fyri at fáa løg­gilding. Endalig niðurstøða í mál­inum er ikki gjørd enn. Tann 40 ára gamli Jørmann Petersen var ein av hesum grann­ skoð­arunum. Næstseinasta mána­dag stóð hann endaligu próv­tøkuna sum ríkisgóðkendur grann­skoðari. – Tað var ikki orsakað av løg­ gild­ingunum, at eg fór undir út­ búgv­ingina, soleiðis at eg kundi blíva ríkisgóðkendur grann­skoð­ ari. Tað hevði eg ætlað mær longu frá tí degi, eg avgjørdi at fara til Danmarkar til víðari lestur, sigur Jørmann Petersen, sum dagliga starvast hjá Nota, ið er størsta grannskoðaravirki í landinum. Lá í kortunum Hóast Jørmann Petersen hevði ætlanir um at gerast ríkis­góð­ kendur grannskoðari, so skjótt hann var liðugur við kandidat­út­ búgvingina, bleiv tað ikki so. – Orsøkin til at útbúgvingin bleiv útsett var tann, at eg sam­ stundis fekk aðrar møguleikar, sum eg ikki hevði hug at takka nei til, greiðir Jørmann Petersen frá. Umframt at hava starvast hjá Nota í nøkrum umførum, hevur hann eisini verið stjóri í Havnar Timburhandli og deildarleiðari í Fiskimálaráðnum. – Eg byrjaði aftur hjá Nota í apríl mánaði 2007. Eg søkti tá um at fáa løggilding, og í august mán­ aði sama ár fekk eg løg­gild­ing­ina, sigur Jørmann Petersen. Fyri umleið einum ári síðani kom tað so fram, at níggju grann­ skoðarar í Føroyum kundu vænta at missa løggildingina, tí teir ikki høvdu verið til eina próvtøku, sum annars er kravd fyri at fáa løg­gildingina. – Tað er ilt at siga, hvat eg hugs­ aði, tá eg hoyrdi um aftur­tøkuna av løggildingunum. Eg hevði søkt um løggilding og fingið hana, og so var mín søk ikki longur, sigur Jørmann Petersen og leggur aftur­at: – Vit høvdu allir søkt um løg­ gild­ing, tí vit mettu okkum lúka galdandi treytir. Tað var óheppið, at eingin kunngerð var, men vit fingu einki gjørt, greiðir Jørmann frá. Grannskoðaramálið, sum málið bleiv kallað, fylti nógv í føroyska fjølmiðlalandslagnum. – Fjølmiðlarnir gjørdu nógv við hesa søguna, men eg haldi ikki, at eg hugsaði stórvegis um tað sjálvur. Hevði fulltíðarstarv og las Eftir loknað útbúgving sum kandi­datur í roknskapi og grann­ skoðan, er vanligt at melda seg til ein sokallaðan praktiskan part, har kandidatarnir læra at prakti­ sera teoriina. Eftir at praktiski parturin er liðugur, innstillar kan­didaturin seg til próvtøku til ríkis­góðkendan grannskoðara. Próvtøkan er fyrst ein skrivlig próv­tøka uppá 2 dagar á 8 tímar í august mánaði. Eftir at kandidat­ urin hevur staðið skrivligu próv­ tøkuna, innstillar hann seg til eina munnliga próvtøku, sum liggur í november sama ár. Fyri nøkrum árum síðani fór Jørmann Petersen undir prak­ tiska partin av útbúgvingini fyri at blíva ríkisgóðkendur grann­ skoð­ari. – At fara á skúlabonk var eing­ in trupulleiki. Útbúgvingin er ógvu­liga ítøkiliga orienterað, tað vil siga, at tú lærir at praktisera teori, sigur Jørmann Petersen. At hava fulltíðarstarv og sam­stundis taka útbúgving fyri at blíva ríkisgóðkendur grann­ skoðari, er ikki nakað, ein kem­ur sov­andi til. Tann prak­tiski part­ urin tekur ikki hædd fyri, hvussu arbeiðið hjá grann­skoð­arum van­ liga er. – Umframt skeiðini í Danmark skuldi eg loysa ymiskar uppgávur. Fyrra hálvár hava grannskoðarar úr at gera, og tá er ofta stórt trýst, men skeiðini tóku ikki hædd fyri tí, fortelur Jørmann Petersen. Hetta merkti, at hann hevði úr at gera á arbeiðsplássinum fram til juni ella juli mánað, og so var próv­tøka fyri framman. – Tað hevur verið ógvuliga stræv­ið. Tú ert noyddur til at gera allar uppgávur gjøgnum árið, tí tú hevur ongan møguleika at lesa alt seinastu vikurnar, áðrenn próv­ tøka er, sigur Jørmann Petersen. Hann dylir ikki, at hesa tíðina, hann hevur tikið útbúgvingina, ikki hevur havt stundir til stór­ vegis annað enn arbeiðið og skúla­ting. – Fyrst og fremst hevur tað havt eina ávirkan á familjuna, tí hetta er ein útbúgving sum krevur rættiliga nógv, serliga tá tú hevur eitt fulltíðarstarv afturat, sigur Jørmann Petersen. Frítíðarítriv hava eisini verið á standby. – Mær dámar væl at spæla innan­durðafótbólt, men eisini tað hevur verið rættiliga nógv for­sømt. Próvtøkan var hátíðarlig Jørmann Petersen heldur seg hava staðið framman fyri fleiri av­bjóðingum í sambandi við út­ búgvingina. – Fakliga er tann størsta av­ bjóð­ingin nokk tann, at reglarnar í Danmark í ein ávísan mun eru øðrvísi enn í Føroyum. Her kann eg nevna skattareglarnar sum dømi. Persónliga hevur tað verið ógvu­liga avbjóðandi at skula havt fleiri bóltar í luftini í senn og at fáa familju- og arbeiðslív at hanga sam­an við útbúgvingini. Jørmann Petersen fekk í oktober mánaði at vita, at hann hevði staðið skrivligu próv­tøk­ una, sum hann var til í august í ár, og herfyri var hann til munn­ligu próvtøkuna. Ein heldur annar­leið­ is uppliving sambært honum. – Próvtøkan fór fram á gamla Børsen, og við próvtøkuborðið eru umleið 7 fólk umboðandi bæði grannskoðarar og vinnuna ann­ars. Próvtøkan er almenn, og um­framt próvtøkufólkini vóru eini 50 fólk og lýddu á. – Tað var nakað heilt serligt at uppliva eina slíka próvtøku, sigur Jørmann Petersen, sum nú kann kalla seg ríkisgóðkendur grann­ skoðari. í meldrinum Í øllum lógum, sum hava verið gald­ andi í Føroyum um løggilding av grann­skoðarum, umframt teimum lógum ,sum hava verið fyrimyndir fyri før­oysk­ari lóggávu á økinum, hevur verið sett sum treyt fyri at verða til­ nevndur løggildur grannskoðari, at við­kom­andi m.a. hevur staðið eina serliga próvtøku. Lógarteksturin letur tó eisini upp fyri, at umsøkjari kann tilnevnast løggildur grannskoðari, um hesin hevur eina útbúgving, ið kann javnmetast við kravið um serliga próvtøku. Siðvernja hevur verið, at tað vóru bert umsøkjarar, sum frammanundan vóru tilnevndir statsautoriseret revisor í Danmark, sum fingu góðkenning í Føroyum. Men í mars 2005 tilnevndi Skráseting Føroya ein løggildan til umsøkjara, sum var tilnevndur stats­ autorisert revisor í Noreg. Hetta hóast norska góðkenningin í mun til ta donsku ikki inniheldur krav um serliga próvtøku. Áðrenn farast kann til próvtøku í Danmark, skulu umsøkjarar hava lokið cand.merc.aud. Eftir at umsøkjarin við norsku útbúgvingini fekk løggilding sína, fekk Skráseting Føroya sjey umsóknir um løggilding. Umsøkjararnir høvdu allir cand.merc.aud. útbúgving og starvsroyndir hjá løggildum grannskoðara. Umsøkjararnir vóru av teirri fatan, at tað ikki longur kravdist serlig próvtøka fyri at fáa løggilding. Í fyrsta umfari sýtti Skrásetingin fyri hesum, men eftir fleiri kæruviðgerðir tók Innlendismálaráðið tann 12. mars 2007 avgerð um, at Skrásetingin hevði gjørt ósakligan mun á umsøkjarum, og at teir sjey umsøkjararnir tí skuldu tilnevnast løggilding. Málið um løggilding hevur síðani verið viðgjørt í fleiri umførum. Støðan er nú, at teir grannskoðarar, ið ikki hava eina løggilding, ið er grundað á donsku royndina til statsautoriseret revisor, missa heitið, um teir ikki innan ávísa tíðarfreist hava staðið royndina. Fleiri av løggildu grannskoðarunum hava valt at kæra hesa avgerð, sum tí ikki enn kann metast sum endalig. Løggildingin