fríggjadagur 30. november 2012síða 2

Fríggjadagur 30. november 2012 · Nr. 140 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov vikuskiftisblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Randi Jacobsen Heimið á Grønanesi eit­ur nýggja ellisheimið í Vest­ manna. Heimið verður hand­að almannaverkinum í kvøld. Tað er eitt stórt framstig fyri eldr­a­røkt­ina í Vestmanna, at nýggja ellisheimi nú er lið­ ugt, tí við hesum heiminum verð­ur tørvurin á ellis- og røkt­ar­heims­pláss­um í bygdini helst nøkt­aður. Á samkomu í kvøld fyri inn­bodn­um hand­ar komm­un­ an Al­mann­a­verk­i­num heim­ ið, sum fær navnið Heim­ið á Grønanesi. Í morgin millum klokkan 14 og 18 verður heimið sýnt fram fyri almenninginum. Heimið er bygt í trimum lon­um, og starvsfólkini fáa heið­urin at seta nøvn á lon­ir­ nar. Hetta heimið er fyri øki tvey, sum fevnir um Vág­ar, Norðstreymoy og Norð­ur­eyst­ ur, men tað verða vænt­andi fyrst og fremst vest­menn­ ing­ar, sum fara at búgva á heiminum. Týsdagin flyta tey fyrstu sjey fólkini inn, og tað eru tey, sum nú búgva í eldr­a­sam­býl­ i­ninum í bygdini. Hini flyta inn so við og við. Nøkur, sum búgva á Mørkini í Streym­nesi, hava fingið í boði at flyta á nýggja heimið í hei­mbygdini. 24 pláss eru, og fýra teirra skulu verða til umlætting. Lagt er upp til samstarv mill­um Heimið á Grønanesi og barnaansingarstovnarnar í bygd­ini, soleiðis at børnini onk­untíð fara at vitja tey gomlu. Børnini á einum stovni hava longu gjørt tríggjar máln­ ingar til Heimið á Grøn­a­nesi. Annars vóna tey á heim­ i­num, at bygdarfólkið eisini fær sær til vana at støkka inn á gólvið. Tá ið Heimið á Grønanesi verð­ur tikið í nýtslu, flytir heim­a­tænastan eisini inn, so­l­ eiðis heimarøktarar og heima­ sjúkr­a­røkt­ar­frøð­ing­ar ar­beiða út frá heiminum. End­a­mál­ið er at heimið skal hava betri kunnleika til við­ur­skiftini hjá teimum eldru fólku­num, sum búgva heima og tørvi teirra. Í summar bar til at biðja um um­sókn­arblað til heimið, og yvir 50 umsóknarbløð vóru send út. Ein partur av hes­um vóru fólk, sum enn ikki hava tørv á at koma á ell­is­heim, men tey hava søkt fyri at vera í góðari tíð. Mia Pedersen er leiðari á heim­i­num. Tað er nú greitt, at meiriluti er ikki á tingi fyri uppskotinum hjá Aksel V. Johannesen, formanni Javn­aðar­ floks­ins, um at kringvarpsgjaldið fram­yvir skal gjaldast umvegis skatt­in. Uppskot hansara var, at allir skatt­a­borgarar skuldi rinda eitt gjald, sum til dømis var 0,7 pro­ sent, umvegis skattin, sum so skuldi verða trygga grundarlagið undir Kring­varpi Føroya. Tjóðveldi hevur fyrr havt upp­ skot frammi um tað sama, so Javn­ að­ar­flokk­ur­in og Tjóðveldi draga somu líni í hesum máli. Men teir fáa eft­ir øllum at døma onga hjálp frá øðr­um flokkum á tingi, og hevði mál­ið fallið, um tað var lagt fyri ting­ið. Úrslitið av vánaliga rakstrinum av Kring­varp­i­num seinastu mongu ár­ini er nú, at allir pengarnir, sum Kring­varpið arvaði frá gamla Út­ varpi Før­oya eru brúk­tir –  og tað før­ir við sær, at stovnurin í ár ikki ein­ans hev­ur hall á rakstrinum, men at sam­l­aða úrslitið fer at hava hall, og tað má tað ikki hjá einum al­menn­um stovni. Fyri at kunna klára at reka Kring­varp­ið fyri 54 milliónir árliga held­ur enn 60 mil­l­i­ónir, so krevur tað, at Kring­varp­ið sig­ur 20 fólkum úr starvi. Men tað kostar so mikið nógv í upp­sagn­ar­løn, at Kringvarpið noyð­ast at siga 10 fólkum afturat úr starvi. Men sambært tí, sum lands­stýr­ is­mað­ur­in segði við Portalin í gjár, so ar­beið­ir hann við eini loysn, so Kring­varpið fær eina »bleyt­ari lend­ing«. Tað skal helst tulk­ast so, at hann fer at royna at finna stovn­ i­num pengar, so tey sleppa undan hes­um eyka uppsagnarpengum. Trupulleikin við Kringvarpinum er ikki tann, at tey hava 10 prosent minni at húsast við. Tí tann trup­ ul­lei­kan kenna allir stovnar og all­ ir miðl­ar. Trup­ul­leikn er, at húsast hev­ur ver­ið eft­ir inntøkum, sum tey hava droymt at fingið frá lýs­ing­um og spæli. Slíkar inntøkur eru svik­ a­lig­ar, og tí kann ein public service stovn­ur sum Kringvarpið ikki dúva sítt virk­semi á slíkar inntøkur. Tá pol­i­tiski myndugleikin ikki vil tryggja stovnins inntøkur við kring­varps­gjald­ið um skattin, so skyld­ar mynd­ug­leik­in bæði stovn­ i­num og brúk­ar­u­num, at stovn­ur­in fær eitt trygt grundarlag at virka á. Tað kann saktans verða á ein­um lægri, men tryggum støði. Vit skulu sjálvandi hava eitt gott og eitt trygt og eitt óheft kring­varp. Tað kundi verið rætt, at latið út­varp­ið ver­ið út­varp, sum var fíggj­að við kring­ varps­gjald­i­num, með­an sjón­varp­ið aft­ur var koyrt í ein stovn fyri seg, sum kundi verið fíggjaður á annan hátt. Men tað hevur týdning, at inn­tøk­ u­grund­ar­lag­ið hjá Kringvarpinum ikki ó­rógv­ar aðrar miðlar og ikki ó­rógv­ar trú­virði stovnins. Latið privatu miðlarnar hava lýsingarpengar í friði Tað er kanska gott tað sama, at uppskotið hjá Høgna Hoydal og Aksel V. Jo­hann­ e­sen um broytta kring­ varps­gjald­ið, ongan kjans hev­ur at koma í gjøgnum í løg­tinginum. Seinastu vikuna hava vit hoyrt um uppskotið, sum Aksel V. Johannesen var við at fyrireika – nú er tað kon­ kret­i­ser­að í einum lóg­ar­upp­ skot­ið, sum Høgni Hoy­dal og Aksel V. Johannesn ætla at leggja fyri tingið. Men uppskotið er ein stór­ur meinbogi fyri priv­ atu miðl­ar­nar í Før­oy­um, tí Høgni og Aks­el ætla fram­ veg­is, at Kring­varp­ið skal leggj­ast á all­an lýs­ing­ar­ mark­n­að­in­ – og at ein grunn­ ur – ein miðla­grunn­ur, skal stovn­set­ast, sum skal fáa lýs­ing­ar­peng­ar­nar, sum so aftur skulu býtast út til allar miðlar á onkran hátt. Trupulleikin hjá okk­um í privatu miðlunum við hesum uppskoti er, at vit framvegis mugu kapp­ast við ein skatta­ inn­krevj­ara um lýs­ing­ ar­markn­að­in. Ikki nóg mik­ið við tí. Við einum »miðlagrunni«, sum so aftur skal býta pengarnar út til onkran hanus og janus – og allar helst til onkrar miðlar, sum avlaga kappingina enn meira – so verður púra einki skil í. – Vit skilja ikki, hví summi fólk elska grunnar og nevnd­ ir og al­ment lønt fólk, sum skulu sita og be­stemma, hvussu pengar hjá øðr­um skulu býtast út. – Haldið tykkum til pol­it­ isku semjuna, sum gjørd varð fyri nøkrum ár­um síð­ani – har niðursøtan hjá Kapp­ ing­ar­ráð­num um, at lýsingar í al­menn­um kring­varp­ið er kapp­ing­ar­av­lag­andi, varð respekterað. – Gev­ið privatu miðl­u­num frið at virka! Lat­ið vera við at gera teimum ó­náðir við slík­ um skipaðum yv­ir­gangi móti privatum fyr­i­taks­semi! Hatta er nakað lort Aksel og Høgni! Ikki kringvarp um skattin Opið hús í morgin Eistarok á bonaðu fjalunum Tórbjørn Jacobsen Tíðargrein á síðu 19 Dygd, demokrati og dannilsi Theodor E. D. Olsen Eygamálið á síðu 18 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mynd: Birgir Waag Høgnesen