fríggjadagur 30. november 2012síða 48

nr. 140 · 30. november 2012 8 VIKUSKIFTI Tónleikur Jákup Mørk post@sosialurin.fo Pól F. Joensen er óivað ein av mest virdu føroysku yrkjarunum yvirhøvur. Hóast hann eisini var nógv umhildin av síni samtíð, so er eingin ivi um, at hann tíðum provokeraði somu samtíð meira, enn gott var. Ikki minst var hann sera speiskur mótvegis kristnu rørsl­unum her á landi, og sum før­ oyska samfelagið var skipað tá, so skapti hetta mangan mikla øsing mót­ vegis skaldinum. Saman við restini av heiminum, so eru Føroyar broyttar. Men broytta tíðin og ein nútímans hugburður hava á ongan hátt skakað aktualitetin hjá sumbiarskaldinum. Meira enn nakar hevur Hanus G. Johansen verið við til at hildið lív í yrkingunum hjá Pól F., og 18. november – á 114 ára degnum hjá skaldinum – kom nýggj útgáva á marknaðin. Hesa ferð við heitinum, Á fold eru túsund gudar. Eingin sannleiki Hanus sjálvur er ivaleysur, tá vit spyrja hann, um aktualiteturin og nervin í yrkingunum hjá Pól F. er hin sami nú, sum hann var í tíðini, tá orð­ini vórðu sett saman. – Sjálvandi eru nakrar av yrkingum hansara merktar av samtíðini. Eitt nú, tá hann umrøður sluppirnar, sum tá vóru. Men spurningarnir, sum hann nertir við, eru ikki bundnir at tíðini. Ikki minst tí hann setir spurningar um lívið og um tankarnar hjá fólki, sigur Hanus. Ein partur av tí, sum Pól F. yrkti um, og sum ofta skapti øsing, var hans­ara speirekan av kristindóminum her í landinum. Er samfelagið einki broytt í so máta, ella er kristna ment­ an­in eins fundamental í dag, sum hon var tá? – Hon er nógv verri í dag! Men Pól F. yrkti ongan tíð ímóti kristindóminum. Men hann yrkti móti teimum, sum siga seg vera kristin. Eitt nú prestar og missionerar, sum taka sær patent upp á átrúnaðin. Nakað sum eg ikki haldi vera serliga heppið. – Tí hetta er við til at skapa eina fanatismu, har átrúnaðarligi spurn­ ing­urin bert hevur eina loysn. Eg meini so við. Tað eru milliardir av fólkum í heiminum, og tey hava all­ ar møguligar gudar. Tú kanst ikki siga, at øll hini eru býtt, bara tí teirra guds­fatan er øðrvísi enn tín egna. Tá haldi eg í øllum førum ikki, at tú hevur hugsað serliga langt. – Her í Føroyum tykjast vit halda, at protestantiska fatanin av kristin­ dóminum er tann einasta rætta trúgv­ in. Og vit í okkara lítla landi eru aftur býtt í eina rúgvu av bólkum, sum hvør sær sigur seg hava rætt. Og tosa vit um kristindómin – sum aftur bara er ein av fleiri religiónum – so eru megin­parturin av teimum kristnu í heim­inum altso katolikkar, so eg veit ikki, hví akkurát protestantar skulu hava meira rætt enn onnur. Túsund Gudar Heitið á útgávuni – á fold eru túsund gudar – sipar til, at tað er átrúnaður heldur enn kristindómur, sum Pól F. og Hanus vilja pilka eitt sindur við. – Tað er tað avgjørt, og eg haldi ikki, at Pól F. hevði nakað ímóti kristin­dómi fram um aðrar átrúnaðir. Sjálvt heitið er tó fyrsta reglan í tí aðrari av tveimum yrkingum, sum vóru út­gangspunkt fyri útgávuni. Upp­runa­liga eitur yrkingin Eros, men við loyvi frá soninum hjá Pól F., so slapp eg at broyta heitið. Eros er jú sang­urin hjá Frændum, so tað vildi spilt spælið, um eg brádliga hevði eitt lag við sama heiti. Á fold eru túsund gudar Bert ein dyrka øll í verð Til Eros hin elskhugsheita Alt livandi offur ber – Hetta er fyrsta ørindi í yrkingini, og hon sigur sera væl, hvussu nógv ella lítið átrúnaður er verdur. Tí gudarnir eru so ymiskir. – Saman við eini aðrari yrking var hendan grundarlagið, tá eg byrj­aði arbeiðið við útgávuni. Tvær yrk­ing­ ar, sum eg gjørdi lag til eina ferð í 80'unum, og sum eg nú vildi sleppa av við. – Hin snýr seg um eitt par, sum ferðast frá einari religión til aðra. Tey fáa børn, sum hvørt eru býttari enn annað, og fyri hvørt barnið skifta tey átrúnað í vónini um, at hetta kann hjálpa teimum. Tey fara alla mylnuna her heima hjá okkum, og tey enda sum kato­likkar. Tá fáa tey tvíburar, sum ikki eru petti frægari enn øll hini. So hóast tey royndu alt í síni tráðan móti Gudi, so var hetta alt til onga nyttu. Men er átrúnaðurin so púrasta nyttuleysur í tínum hugaheimi? – Eg haldi ikki, at eg havi stórvegis nyttu av átrúnaði. Men tað eru fleiri, sum hava nyttu av honum. Tað gevur teim­um nakað at styðja seg til og at savnast um. Men eg vildi nú ynskt, at tey kundu hildið uppat at banka fólk í høvdið við bíbliuni ella øðrum lærd­um skriftum. – Í nógvar mátar er hetta jú bert eitt amboð, sum verður brúkt til at upp­draga fólk við. Og tá vildi tað ver­ ið betri, um vit bara lærdu, hvat er gott, og hvat er ringt, sigur Hanus G. Johansen. – Skaldskapurin hjá Pól F. snýr seg um at seta spurningar um lívið og tankar hjá fólki. Halda vit veruliga, at okkara fatan av religión er tann einasta rætta, so hava vit ikki hugsað serliga nógv, heldur Hanus G. Johansen. Saman við sumbiarskaldinum bjóðar hann aftur trúnni og vanahugsanini av er bestur Eingin Gudur Hanus G. Johansen í nærum hálva øld hevur virkin partur av føroyska tónleikaumhvørvinum. Men hóast hann havt sín leiklut innan eitt breitt tónleikaspektrum, so eru tað fyrst og fremst hansara tulk­ingar av yrkingum hjá Pól F., sum eru vørumerki hansara. – Tað er kanska ein longri søga, at tað gjørdist júst so. Eg byrjaði á mínum guitara longu í 60’unum, og eins og hjá so nógvum øðrum, so vóru tað løg hjá Beatles og øðrum kendum bólkum, sum fyltu mest hesa tíðina, sigur Hanus. – Seinni fór eg at gera bæði løg og yrkingar, men hetta seinni mundi ikki liggja serliga væl fyri. Eg var í øllum førum sannførdur um, at hetta dugdu onnur nógv betur enn eg, og einaferð í 70’unum fór eg so undir at seta løg til yrkingar hjá øðrum. Her kom eg sjálvandi fram til hópin av til­fari, men tá eg ta einu ferðina kom í holtur við yrkingasavn hjá Pól F., var at kalla leyst og liðugt. – Eg havi ongan tíð kent hann, men vit hugsa sera líka um nógv viðurskifti. Hjá øðrum yrkjarum er tað so, at eg velji einstakar yrkingar út, sum hóska til mín. Hjá Pól F. er hendan rúgvan mest sum ótømandi. Tað fellur mær sera lætt at gera løg til hans­ara yrkingar, og fyri meg sum lista­ mann hevur hetta verið funnin fressur, sigur Hanus. Pól var funnin fressur