mánadagur 7. januar 2013síða 2

Mánadagur 7. januar 2013 · Nr. 2 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo mánadagsblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Í dag verður Jens av Rana, løg­ tings­maður og formaður Mið­ floks­ins 60 ár. Jenis er føddur í Trong­ is­vági, har hann eisini vaks upp. Hann er sonur Aslaug og Dánj­al av Rana, og hann er gift­ur Annu av Rana, sum er dótt­ir Honnu og Absalon Abs­ a­l­onsen. Jenis av Rana er út­búgv­ing ser­lækni í almen medicin frá un­i­ver­sitetinum í Århus í 1983. Umframt at vera løg­tings­mað­ ur starvast hann eisini sum komm­un­u­lækni í Havn, og tað hevur hann gjørt síðani 1994. Jenis av Rana er ein av stovn­ar­ u­num av Mið­flokk­i­num, og hann varð vald­ur á ting í 1994 og hann er aft­ur­vald­ur fimm ferðir síðani tá. Jenis av Rana hevur eisini havt sæti í Tórshavnar býráð. Hann var næsti maður hjá Utt­an­flokka­list­anum hjá Pet­ uri í Gong í 1992. Og tá Petur í Gong í 1993 legði býráðssessin frá sær, tók Jenis av Rana við sess­i­num. Til býráðsvalið í 1996 still­ aði Mið­flokk­ur­in á fyrsta sinni upp til býr­áðs­val í Havn, men vann sær ikki sæti. Jenis av Rana hevur eis­ini verið nevndarlimur í Lækn­a­ fel­ag Føroya 1989 -1995. Nevnd­ a­r­lim­u­r í krist­i­liga kring­ varp­i­num Lind­i­ni síð­ani 2000. Scan­d­inaviskur leið­ari í alheims lækna­ fel­ags­skap­i­num WCDN síðani 2006. »Neyð lærir nakna konu at spinna«, segði Rúni Heinesen við Sosialin fríggj­a­dagin í sambandi við, at Kring­varp­ið, sum er fíggjarliga illa spert, læt privatum felag upp­ gáv­una at gera sjónvarpsending nýggj­árs­aftan  uttan at hetta varð gjørt hyggj­ar­unum greitt serliga týð­u­liga. Men hví formaðurin í kring­ varps­stýr­i­num, Rúni Heinesen, kem­ur til ta niðurstøðu, at um priv­ ata fyritøkan Content ikki gjørdi hesa sending, so var eingin sending nýggj­ársaftan, tykir okkum løgið. Um tað er lættari hjá privatum at fáa fígging til at gera sjónvarp, er tað so kanska vegurin fram, at Kring­ varp­ið út­vei­tir enn fleiri uppgávur? Og fáa øll somu treytir, sum Kári Dur­huus og Høgni í Jákupsstovu, sum sluppu at læna alla útgerð og fólk úr Kringvarpinum fyri 0 krón­ ur? Hvat nú, um til dømis Rás2 ætl­ ar at varpa hondbóltsdystir út í sjón­varpi eisini, sleppur Rás2 so at læna OB bilin hjá Kringvarpinum, sum kostar 10 milliónir krónur, fyri einki? Er tað rætt, at Kringvarpið let­ur privatum ræðisrætt yvir tíð­ ind­a­tilfari, sum er framleitt fyri hyggj­a­ra­gjaldið  sum í hesum føri ein red­a­ktørur í Kringvarpinum brúk­ar at selja lýsingar fyri, sum hann sjálvur fær ágóðan av? Tað er nógv sum skurrar við hesi av­gerðini hjá Dia Midjord, sum kanska er ein provokatión av kring­ varp­s­stýr­i­num ella Ment­a­mál­a­ráð­ num  ella í øllum førum Føroya fólki, sum eigur hendan stovnin, sum tey við lóg skulu gjalda fyri, um tey vilja tað ella ikki. Vit hava so mangan víst á tað ab­surda í, at privatu fjølmiðlarnir skulu stríðast í kapping við ein al­ mennan skatt­a­inn­krevjara, sum Kr­ ing­varp­ið, um lýs­ing­ar- og spon­sor­ peng­ar. Men tá privatar fyri­tøk­ur keypa sær eitt heilt kvøld í Kring­ varp­i­num – enntá nýggj­ars­aft­an, og sleppa at við­gera nakað so stórt sum nýggj­árs­røð­una hjá løg­manni sam­an við øll­um floks­for­monn­u­ num á tingi – har ein teirra enntá var spons­orur fyri sendingina og – alt­so ein av floks­for­monn­u­num hev­ur be­talt peng­ar fyri, at send­ ing­in fór í luft­ina og betalt lønina hjá teim­um báð­um, sum spurdu hann – so er okk­urt, sum ikki rugg­ ar rætt. Hevði tað komið fyri, at Dan­mark Radio læt onkrum hiss­ ini priv­at­per­són­um upp­gáv­una at við­gera nýggj­árs­røð­u­na hjá Mar­ gretu drotn­ing saman við landsins fremstu pol­i­tikarum? Valla... At Kringvarp Føroya roynir nýggj­ar og alt­ern­a­tiv­ar leiðir er utt­an iva til­trongd. Men hendan roynd­in virk­aði illa umhugsað og alt ov til­vild­ar­lig. Er tað í lagi, at redaktørur í Kringvarpinum selur lýsingar? Fleiri enn 800 er nú til­meld­ að nýggja roykiátkið hjá Fólka­heilsuráðnum. Hesum boðar Fólka­heils­ u­ráð­ið frá á sínum Face­ book­pro­fili. Tað var í farnu viku, tá ið ráðið upplýsti um, at talið av til­meldingum var komið upp á 340, og fleiri miðlar tóku tað upp, at rættligi gongd kom á, soleiðis at upp á fáar dagar vaks tal­ið av fólkið, sum vil sleppa tubbakinum, við nær­ um 500. Tað var undan jólum, at Fólk­a­heil­s­u­ráðið fór undir á­tak­ið at bjóða roykjarum at melda seg til henda nýggja háttin at sleppa av við heilsuskaðiliga ó­van­an. Hátturin er, at X-roykj­ar­ in fær stimbrandi sms-boð yvir fartelefonina. X-roykj­ ar­in fær eini sms boð dag­ liga við einum stuttum hjálp­andi boðskapi, sum stuðl­ar honum í at halda fast við sína avgerð. Hetta røkk­ur yv­ir tríggj­ar mán­ að­ir, har boðini koma hvønn dag fyrstu fýra vikurnar og ein­a­ferð um vikuna restina av tíð­ini. Góðar royndir hava verið við hesum hátt­i­ num í útlandinum. – Sum sagt, fleiri enn 800 hava nú meldað seg til skip­ an­ina, sum er púra ókeyp­is. Fólkaheilsuráðið er sera væl nøgt við, at so mong hava tikið undir við hes­ um átakinum, og vísir á, at enn ber til at vera við. Fólk kunnu framvegis melda seg til hetta komandi hálva árið. Tú kanst byrja nær tað skal vera, sigur Fólka­heils­u­ ráðið. Melda til við at senda eitt sms við tekstinum »gevst« til 1919. Public service til sølu Ein nevnd, sum norska stjórn­in hevur mannað, skjýtur nú upp, at allar vígslur verða borg­ar­lig­ ar, men at fólk kunnu fáa hjún­ ar­lagið signað í kirkjuni aftan­á, um tey vilja tað. 
 Tað var mentamálaráðið í Oslo, sum setti nevndina, og upp­gáv­an var at endurskoða verandi skipan og at koma við upp­skoti um møguligar broyt­ ing­ar. Eftir galdandi reglur kunnu myndugleikarnir, prest­ar og góðkendir leiðarar í eitt nú trúarsamfeløgum víga fólk, men nevndin hjá ment­a­ mál­a­ráð­num skjýtur upp, at øll skulu til ein dómara fyri at verða vígd. Aftaná kunnu tey biðja kirkjuna ella samkomuna signa hjúnarlagið. 

 Formaðurin í nevndini, Sturla Stålsett, tekur ikki und­ir við uppskotinum hjá nevnd­ini, men ásannar, at tað eru nógv­ar ymiskar áskoðanir í sam­fel­ag­ num. Hann sigur við NRK, at nevnd­in hevur lagt dent á, at tað at ganga saman í hjúnarlag er ein løg­frøð­ilig hending, sum so kann há­tíð­ar­haldast í kirkju ella sam­komu. – Tað er umráðandi fyri meiri­lutan at gera greitt, at tað, sum snýr seg um rættindi, skiln­að, arv og annað kemur und­ir lógarverkið, sigur Sturla Stålsett, sum sjálvur er prest­ ur. Kir­kj­an skal ikki víga fólk Jenis av Rana seksti Rætt­ leið­ing til Jógvan við Keldu Hans Andrias Sølvará kjak á síðu 21 Fram­ søk­in pol­it­ isk stevna í Havn Jógvan Arge kjak á síðu 21 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 800 royna at leggja av