týsdagur 12. februar 2013síða 2

Mikudagur 13. februar 2013 · Nr. 18 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Tíðindi síða 6 Spakin settur í fyri sál­ar­ sjúk Heilsa síða 14 Ov nógv sjón­ varp gevur ringt sáð Tað órógvar løgregluna, at børn niður í 14 ára aldur roykja hassj. Tað segði Mikkjal Thomesen frá narko­løg­regl­uni við Sos­i­al­in mán­ a­dag­in. Hann hevði eisini ta døpru stað­fest­ing, at einki er, sum bend­ir á, at mis­nýtsl­an í Føroyum er í mink­ ing. Hetta fær okkum at hugsa um ta kann­ing, sum Firouz Gaini, lektari á Fróð­skap­ar­setr­i­num saman við ís­ lendsk­um granskara gjørdi millum 9. og 10 floksnæmingar í Føroyum og í Ís­landi í fjør, sum vísti, at støðan við mis­nýtslu millum ung í Føroyum er nógv verri enn í Íslandi. Kann­ing­in vísti eisini, at tað ber til at gera nakað við trupulleikan. Í Ís­landi hava tey fyri fleiri árum síð­ an sett tiltøk í verk at broyta mis­ nýtsl­una millum ung, og úrslitið er, at píl­ar­nir í stóran mun peika rætta veg­in. Kanningin hjá íslendska og før­ oyska gransk­ar­a­num snúði seg um, hvussu illa tey ungu roykja, drekka, eru seint úti um kvøldið, taka skúl­ an í álvara, eru saman við for­eldr­um sínum, bólkatrýst og nógv ann­að. Alt viðurskifti, sum eru sera við­koma­ ndi at ávirka positiva veg­in til tess at menna góðar sam­fel­ags­borg­arar. Tað sum var serliga órógvandi við teirri kanningini var tó at siggja, at tølini fyri føroyska ungdómin eru væl hægri, enn tølini fyri íslendsku javn­aldrarnar, tá talan er um, hvussu ofta tey hava verið full seinastu 30 dagarnar, hvussu illa tey roykja, hvussu lítið tey eru saman við foreldrunum, hvussu nógv foreldrini vita um, hvørjar vinir tey ungu hava og so framvegis. Tað var gott at síggja, at ís­lendsku tølini fyri 15 árum síðani líkt­ust okkara tølum. Men so tóku tey seg saman fyri at bøta um við­ur­skiftini. Tey hava javnan gjørt kann­ingar í Íslandi síðani 1998. Ofta verða sklíkar upp­al­ing­ar­upp­ gáv­ur skúgvaðar undir skúl­an. Men tað skerst ikki burt, at høv­uðs­á­byrg­ d­ina fyri hesum hava for­eldr­ini. Men tá ein slík kanning verður sett á breddan – og víst verður á, hvussu væl tað hevur hepnast at broyta óhepnu gongdina í Íslandi, so er bara at halda fram við kann­ing­um í Føroyum og fylgja teimum upp. Tí hetta er eitt skráplan, sum part­ur av okkara ungdómi er á. Tí eiga stig at verða tikin beinanvegin at bøta um støðuna. Tað er okkara skylda sum samfelag, og tað er okk­ ara skulda sum foreldur og av­varð­ andi. Tí er tað hugstoytt, at kanningin fullkomiliga er tagd burtur – bæði av politikarunum og teimum myndugleikum, sum hava við børn og ung at gera. Kann orsøkin vera, at slík tiltøk kosta pengar...? burturtagdir trupulleikar Ein av fremstu vís­ind­a­ monn­u­num í heiminum, Nob­el-vinnarin sum er pápi arv­a­strongin, Jam­es Watson, kem­ur til Føroya á FarGen-ráð­ stevnu í september. Í ár eru 60 ár liðin, síð­an James Watson og Fran­cis Crick gjørd­ ust vís­inda­lig­ar heims­ tjørn­ur við at finna fram skapið á DNA- strong­i­num. Hetta var byrj­an­in til ta ótrúliga vís­ind­a­liga fram­stig, heim­ urin hev­ur sæð á he­s­um øki, og sum verður há­tíð­ar­hildið kring heimin í ár. James Watson og Francis Crick fingu heiðursløn Nob­ els í 1962 fyri slóðbrótandi av­rik­ið, og James Watson hev­ur øll árini verið ein drív­ megi á vísindaliga heims­ pallinum, m.a. sum ein av høvuðspersónunum í Hum­an Genome Project, sum endaliga kortlegði arva­strong­in. Hetta arbeiðið var lið­ugt í 2003. Watson hevur í fleiri ár víst føroysku FarGen-verk­ ætl­a­nini áhuga og verður ein av høvuðsrøðarunum á al­tjóða ráð­stevn­uni FarGen Summ­it 2013, sum ver­ð­ur á Ho­t­el Før­ oy­um 19. og 20. sep­ tem­ber. Eisini har verður há­tíð­ar­hald­ ið, at 60 ár eru lið­in, síðan arv­a­strong­ ur­in varð upp­dag­ að­ur. FarGen-verk­ætl­ an­in varð sett í verk 2008. Hug­skotið við henni er at kort­ leggja  ílegurnar hjá øll­um før­oyi­ ngum, so skapt kann verða betri viðgerð og fyribyrging í føroyska heils­u­verkinum. Føroysku úrslitini kunnu gerast sera áhugaverd mill­ um altjóða granskarar, eins og vitjanin hjá Watson ber boð um. John William Joensen Nú havi eg lurtað eftir einari reyðari »kjaksending« í ein hálvan tíma, har tey hava megnað at tosað føroyska samfelagið og føroyskan politikk niður í eitt svart hol. Ein sera sera vánalig og ókrittisk sending. Hevði eitt nú Óli Breckmann sitið og tosað á sama hátt, so hevði hann verið avbrotin – men tá man sigur seg verða reyðan og tosar svart – so ber alt til í Kringvarpinum! Hugstoytt at slíkar kann­ ing­ar ikki verða fylgdar upp Í dag hósdagin Petur Skeel Jacobsen greiðir frá um veðrið Skrið ella stormur av landsynningi, um kvøldið minni vindur av suðri. Stumdum regn og hitin millum 3 og 6 stig. Strúkur í vindi ella hvassur vindur av útsynningi og vestri og ælingur, men eisini sólglottar. Hitin millum 4 og 7 stig. Gul til stívt andøvsgul a vestri og sólglottar, men kanska okkurt ælið, Hitin millum 4 og 7 stg. Veðrið leygardagin og sunnudagin: Gul til stívt andøvsgul av útsynningi og suðri og yvirhøvur turt og sólglottar. Hitin millum 4 og 8 stig. Síðstu nátt: Eitt lágtrýst, 993 hPa. í landsynning úr Hvarvinum fer í landnyrðing og dýpist. Komandi nátt: Djúpa lágtrýstið sunnanfyri Ísland kemur hendavegin við stormi og regni. 13-18 m/s 6-11 m/s 19-24 m/s 10-15 m/s 6-11 m/s 11-16 m/s 4/7 °C 4/7 °C 3/6 °C frÍggjadagin Lisið á Nobelvinnari til Føroya