týsdagur 5. mars 2013síða 8

Mikudagur 6. mars 2013 · Nr. 27 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 meldurin Arbeiðsloysi er størsta samfelagsliga avbjóðingin – Vit skulu ikki bara gjalda pening út til tey arbeiðsleysu, men í størri mun kunna okkum um, hvør tørvurin er hjá arbeiðsgevarunum kring landið. Tað sigur nýggi stjórin í ALS, Magni á Deild Olsen Rannvá G. Fossaberg Tá Magni á Deild Olsen mána­ dagin setti seg í stjóra­sessin í Arbeiðs­loysisskipanini, var tað hjá einum stovni, ið hev­ur 80 milliónir í halli. Um søkk­ andi ALS-skútan ikki verður vend, blívur kassin tómur, áðrenn fýra ár eru liðin. – Tað er eingin ivi um, at tann størsta avbjóðingin hjá mær sum stjóri er at fáa bú­skapin hjá stovninum at hanga saman. Tað kann ger­ ast upp á ymsar mát­ar, men fyrst og fremst skal tað ger­ ast á ein hátt, sum hev­ur eina ávirkan rætt­iliga skjótt. Ein máti er at hækka inngjaldið, men tað er ikki óhugsandi, at neyðugt verður at hyggja at útgjaldsviðurskiftunum eis­ini, sigur Magni á Deild Olsen. Í meðal fær ein arbeiðs­ leysur persónur 12.000 krón­ ur um mánaðin. – Útgjaldið er ikki høgt í mun til livikostnaðin í Før­oy­ um, og hjá fleiri er útgjaldið ov lágt. Líka mikið, hvussu vit gera við útgjaldið, nú tá tað skal sparast, skal tað altíð vera soleiðis, at tað skal loysa seg at arbeiða. Soleiðis skal skip­anin verða sett saman. Kostnaðar­ mikið at reka Rakstrarkostnaðurin av ALS er 20 milliónir, men illa ber til at gera sparingar á tí økinum, heldur nýggi stjórin. – Við tí virkseminum, sum vit hava á ALS í løtuni, kostar tað áleið 20 mió. krónur at reka stovnin, og hóast vit longu hava framt ymsar spar­ingar í sambandi við rakstr­inum av stovninum, verð­ur tað torført at fáa fleiri pengar til vega á tann hátt, heldur Magni á Deild Olsen og heldur fram: – Vit hava longu gjørt broyt­ingar í teimum ymsu manna­gongdunum, og við at hava fingið sjálvavgreiðsluna hava vit eisini spart upp á útreiðslurnar. Eg haldi ikki, at ALS er dýrari at reka enn aðrir stovnar, sum mann kann samanbera okkum við, sig­ur Magni á Deild Olsen. Í løtuni eru umleið 1400 fólk í landinum arbeiðsleys. Skal raksturin av ALS hanga saman, skal hetta talið niður í eina helvt. – Kreppan í Europa, sum byrjaði í 2008, rakar avgjørt eisini okkum og hevur stóra ávirk­an á skapanina av nýggj­um arbeiðsplássum. Tí er av­markað, hvussu nógv ar­ beiði er til øll tey 1400 fólk­ini, sum í løtuni eru arbeiðsleys. Tí er tað mest realistiska at gera broytingar í inngjaldi og útgjaldi, um vit skulu sleppa av við tær 80 milliónirnar, sum vit hava í halli, men eis­ini tað eru eisini onnur am­boð at minka um hallið, greið­ir Magni á Deild Olsen frá. Mugu hugsa øðrvísi Hóast størsta avbjóðingin fyri nýggja ALS-stjóran er at fáa búskapin hjá stovninum at hanga saman, leggur hann dent á, at ALS á ongan hátt skal gloyma tey fólkini, sum eru í skipanini. – Ja, broytingar og spar­ ingar mugu fara fram, men vit mugu ikki av tí orsøk gloyma leiklutin hjá ALS og tey fólkini, sum eru í skip­an­ ini, sigur Magni á Deild Olsen og vísir á, at tá arbeiði ikki eru tøk til øll, sum eru í ALS, er neyðugt at hugsa øðrvísi. – Vit skulu broyta kon­ sept­ið. Vit skulu ikki bara gjalda pening út til tey arbeiðsleysu, men í størri mun kunna okk­um um, hvør tørvurin er hjá ar­ beiðsgevarunum kring land­ ið. Á henda hátt kunnu vit virka fyri, at fólk við røtt­um før­leikum eru tøk, tá ar­beiðs­ gev­arar hava tørv á teimum, sig­ur Magni á Deild Olsen. Av somu orsøk fer ALS at seta enn meira fokus sett á før­leikamenning. – Ein av stóru avbjóð­ing­ unum er, at fleiri av teimum ar­beiðsleysu eru tilkomin fólk við starvsroyndum, men ikki formligum útbúgv­ ing­um. Í dag er ein hægri út­búgv­ing nógva staðni ein fyri­treyt, og tískil kunnu ar­ beiðs­møguleikarnir hjá hes­ um fólkunum vera av­mark­ aðir, fortelur Magni á Deild Olsen og heldur fram: – Tí skulu vit hjálpa hes­ um fólkunum at fáa teir før­leikarnar, sum arbeiðs­ gev­arar­nir spyrja eftir, sig­ur Magni á Deild Olsen og nevn­ ir telduskeið og 10. flokk sum dømi. Fyri hann er tað týdningar­ mikið, at aktiveringin, sum ALS skipar fyri, peikar sama veg, sum tørvurin hjá ar­ beiðs­gevarunum. – Harumframt er um­ráð­ andi, at aktiveringin tek­ur støði í evnunum og ynskj­ unum hjá tí einstaka, og at tey sleppa at menna teirra fak­ligu og sosialu førleikar, at tey uppliva nakað og kenna seg sum partur av sam­felag­num. Sum dømi kann eg nevna verkætlanina við Vakstrar­húsinum í Sanda­ vági, sum hevur víst seg at riggað væl. Men aðr­ar verk­ ætlanir eru eisini ávegis. Tekur við avbjóðingini Tá Magni á Deild Olsen søkti stjórastarvið í ALS, hevði hann frammanundan virk­ að sum fíggjarleiðari á stovn­ inum í hálvttriðja ár. Júst hetta heldur hann kemur sær til fyrimuns, nú hann er stjóri. – Eingin kennir skipanina betri enn leiðslan. Eg kenni stovnin, umhvørvið og eisini ta stóru avbjóðingina, sum hetta starvið hevur við sær, sigur Magni á Deild Olsen, og slær fast, at arbeiðsloysi er kanska størsta samfelagsliga avbjóðingin í løtuni, og hana lyftir ALS ikki einsamalt. Tí er umráðandi, við góðum sam­starvi. Hann dylur ikki fyri, at alt rokið, sum stóðst av frá­ far­ingaravtaluni hjá undan­ farna stjóra, ávirk­aði hann og restina av starvs­fólk­ unum hjá ALS. Men hóast tætta sambandið við fyrr­ ver­andi stjóran, var hann ongan­tíð í iva um at søkja stjóra­starvið. – Sjálvandi ávirkar tað okk­um øll, tá stovnurin fær negativa umtalu, men í hes­ um føri føldi eg ikki, at eg var partur av rokinum. Orsøkin til at eg søkti starvið er tann, at mær dámar væl at hava ávirkan, har eg eri, og at eg kann gera mun, sigur Magni á Deild Olsen, sum tó eisini við­gongur, at uppgávan at fáa stovnin at virka optimalt og samstundis fáa búskapin at hanga saman, er ein torfør upp­gáva. – Útlini eru kanska ikki bestu, men vónirnar eru góðar. ALS er ein týdn­ingar­ mikil stovnur, og mín drív­ megi er at ávirka gongd­ina rætta vegin. rannva@sosialurin.fo