mánadagur 22. apríl 2013síða 2

Mánadagur 22. apríl 2013 · Nr. 45 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Helgi Abrahamsen Viðmerking síða 27 Eiga at bróta almennu mono­pol­ Hanus samró Viðmerking síða 28 Sanni­ liga kunnu vit gleðast Landsfundurin hjá Javn­að­ar­flokk­ i­num staðfesti nú um vikuskiftið tað, sum formaður floksins áður hev­ur sagt – at flokkurin ikki fer í sam­gongu við Fólkaflokkin. Tá boð­skapurin er so greiður, so fang­ar borðið. Og tá flokkurin sam­ stund­is undirstrikar, at flokkurin er ein samríkisflokkur, sum ikki held­ ur, at Føroyar skulu úr danska rík­i­ num, so er Sambandsflokkurin ein upp­lagd­ur samstarvsflokkur. Men tað krev­ur so aftur, at kinkur kemur í sam­starvið millum Fólkaflokkin og Sam­bands­flokkin, sum hevur ver­ið sera tætt síðani valið í oktober í 2011. Ein møguleiki er tó eitt sam­ starv millum Javnaðarflokkin og Tjóðveldi. Men tað krevur so, at Tjóðveldi niðurtónar full­veld­is­hug­ s­jónina. Tað málið kann loysast við eini nýggjari stjórnarskipan, um flokk­ar­nir megna at gera semju um tað. Tað sær tó eitt sindur svart út, at Tjóðveldi verður við í tí breiðu semj­uni. Sum landið liggur nú tykist bara sum um Framsókn kann taka und­ir við kósini hjá Tjóðveldi. Ak­s­el Johannesen sigur seg ikki trúgva upp á blokkpolitikk í Før­ oy­um so leingi stríðið stendur um fleiri ásar í føroyskum politikki. Tað var annars fyrrverandi formaður floks­ins, sum setti hol á tað kjakið í tíð­ar­grein her í blaðnum herfyri, so her draga núverandi og fyrrverandi for­maður ikki somu línu. Tá ein flokkur soleiðis útilokar sam­starv við annan flokk, so kann tað eisini merkja, at trupult verður at koma í samgongu. Serliga um eing­in annar flokkur ger tað sama. Vit kundu hugsað okkum, at Tjóð­ veldi gjørdi tað sama. Men tað hev­ur flokkurin snøgt sagt ikki ráð til, tí so kann hann tað sama av­skriva fullveldishugsjónina, og tað ger flokkurin ikki. Sambært frá­søgn frá aðalfundi í Eysturoyar Tjóð­veld­isfelag herfyri, so vóru tey heit­ari fyri »stríðinum fyri nat­i­ onalstatinum«, enn einum reyð­ um blokksamstarvi við Javn­að­ ar­flokkin. Tað lýsir helst støðuna hjá Tjóð­veld­i­num væl, hó­ast formaðurin í Eysturoyar Tjóð­veld­ is­felag roynir at gera sína egnu út­legging. Men skýggjar Tjóðveldi Fólka­flokkin, so skýggjar hann eis­ ini fullveldi, og tað heldur flokkurin valla til. So sum vit síggja ynd­is­sam­gong­ una h­já Aksel V. Johannesen, so er tað gamla heimastýrissamgongan sam­an við Sambandi og Sjálvstýri. Og jú, tú málar teg inn í ein krók við slíkum útmeldingum. Men eyð­sæð er, at Aksle satsar sína politisku karr­i­eru upp á hetta, tí valla tímir ein ad­vo­kat­u­r eina oyðimarkargongd sum and­støðu­ ting­mað­ur. Satsar upp á sambandið Sum tann triði av teimum stóru flokkunum, hevði Javn­ að­ar­flokk­urin landsfund um vik­u­s­kiftið. Tað var ikki gam­ alt, at fjølmiðlar fingu at­ gongd til hesar landsfundir, men hetta er tíbetur broytt seinnu árini. Mið­lahúsið hevur valt at dekka hesar fundir, sum vit hava verið boðin við til hjá teimum størru flokk­unum. Fyrst var tað Sam­bands­ flokk­ur­in, síðani Tjóðveldi, og nú Javn­að­ar­flokkurin. Men tað hevur undrað okk­um, at vit hava sitið sum ein­asti føroyski fjølmiðil á hes­um fundum. Tað átti í øll­um før­um at verið partur av pub­lic service skylduni hjá Kring­varp­inum at dekka hesar fundur, so fólkið kann frætta, hvat rør­ir seg í baklandinum hjá flokk­ unum. Men nú Javnaðarflokkurin var á skránni, var øðrvísi – nú var Kring­varpið á blettinum við frá­søgn­um í øllum tíð­ ind­a­send­i­ngunum um viku­ skift­ið. Nú skulu vit ikki leggja okk­um út í redaktionellar av­gerðir hjá Kringvaprinum. Men mangan hoyra vit pol­it­ ikarar tosa um tend­ent­i­øsan journalistikk í Kring­varp­ i­num – og hesar fordómar kynd­ir Kringvarpið undir við ikki at geva øllum flokkum somu viðferð. Stuðlar Kringvarpið Javnaðarflokkinum? Vísindasiðsemisnevndin vil ikki góðkenna FarGen verk­ætl­anina, fyrr enn ávísar broyt­ingar verða gjørdar í gransk­ingarætlanini. Tað boð­ar Vísind­a­sið­sem­is­ nevnd­in nú frá. – Eftirsum fleiri skeivir og vill­leið­andi upplýsingar um leik­lut og støðu Ví­sind­a­sið­ sem­is­nevnd­ar­inn­ar til Fa­r­ Gen-verk­ætlanina hava verið frammi í fjølmiðlunum, vilja vit her­við upplýsa, at vís­ind­a­ siðs­emisnevndin eftir drúgva og holla viðgerð av fráboðaðu verk­ætl­anini hevði so nógv fyri­varni til hesa, at nevndin tann 12. apríl 2012 boðaði verk­ ætl­anarleiðaranum frá, at Far­ Gen-verkætlanin ikki kundi góðkennast vegna eina røð av óavkláraðum spurn­ing­um, skrivar Vísind­a­sið­sem­is­nevnd­ in í eini fráboðan. – Leiðararnir handan Far­ Gen-verk­ætl­an­ina hava síð­an kært hesa avgerð til ta donsku Nationale Vid­en­skabs­etiske Komité, sum eftir núverandi lóggávu ikki er kær­u­instansur, men sum kort­ini er komin við veg­leiðandi úttalilsi, sum stuðl­ar avgerð Vís­inda­sið­sem­ is­nevnd­a­r­innar um ikki at góð­ kenna FarGen-verk­ætl­an­ina, sum hon er. Vís­ind­a­siðsemisnevndin he­ v­ur saman við avslagnum fyri einum ári síðani skot­ið upp, at ávísar broyt­ingar verða gjørdar í FarGen-verk­ætl­anini, so hon møguliga kann lúka treyt­ir­nar fyri góð­kenn­ing. – Men vís­ind­a­sið­sem­is­ nevnd­in hevur enn einki frætt frá leiðarunum hand­an FarGen hvørki eft­ir avslagið frá føroysku vís­ind­a­sið­sem­i­s­ nevndini ella eftir vegleiðandi úttalilsinum frá tí donsku Nat­ i­onale Videnskabsetiske Kom­ ité, ið stuðlar avgerð Vís­ind­a­ siðsemisnevndinnar um avslag uppá FarGen-verk­æt­lan­ina. Vilja ikki góðtaka FarGen Eftir at BankNordik herfyri lækk­aði rentuna og bjóðaði sín­um kundum betri tilboð, svar­ar Eik Banki nú aftur. Bank­in barberar heili 1,25 prosent oman av 1. veð­rætt­ar­lánum. Lægsta bú­stað­ar­rentan fer úr 5,25 prosentum niður í 4,0 pro­ sent. Eisini verður tað bíligari at hava realkredittlán í Eik Banka. Sonevnda bidragið á real­kreditt­lánum lækkar úr 1,9 pro­sentum niður í 1,7 pro­sent. – Vit hava nú tillagað bygn­að og útreiðslustøði bank­ans soleiðis, at vit eru før fyri at bjóða kundum okk­ara væl bíligari bú­sta­ ð­ar­lán. Okkara lang­tíð­ar­ ætl­an er m.a., at fyri­munir skulu raka so breitt sum gjørligt, og tí hevur eitt nú Netbankin altíð ver­ið ókeypis fyri allar priv­at­ kundar í Eik, eins og vit hava fleiri aðrar ó­keypis tænastur, sigur Súni Schwartz Jacobsen, for­ stjóri í Eik. Ban­kin vísir á, at lækkingin av 1. veð­rætt­ar­ rent­uni merkir eitt nú, at ein familja, sum situr við eini set­hús­a­skuld upp á 1,2 mill­i­ónir krónur, sparir uml­eið 15.000 um árið í rent­u­út­reiðsl­um. Innlánsrentur eru eisini fevndar av rent­u­lækk­ing­ ini. Rentan á ein­støk­um innlánskontum lækk­ar við upp til 0,25 pro­sent­stig­um. Rentu­lækkingin fær gildi 15. mai 2013, meðan bi­ drag­ið á realkredittánum lækk­ar 1. juli, tá næsta real­ kre­dit­t­gjald­ing fer fram. Eik svarar aftur Staðfesta útihýsinginga av Fólkaflokkinum