mikudagur 8. mai 2013síða 2

Mikudagur 8. mai 2013 · Nr. 52 mikudagsblaðið Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Málráð frá Orðafragd Marjun Arge Simonsen málfrøðingur og cand.phil. í føroyskum Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Bókaútgáva verður í Skúl­ a­num við Ósánna í morgin, Kristi himmalsferðardag klokk­an 15. Tað er bókin »Úrmælingur í 20. øld - Óla Jákup millum Garð­a­rnar«, sum Líggjas í Bø hev­ur skrivað, ið verður løgd fram og ummæld av Jóannes Han­sen. Nógvar áhugaverdar mynd­ir og eis­ini tekn­ing­ar frá Rukk­u­lakk­a­num, sum oft­ani hevði umrøður av Óla Ják­upi, eru við í bókini. Eisini eru á­hugaverdar lýsingar av hes­um framfýsna og eld­ hug­aða manni, sum hevði so nógv uppá hjarta. Tað sigst, at um Rukku­ lakk­in okkurt árið ikki hevði tekn­inga­r ella viðmerkingar um Óla Jákup, var lagið ringt á hon­um. Skáin sær soleiðis út: Stein­bjørn O. Jac­ob­ sen, bjóðar vælkomin Klaksvíkar Hornorkestur spæl­ir nøkur løg. Steinbjørn O. Jacobsen, hug­ leið­ir um abban, Óla Ják­up Jacobsen Felagssangur Jóannes Hansen, lærari, um­ mælir bókina Líggjas í Bø, rithøvundur, hev­ur nakrar hugleiðingar í sambandi við bókina Felagssangur Aftaná verður boðin ein kaffi­munnur, har eisini ber til at ogna sær bókina og fáa hana signeraða. Mentamálaráðið boðaði í gjár frá, at tey nú fara at byggja eitt nýtt sjón­ varps­send­i­net til Kringvarp Føroya – eitt talgilt net, sum millum annað før­ir við sær, at fleiri fólk mugu dag­føra sína móttøkutøkni, um tey í framtíðini skulu kunna síggja sjón­varp. Sum hyggjarar kunnu vit bara fegn­ast um, at Mentamálaráðið rað­fest­ir hesa tænastuna til Føroya fólk. Vit hava mangan funnist at Ment­a­mál­a­ráð­n­um fyri drál og aft­ ur­hald og fyri ikki at tora at taka neyð­ug­ar avgerðir í sambandi við Kring­varp­ið, sum so aftur hevur so stóra á­virk­an á um­s­tøð­ur­nar hjá priv­atu miðlunum. Hetta hevur ser­liga snúð seg um útsøluna av lýs­ing­um og sponsoravtalum, sum sein­astu tíðina hava dikið dik á seg í Kring­varp­inum. Men nú halda vit, at Menta­mál­ a­ráð­ið beinleiðis oyðslar, tá tað al­menna nú skal byggja eitt nýtt tal­gilt sjónvarpssendinet. Tí tað al­menna eigur longu eitt slíkt net. Net­ið hjá Televarpinum, sum Føroya Tele eigur – og Før­oya Tele er jú ein al­mennur stovn­ur und­ir Vinn­u­mál­ a­ráðnum – sum hevur latið sín­um eig­ara – landskassanum – 30 mill­i­ ón­ir krónur í vinningsbýti. Sjálvandi átti Vinnumálaráðið bara at giv­ið Televarpinum veit­ing­ ar­skyldu og goldið ta upphædd, sum skal til, soleiðis at sjónvarpsrásin hjá Kring­varpinum sæst í øllum Tele­varps­móttakarum. Kringvarp Før­oya fer valla undir at senda fleiri rás­ir. Tí klára vit ikki at framleiða før­oyskt sjónvarpstilfar til eina rás, so er heldur ikki neyðugt, at ein al­ menn­ur stovnur, sum Kringvarp Før­oya skal senda fleiri útlendskar rás­ir, sum Kringvarpið longur framm­an­und­an ­sendir. Sjálvt um Føroya Tele er eitt parta­fel­ag, so er stovnurin ogn hjá land­i­num. Ongar ætlanir eru um at broyta tað – og tí er einki meira nát­úr­ligt, enn at sjónvarpsnetið hjá Kringvarpinum og hjá Tel­e­varp­i­ num verður eitt og sama net. Kringvarpið eigur ikki sendinetið. Tað ger Mentamálaráðið, og Føroya Tele umsitur tað longu sum er. Tí tykir tað, sum um menta­mál­a­ ráð­harr­in fer um ánna eftir vantið, tá hann fer undir at byggja enn eitt lands­fíggj­að talgilt sendinet. Hetta hevði svar­að til, at Dimmalætting, sum ikki longur hevur eina prent­ smiðju, fór at byggja sær eina, held­ ur enn at lata blaðið prenta á einari longu eksisterandi prenstmiðju. Vit vildu ynskt, at Menta­mál­ a­ráð­ið heldur nýtti pengar til at tryggja fíggjarliga grundarlagið und­ir Kringvarpinum, so tey sleppa und­an at selja seg til kapitalin fyri hægst­bjóðandi og harvið so líðandi máa støði undan trúvirðinum hjá hesum fyrr respekteraða ment­an­ ar­stovni. Landið eigur longu eitt talgilt sendinet til Kringvarpið Nú stendur øllum føroyingum í boði at fáa sær ein talgildan “post­kassa”. Í tíðindaskrivinum stend­ur “Nýggi talgildi post­ kass­in letur upp fyri møg­u­leik­ a­num hjá tær at fáa øll brøv frá TAKS send til Mínboks, tín per­són­liga talgilda postkassa.” Eis­ini stendur: “Við Mínboks veitst tú altíð, hvar tíni skjøl eru.” Og hvørja ferð bræv kem­ ur í “postkassan” hjá tær, koma eini boð við orðunum: “Tú hev­ ur fingið nýggjan post í Mín­ boks.” Sum sæst, háttar orðið “Mín­boks” sær ikki málsliga, sum tað eigur. Orsøkin er tann, at Mín­boks er sett saman av tveim­um orðum; fyrra orðið er “mín” og seinna “boks”, og við at seta orðini saman ber ikki til at benda fyrra orðið, t.e. “til Mín­a­boks”, “við Míniboks” og “í Mín­a­boks”. Hetta er eitt dømi um, at tvey orð verða samanskrivað full­kom­i­liga uttan fyrilit fyri før­oysku bendingarskipanini. Á ensk­um hevði hetta borið til, og tí bend­ir hetta á, at navn­a­smið­ ir­nir – tveir føroyskir stovnar – hava hugsað á útlendskum og ikki á føroyskum. Minsta krav átti at verið, at nøvn, ið kunnu røkka út til nær­um hvønn borgara í land­ i­num, eru í sam­svari við før­ oysk­ar mál­regl­ur og ikki gera seg inn á sjálva mál­skip­anina. “Boks” er heldur ikki gott før­oyskt orð. Hetta snýr seg held­ur um eina postsmogu, har ið hvør brúkari fær sín post, sum hann sjálvur fer eftir. Tí hevði borið til at nýtt orðið “Post­smog­an” ella “Postklivin” í stað­in fyri “Mínboks”, t.d. “tú hev­ur fing­ið nýggj­an post í Post­smog­u­na”. Men tað eru nógv­ir møg­u­leika, tí føroyskt er ikki so fá­tækt mál, at tað ikki ber til at finna hóskandi navn, ið kann bendast. Tá ið nøvn skulu evnast til, ber til at leita sær ráðgeving. Á Mál­stov­uni, tel. 312397, er møg­ uligt hvønn gerandisdag at fáa ó­keypis málsliga leiðbeining. Mínboks Um ánna eftir vatni Í sambandi við sendingar hjá Rás2 úr Milano fyri nøkrum vik­um síðani, burturlutaði Rás2 flogferð fyri tvey fólk við Altantsflogi til Milano í summ­ar. Hepni vinnarin av kapp­ingini var Marin Ras­ mus­sen í Runavík. Nú hev­ur Rás2 nýggja kapp­ing um flogferð fyri tvey fólk til Milano í summ­ ar. Kappingin heldur fram til fríggjadagin á mid­degi, og seinnapartin fríggj­a­dagin verður vinnarin kunn­gjørd­ ur á Rás2. Fyri at verða við í kapp­ ing­ini skalt tú senda sms-boð við innihaldinum »sos mil­ ano« til 1940. Hvørt sms-boð kostar 10 krónur umframt van­lig­an takst. Marin vann Italia-ferð Bókaútgáva: Úrmælingur í 20. øld Barna­ á­skoð­anin ymisk? Jógvan Philbrow kjak á síðu 12 Hvussu menna vit røk­t­a­r­ heimini? Bergun Kass kjak á síðu 12 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum!