mánadagur 27. mai 2013síða 2

Mánadagur 27. mai 2013 · Nr. 59 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Agga Niclasen Viðmerking síða 28 Null mong­olar, eing­in deyv... Tóra við keldu viðmerking síða 27 Alt er ikki happing Her í blaðnum fríggjadagin lýstu vit enn eitt brot í stríðnum millum stóra el­felagið SEV og lítla privata vind­ork­u­fel­ag­ið í Vest­manna, Vind­ røkt. Hes­a­ferð er stríðið ein vind­ mylla, sum ligg­ur nið­ur­pakk­að í ein­um grót­boti uppi við Eiðisvatn. Søgan er í stuttum tann, at SEV hevði tríggj­ar vindmyllur í Neshaga av danska slagnum Vestas. Hetta eru sama slag myllur, sum Vindrøkt hev­ur í Vestmanna, har eisini tríggj­ ar eru. Í januar og í mars í fjør brot­ nað­u tvær av myllunum í Neshaga, og í august var tann triðja tikin nið­ ur. SEV hevur keypt nýggjar myll­ ur av slagnum Enercon, sum ikki hóska at brúka saman við Vesta­s­ myll­um. Tað var í hesum sambandi, at Vin­drøkt hevði ein fyrispurning hjá SEV, um felagið kundi yvirtaka hesa mylluna og seta hana upp í Vest­manna. Men her var svarið eft­ ir øllum at døma eitt tvørt nei. Sambært nevndarformanninum í SEV, so eru Vindrøkt og SEV í kapp­ ing – og hann heldur eis­ini, at um SEV vinnur privata vind­myll­u­fel­ag­ num neisir, so er tað ein vinningur fyri Føroya fólk, hvussu tað so skal skilj­ast. Hjá Vindrøkt hevði hetta merkt, at fel­ag­ið kundi framleitt grøna orku við hesi myllu, sum kundi spart 2,2 mill­i­ónir krónur í oljuútreiðslum hjá SEV. Tað kann so ongantíð vera ein fyr­i­munur fyri Føroya fólk, at hend­ an myllan liggur niðurpakkað uppi í haganum norðuri á Eiði, heldur enn at hon framleiddi grønan streym í Vest­manna. Og fyri brúkaran er tað líka mik­ ið, um eitt privat felag kann tjena pengar upp á at selja streym inn á neitð hjá SEV, heldur enn at SEV brennir olju uppi á Sundi og fram­ leiðir dýrari streym og dálkar nátt­ úr­u­na. Hvør er trupulleikin við, at priv­ at­ir veitarar lata streym inn á net­ ið hjá SEV? Er tað ikki bara gamla monopolskrímslið, sum komm­un­ al­pol­i­t­ik­ar­ar so gjarna vilja varð­ veita? Hevði tað ikki verið ein loysn at lat­ið eitt sindur upp her? At latið onn­ur slopp­ið at fram­leitt streym inn á net­ið? Søguliga sæð, so hevur SEV stríðst ímóti vindmyllum í Før­oy­ um. Tað bar ikki til, segði SEV. Men tað ber til, og tað ber eisini til hjá øðr­um, enn hjá SEV. Tað, sum hevur týdning fyri brúk­ar­an er, at hann fær bíliga orku – og tá grøna orkan er bíligari, so fær náttúrin eisini vinningin – so áttu øll at verið glað. margháttligt stríð um vind Høvdu tey í Tjóðveldinum havt makt sum tey høvdu akt, so høvdu Føroyar verið lýst fullveldi frá í dag at rokna. Tí dagurin 26. mai í 2001 var ikki bara 33 ára føð­ing­ ar­dag­urin hjá Fríðriki krún­ prinsi – men tað var dagurin, tá Før­oya fólk á fólkaatkvøðu skuldu fáa høvi at taka støðu til, um Føroyar skuldu lýs­ast sum ein su­v­e­r­en­ur full­veld­ is­stat­ur. Sambært ætlanum hjá full­veld­i­s­lands­stýr­i­num hjá Høgna Hoydal og An­finn Kalls­berg, so skuldi skift­is­ tíð­in verða 12 ár, og hetta tíð­ ar­s­keið skuldi før­oyska sam­ fel­ag­ið til­lag­ast, so tað frá í dag at rokna skuldi klára seg utt­an rík­is­veit­ing úr Dan­ mark. Men alt broyttist, at tá An­ finn Kallsberg avlýsti fólka­at­ kvøð­una. Samstarvið millum Tjóð­veldi og Fólkaflokk helt tó fram – eisini eftir valið í 2002, men slitnaði í desember í 2003. Størsta málið hjá hes­um lands­stýr­i­num – har Fólka­ flokk­ur­in hevur stórt vald, var at hækka blokkstuðulin 200 milliónir. Tann ætlanin mis­eydn­að­ist eis­ini. Vit kunnu so bara út frá politiska veru­leik­a­num stað­festa, at hvørki fullveldi ella fólka­at­ kvøða eru í politiskari eyg­ sjón. Kundu havt fullveldi í dag Kaj Leo Holm Johannesen Til­takið happing móti børn­ um er eitt sera gott tiltak, sum vit øll eiga at stuðla, børn sum happa onnur børn, hava fingið tað onkustaðni frá, helst heimani frá fyri tað mesta. Vaksin fólk happa eisini hvønn annan. So tá vit uppliva dag og dag­liga fjølmiðlafólk og pol­it­ ikarar happa hvønn ann­an í tí almenna rúminum við spjað­ andi ákærum og manglandi virð­ing, so ávirkar tað hjá øðr­um í samfelagnum. Vit kunnu øll gerast betur at fáa happing burtur, so hvar skulu vit so byrja? Haldi tað er hóskandi at eg byrji við mær sjálvum, tað er jú ikki bara hini. Áhugafel­ag­ið An­t­a­res, sum er fel­ags­skap­ur fyri før­oy­ing­ar, sum starvast utt­an­ lands, hevur latið Liv­ar Nysted ein gáv­u­kekk upp á 50.000 kr, og verð­ur felagið har­við ein av høv ­us­stuðl­u­ num hjá Livar Ny­sted, nú hann skal rógva tvørt­ ur um Indiska havið. – At stuðla túrinum hjá Livar Nysted við so stórari upp­hædd hevur bara kunna lat­ið seg gjørt við góðari hjálp frá okkara limum og fólk annars sum hava ver­ið við til at savna henda pen­ ing inn, sigur felagið í frá­ boð­an. Felagið, sum varð sett á stovn í 2004, hevur í dag meira enn 500 limir, sum starvast innan fyri nógv ymisk arbeiðsøki uttan­ lands, har størsti parturin av lim­u­num starvast innan sjó­vinnuøki. Felagið ger nógv burturúr á tí sosiala øk­i­num, har tey skipa fyri tiltøkum av ymsum slag. Eisini royna tey eftur føri­ mumi at veita ráðgeving um pen­si­ónir, skatt og annað, sum hevur felags áhuga. Túrurin hjá Livari Ny­ sted byrjar á leið 1. juni á vest­ur­síðuni av Australia nær­hendis Perth, og er mál­ ið Mauritius, sum teir ætla at náa náa mánaðir seinni. Hettar ein teinur upp á 6.500 km á opnum havi, og eru teir tríggir at rógva bát­ in RIO, sum er 29 føtur til longd­ar. – Vit fara at ynskja Livari alt tað besta á túrinum vest­ ur yvir hav, og fara vit at fylgja honum á túrinum við at skriva greinar og leggja mynd­ir út á alnótina, sigur fel­agið Antares. Antares høvuðs­ stuðul hjá Livari Ein niðurpakka vindmylla framleiðir so ongan streym Lisið á