mánadagur 27. mai 2013síða 4

Mánadagur 27. mai 2013 · Nr. 59 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Arbeiðið at áseta eitt føroyskt fátækramark, gongur seint. Tað ásannar Sonja Jógv­ ansdóttir, sum er limur í ar­ beiðsbólkinum, Annika Ol­ sen setti í heyst at áseta eitt før­oyskt fátækramark. Endamálið var, at ar­beiðs­ bólkurin skuldi vera liðugur 1. apríl í ár. Men nú er mai mánaði skjótt liðugur og enn røkist einki fyri, at eitt arbeiðið at áseta eitt føroyskt fátækra­ mark, verður liðugt. Og Sonja Jógvansdóttir ásannar, at tað verður heldur ikki í bræði, at vit fáa nakað fátækramark. – Tær mest bjartskygdu vónirnar siga mær, at vit vera liðug einaferð í heyst. Men kanska verður tað ikki fyrrenn næsta ár, sigur hon. Hvat hoyrir til? Tað eru ymsir mátar at áseta eitt fátækramark eftir, men í arbeiðsbólkinum er nið­ur­ støðan, at vit skulu leggja eitt fátækramark eftir livi­ kost­naðinum og kost­naðar­ støðinum í sam­fe­lag­num. Tað merkir, at vit skulu leggja eina kostnaðarætlan fyri, hvat krevst av pengum hjá hjá einum húski fyri at kunna hava eitt virðiligt lív, sigur Sonja Jógvansdóttir. Og fyri ein stóran part er tað júst hetta, kjakið í ar­ beiðsbólkinum nú snýr seg um. – Hoyrir tað við til eitt virði­ligt lív, at eitt húski hev­ ur ráð til Televarpið, parabol og internet? – Hoyrir tað við til eitt virðiligt lív, at eitt húski hev­ ur ráð at fara uttan­lands einaferð um árið í summ­ arfrí? – Eigur eitt húski at hava ráð at fara til tannlækna, lata børnini hava frítíðarítriv og keypa teimum Playstation?. – Við øðrum orðum skulu vit royna at áseta, hvat er eitt rættvís útreiðsla hjá einum húski og tað er ein torfør upp­gáva. Fleiri fátækramørk Hon sigur, at ein møguleiki er eisini at áseta fleiri fátækra­ mørk. – Eitt mark kann verða eitt avgjørt minstamark fyri, hvat krevst fyri at kunna liva. Síðani kann eitt mark vera fyri, hvat krevst fyri at hava eitt toluligt lív og eitt mark fyri, hvat skal til fyri at liva eitt innihaldsríkt og virðiligt lív. – Tað eru ómetaliga nógvir spurningar at taka støðu til, tí arbeiðið er so umfatandi, sigur Sonja Jógvansdóttir. – Tá ið vit hava ásett eitt fátækramark, skal tað vera eitt haldgott mark, sum vit eisini fakliga kunnu verja. Men hon leggur afturat, at í arbeiðsbólkinum hava tey nógv, gott, fakligt kjak um hesi evnini, so arbeiðið at áseta eitt fátækramark gongur fram á, um enn tað gongur ógvuliga spakuliga. Fátækramark gevur rættindi Sonja Jógvansdóttir heldur, at tað hevur alstóran týdning at vit fáa eitt fátækramark. – Vit hava nógvar bólkar í samfelagnum, sum eru illa fyri. Men hava vit eitt mark fyri, hvat fólk skulu hava at liva fyri, bindur tað politiska myndugleikan til at tryggja, at ongin fer niðurum fátækramarkið. – Eitt fátækramark gevur sostatt landsins borgarum nøkur rættindi og ikki minst gevur eitt fátækramark børn­ unum nøkur ávís rættindi. Hon sigur, at tølini, sum eru til taks, vísa, at tað eru nakrir ávísir bólkar í Før­oy­ um, sum er í vanda fyri at enda í fátækradømi. Talan er helst um konufólk og støk, men serliga eru ungar mammur við børnum, illa fyri og somuleiðis eru pensjónistar illa fyri. – Tað vísir seg eisini, at longri burtur, vit koma frá miðstaðarøkinum, minni inn­ tøku hava fólk. Men fyri tað er ikki sagt, at tey eru fátøk, tí ofta er kost­naðar­støðið eisini mun­andi lægri, ikki minst húsa­prísirnir, samstundis sum at fólk á bygd ofta hava atgongd til jørð og annað náttúru­tilfeingi. Hinvegin ber eisini til at hava rættiliga góða inntøku, men kortini liva í fátækt, tí útreiðslurnar til bústað eru so høgar. Áki Bertholdsen 65 krónur at liva fyri um dagin! Tað er veruleikin hjá yvir 200 familjum í Føroyum í dag – í minsta lagi. Tað staðfestir Anliss Bjark­hamar, sum tók stig til og rekur hjálparfelagsskapin, Í menniskjum góður tokki. – Vit eiga at halda uppat við kjakinum um tað eru fátøk í Føroyum. Kjakið eigur at snúgva seg um, hvat vit gera við tað. Men spurningurin er kanska, hvussu stóran áhug­a, hetta hevur, tí hóskvøldið skip­aði Ungdómsfelagið hjá Javnaðarflokkinum fyri al­ mennum fundi um fátækra­ dømi, har Anliss Bjarkhamar og Sonja Jógvansdóttir, sam­ skipari í Samtaki, løgdu fram, men har vóru ikki meiri enn 15 fólk og lurtaðu. Hava hjálpt 2.549 børnum Annlis Bjarkhamar sigur, at hesi trý árini Í menniskjum góður tokki hevur virkað, hava tey latið 2,8 milliónir krón­ur í jólahjálp til 1256 familj­ur. Í hesum familjum hava ver­ið tilsamans 2549 børn. – Hetta eigur at steðga øllum kjaki um, antin tað er fátækradømi í Føroyum! Anliss Bjarkhamar sigur, at í fjør lótu tey 436 familjum jólahjálp. – Yvir 200 av teimum høvdu minni enn 2000 krónur at liva fyri um mánaðin, ella 65 krónur um dagin. – Tað er óneyðugt at siga, hvussu stutt hetta røkkur í dagsins samfelagi. Tað merk­ir so aftur, at hjá øllum hes­um 200 familjunum, snýr til­veran seg rætt og slætt um at fáa mat í munnin. – Hetta eru bara tey, sum vit hava havt samband við, men talan er um nógv onnur eisini. Velja ímillum mat og stivlar Anliss Bjarkhamar sigur, at hesi fólkini eru hvønn ein­ asta dag í eini støðu, har tey skulu velja ímillum at rinda eina rokning ella um tey skulu keypa mat. – Og at hava eina heita máltíð hvønn dag, kunnu tey gloyma alt um. – Vit vita eisini, at hjá nógv­um er ikki hugsingur um at hava frítíðarítriv, at halda føðingardag, ella at keypa ein vetrarjakka til eitt av børnunum. – Ein vetrarjakki, kann fara avstað við øllum tøka pen­ inginum í ein heilan mánað og hjá nógvum at hesum familjum, er bjargingin at finna í klædnahandlinum hjá Bláa- og Reyða Krossi. Hon sigur, at hjá yvir 500 børnum er veruleikin tann, at tey hava ikki ráð til heitan mat hvønn dag, ikki ráð til klæðir, frítíðarítriv ella føð­ ingardagar. – Ein vanlig reaktión er, at hesi børnini avbyrgja seg frá øðrum. Ofta sær tað út til, at tey eru eru bara soleiðis, men tað er næstan altíð av neyð, tí tey skammast. Ongin botnur í Anliss Bjarkhamar sigur, at ein stórur trupulleiki er, at í nógvum almennum veit­ing­ um, er onki botn­støði, hvørki í ALS ella í Barsils­skipanini. – Tað merkir, at onki minsta­mark er fyri, hvussu lágt útgjaldið kannn vera. – Tær almennu skipan­ir­ nar skuldu vera trygdarnetið undir fóllk og tí er tað mein­ ingsleyst, at tað nettupp skulu hesar somu almennar skipanirnar, sum beinleiðis tveita fólk út í fátækradømi. – Tað sama ger seg gald­ andi, tá ið fólk verða sjúk, tí teimum lofta tær almennu skipanirnar heldur ikki. Anlis Bjarkhamar vísir á, at útreiðslurnar til mat er mangan einasta útreiðsla, ein familja sjálv hevur ræðið á, tí húsaleiga, heilsutrygd, olja, SEV, og nógvar aðrar út­ reiðslur, eru fastar. – Tað merkir, at hvørja ferð ein tannlæknarokning, ella okkurt annað óvæntað sting­ur seg upp, verður náp­ að av matkontuni. Mangan hava tey heldur ikki ráð at keypa heilivág og sostatt fáa viðgerð fyri sjúku. Hon sigur, at nýggj gransk­ing í Noregi hevur eis­ ini staðfest, at tað tað kann beinleiðis mátast á kropp­ inum á børnum, um tey liva í fátækradømi ella ikki, tí tey eru so illa fyri. Flýggja av landinum Annlis Bjarkhamar sigur, at tað er vanligt, at fólk, sum liva í fátækradømi, flyta rætti­liga ofta, eitt nú úr størri íbúð í minni og bíligari íbúð, ella heim til foreldur, tí tey hava ikki ráð til íbúð yvirhøvur. – Men tað mest syrgiliga er, at nógv av hesum fólkum flýggja av landinum, tí í Danmark eru møguleikarnir betri og skipanirnar betri. – Tað er slett ikki óvanligt, at familjur, sum hava fingið jólahjálp frá okkum, flyta summari eftir. - Tí tann tað vera, at tølini fara at vísa, at fátækradømið minkar í Føroyum. Men tað er ikki tí , at umstøðurnar batna, men tí at tey eru flýdd av landinum. – Sostatt halda vit fram at útflyta okkara sosialu trupul­leikar og tað er rætti­ liga syrgiligt, heldur Anliss Bjarkhamar. Yvir 500 børn í Føroyum liva í størsta fátækradømi FÁTØK Í FØROYUM Fleiri hundrað familjur í Føroyum hava minni enn 65 krónur um dagin at liva fyri og tey koma javnan í eina støðu, har tey skulu velja ímillum at keypa mat ella einar vetrarstivlar til eitt av børnunum Gongur seint at fáa eitt føroyskt fátækramark FÁTØK Í FØROYUM Arbeiðið at áseta eitt føroyskt fátækramark, gongur seint og tað verður kanska ikki liðugt fyrrenn næsta ár, sigur limur í arbeiðsbólkinum – Hjá yvir 500 børnum er tann beiski veruleiki tann, at tey fáa ikki heitan døgvera hvønn dag, tey hava ikki ráð at halda føðingardag ella at hava eitt frítíðarítriv, sigur Anliss Bjarkhamar