mikudagur 28. apríl 2004síða 2

2 Nr. 80 - 28. apríl 2004 Nr. 80 - 28. apríl 2004 3 Tey, ið vilja síggja Jethro Tull mugu taka beinini á nakkan, vilja tey ogna sær eitt av fáu atgongumerkj- unum, sum eru eftir LISTASTEVNAN Eydna Skaale Eydna Skaale@sosialurin.fo Listastevnan hevur veruliga fingið eina dreyma byrjan, hvat ið undirtøku viðvíkur. Fyrireikararnir hava valt longu nú at byrja søluna av atgongumerkjum til fýra konsertir, og eftir øllum at døma endar sølan til hesar eisini nakað skjótt. Bert 22 atgongumerki til standi- pláss eru eftir til Jethro Tull konsertina í Norðurlanda- húsinum 11 august, har pláss verður fyri 900 fólk- um. Tað er tó ikki bara rock- urin ið dregur, eisini kenda operasangarinnan Kiri Te Kanawa hevur drigið føroy- ingar eftir atgongumerkj- um. Til hennara konsert rúmast 382 áskoðarar, og uml. helvtin av atgongu- merkjunum eru longu seld. Í heyst sang hon fyri full- settum sali í Reykjavík, og í Ålborg var áhugin fyri henni eisini sera stórur. Sølan er somuleiðis byrja til konsertina hjá írsku Celtic Tenors, sum spæla bæði siðbundnan og nýggj- ari írskan fólkatónleik. 382 pláss verða til hesa konsert- ina, harav nøkur og trýss eru seld. Forsølan er eisini byrja til einastu konsertina, sum Teitur Lassen fer at hava her heima á klettunum í ár. Til hansara konsert rúmast millum 400 og 500 fólk, og har hava fólk eisini ligið framvið fyri at tryggja sær atgongumerki. Nógv at arbeiða við Oddvá Nattestad, skrivari fyri listastevnustýrið, sigur, at undirtøkan millum lista- fólki er sera góð. Tey hava fingið nógvar fyrispurning- ar frá útlendskum listafólki, sum ynskja at luttaka. Hon sigur, at skráin er um at koma uppá pláss, og at teimum nú bert manglar nøkur smáting, sum hon væntar fara at koma í rætt- lag heilt skjótt. Hon staðfestir eisini, at eftirspurningurin eftir stevnuni er so stórur, at longu nú liggur nógv niður- fyri til stevnuna komandi ár. Av áhugaverdum tiltøk- um í ár verða, umframt nevndu konsertir, t.d., før- oyska skaldsøgukappingin, har 11 handrit eru innkom- in, eitt stórt sápubløðru- sirkus, marionettdukku framførsla, alment prát við Josevein Gaarder, sum m.a. hevur skrivað bókina um Sofies Verden, framsýning við glasskulpturum hjá Tróndi Patursyni og ein fyrilestur um Niels Finsen og føroyska gransking. Listastevnan verður hild- in 6. til 15 august, og fyri- reikararnir siga, at at- gongumerkjasølan til hini tiltøkini allarhelst fer at byrja í juni. Næstan útselt til listastevnuna myndatekstur: longu nú er um at verða útselt til nøkur at tiltøkunum á listastevnuni, sum verður í august mynd: savnsmynd Í sambandi við, at Josvein Gaarder vitjar listastevnuna 6-15 aug- ust, koma tvær av bók- um hansara út á før- oyskum. Tríggjar bøk- ur eftir hann eru longu týddar. Tær eru Jóla- gátan, Kabalugátan og Sum í spegli, sum í gátu. Laura Joensen hevur týtt hesar bøk- urnar, og hon skal eis- ini týða aðra av teim- um báðum bókunum, sum koma út í summar. Tað verður bókin við u p p r u n a h e i t i n u m Appelsinpiken. Á lista- stevnuni fer Laura Joensen eisini at lesa upp úr hesi bókini. Hin bókin, sum verður týdd, er tann heimskenda heim- spekisbókin fyri børn, Sofies Verden. Bókin er týdd til óteljandi mál, og í summar kem- ur hon so út á føroysk- um eisini. Tað er Ed- ward Olsen, sum í fleiri ár hevur arbeitt við at týða bókina. Føroyska heitið verður Heimurin hjá Suffíu. Bøkurnar verða givnar út av Bókadeild Føroya Lærarafelags. eys Herfyri frættist, at ár- liga tiltakið á Gøtu- sandi, G! Festivalurin, varð í vanda at verða avlýstur, vegna vant- andi fíggjarliga orku. Men nú kunnu allir G! fjepparar gleðast aftur, tí Føroya Banki og Grót hava nú skriv- að undir eina sponsor- avtalu av festivalinum. Sum ætlað verður tón- leikur at hoyra á Gøtu- andi 16. og 17. juli 2004. Á heimasíðuni hjá Konto In er møguleiki at keypa sær atgongu- merki til festivalin, og at frætta tey feskastu tíðindini um tiltakið. Eitt av høvuðsnøvn- unum á G! í ár, verður uttan iva svenska Lisa Ekdahl, sum bleiv kend við lagnum Vem vet. Hon hevur vunnið nógvar prísir uttan- lands, fyri sín ser- merkta jazzfólka- tónleik. Hetta verður fyrstu ferð, at kendi sangfuglurin kemur at framføra í Føroyum. eys Mikudagin 28 apríl fer Jørgen Niclasen aftur á fund í Danmark, fyri at greiða frá um fiski- dagaskipanina. Hesu- ferð er tað matvøru- nevndin hjá danska fólkatinginum, sum hevur sent boð eftir Jørgeni. Har verður eisini ein íslendskur fiskufrøðingur við. Vikuna eftir, koma m.a. danski matvøru- ráðharrin Marianne Ficher Boel til Føroya, fyri at kunna seg enn betri um føroysku skipanina. Jens Christian Lar- sen, sum er limur í matvøruráðnum, sigur, at danskarar skulu læra av føroyingum, tá tað kemur til havið. Hann sigur, at føroyingar liva av havinum, og hava tí verið noyddir at finna eina skipan, sum bæði fiskivinnan og fiski- frøðingar kunnu vera nøgdir við. Jørgen Niclasen hev- ur annars verið bæði í Scotlandi, Onglandi, Írlandi og Danmark og greitt frá um skipanina, so stórur áhugi er fyri henni. eys Sofies verden á føroyskum Jørgen Niclasen aftur til Danmarkar G! Festivalurin fingið stuðul Alzheimerfelagið hevði aðalfund tann 25.apríl í auluni á Føroya Lærara- skúla, og tá var frumsýning av leikinum »Svíkja vit Hannis«. Tað vóru starvs- fólk og onnur, sum fram- førdu sjónleikin, ið snýr seg um fólk við demens- sjúkum. Sjónleikurin krev- ur av áskoðaranum, at hann fylgir væl við, tí hesin er eisini við til at skapa sjón- leikin. - Tey spæla fyrst leikin einaferð, og síðani spæla tey umaftur, og tá er tað, at áskoðarin kann blanda seg uppí. Hetta er jú inni á einum røktarheimi, og tað er um ein dementan mann. Og har kann áskoðarin so siga frá, hvussu tey heldur høvdu gjørt tað, og so broytist sjónleikurin, sigur Sigrun Mohr, forkvinna í Alzheimerfelagnum. Alzheimerfelagið hevði eisini aðalfund, og bert ein limur tók ikki við afturvali. Tað var Kári Árting, men í hansara stað kom Sigborg Arge. Øll hini tóku við afturvali. Alzheimerfelagið varð stovnað fyri trimum árum síðani undir MFB, og felagið hevur umleið 300 limir. hkm Áskoðarin myndar sjónleikin Fiski- og aliloyvis- skipanin er ein stongdur heimur fyri kvinnur. Tí áttu politikarar at havt umhugsað eina kyn- skvotering av loyvun- um, áðrenn skipanin varð sett í gildi. Hetta hevði ikki minst komið alivinnuni til góðar, nú hon meir enn nakrantíð hevur brúk fyri øðrvísi hugsunarhættum og nýggjum kreftum. Hetta kom millum annað fram á Kvinnu- ráðstevnuni seinasta leygardag KVINNURÁÐSTEVNA Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Kvinnurnar hvørva úr hag- tølunum, tá vit nærkast leiðslunum í føroyska vinnulívinum. Spurning- urin er, um tað er, tí tær ikki halda seg framat, ella tí vinnan er skipað á ein slíkan hátt, at dyrnar meir ella minni eru stongdar fyri kvinnunum. Ingvør Nolsø, leiðari á r e k l a m u v i r k i n u m Stephanssons Hús og Marita Rasmussen, sam- skipari av fiskivinnu- granskingini, umboðaðu føroyska vinnulívið á Kvinnuráðstevnuni á Hotel Hafnia leygardagin. Ein kvinna á toppinum … Ingvør Nolsø er ein av kvinnuligu veteranunum í føroyska vinnulívinum og undagongukvinnu í kvinnurørsluni í Føroyum. At kvinnur ikki síggjast aftur í leiðslunum í vinnu- lívinum er sum so onki nýtt. Hvørki her heima ella aðrastaðni, minti Ingvør á. Og tað er eyðsæð, at okkurt má broytast fyri at venda skeivu gongdini. Tann áhugaverdi spurningurin er, um tað er vinnan ella kvinnan sum skal broytast, helt Ingvør, sum í síni tíð sjálv tók málið i egnar hendir og stovnaði sítt egna reklamuvirki. – Í Danmark stovna kvin- nur oftast sítt egna virki, tí tær vilja sleppa at arbeiða annaleiðis. Tær uppfata ofta sið- bundnu fyritøkurnar sum snævurskygdar, hierarkisk- ar, konservativar og nógv merktar av maktspæli. Við at stovna sína egnu fyri- tøku, kunnu tær laga hana eftir sínum egnu virðum, sum eru øðrvísi enn tey í fyritøkum, sum eru stýrdar av monnum. Og okkurt bendur á, at tað júst eru hesi virðini, nógvar fyri- tøkur hava brúk fyri. Ein kanning fyri og onnur eftir vísir nevniliga, at ein kvinna á toppinum, merkir eitt gott úrslit í botninum. Skapið netverk! – Okkurt bendir sostatt á, at tað er vinnulívið og ikki kvinnurnar, sum skulu broytast. Ikki tí kvinnurnar eru lýtaleysar. Tær áttu millum annað at lagt seg nógv meir eftir at skapa eitt sínamillum netverk, soleið- is sum mannfólkini altíð hava gjørt tað. Tað hava tær ikki gjørt, og tí standa tær veikari, serliga í hesum tíðum, har eitt sterkt net- verk í vinnulívinum hevur alt at siga. Eitt sterkt net- verk er ikki bara neyðugt. Tað fremur eisini ein ser- ligan solidaritet, sum vit kundu ynskt okkum at sæð meir av millum kvinnur í føroyska vinnulívinum, segði Ingvør Nolsø. Bert ein kvinnuligur stjóri Marita Rasmussen hevur nógvar royndir frá føroysku fiskivinnuni og er nýliga vorðin samskipari av allari granskingini á økinum. Marita hevði kannað, hvussu nógvar kvinnur eru eigarar, stjórar ella virkis- leiðarar í ali- og fiskivinn- uni. Og ikki óvæntað vísa tølini, at hóast ein stórur partur av arbeiðsmegini í fiskivinnuni er kvinnur, sæst hetta ikki aftur í teim- um leiðandi størvunum. Ongin kvinna situr í ovastu leiðsluni í alivinnuni, og ongin eigur skip ella er skipari. Ein ella tvær standa skrásettar sum reiðarar, men eru tað ivaleyst mest av navni. Heldur ikki á fiska- ella kryvjivirkum fann Marita nakran kvinnu- ligan eigara ella stjóra, men longur niðri á stiganum sóðust ikki so fáar kvinnur sum millum annað góðsku- leiðarar og formenn. Einasti kvinnuligi stjórin í føroysku fiskivinnuni er sølustjórin á Kósavirkinum í Klaksvík. Ognarleysur samfelagsbólkur. – Skulu vit royna at grund- geva fyri, hví kynsbýtið í ovastu leiðsluni í fiski- vinnuni er so skeivt, er tað lætt at peika á, at kvinnur sera sjáldan søkja hesi størvini, segði Marita. Men tað er ikki einasta orsøkin. Veruleikin er, at fiskafyri- tøkur lýsa helst ikki ikki eftir fólki til tey leiðandi størvini. Tær leita heldur sjálvar eftir tí rætta persón- inum við at brúka síni net- verk og spyrja seg fram. – Ein onnur orsøk er, at í teimum loyvisavmarkaðu vinnunum, har flestu loyv- ini longu eru givin, er tað sera trupult at sleppa fram- at, um tú ikki hevur nógvan pening ella strategiskar samstarvsfelagar. Í hesum sambandi vísti Marita eisini til átøðið hjá norð- manninum Ottar Brox, sum hevur kannað avleiðing- arnar av loyvisavmarkaðum skipanum. Hesin vísir á, at tey ungu og aðrir ognar- leysir bólkar sleppa ikki upp í part í einastu lønandi vinnuni í nógvum stranda- londum. Og kvinnur eru sum heild partur af teimum ognarleysu samfelagsbólk- unum. Kynskvotera loyvini. Sum er, eru útlitini fyri at sleppa kvinnum framat í hesi vinnunni sostatt ógvu- liga vánalig. Vit hava eina politiska skipan, sum tryggjar okk- um umboð úr øllum land- inum, og ført hevur verið fram, at hendan skipan eisini átti at tryggjað báð- um kynum somu atgongd til landsins leiðslu. – Í prinsippinum ber tað væl til at flyta hendan hugsunarháttin yvir á loyvisavmarkaðu vinnur- nar, bæði sum ein liður í bygdamenningini og fyri at tryggja báðum kynum somu rættindi til øll øki í okkara høvuðsvinnu. Men hetta áttu politikarar at havt hugsað um, áðrenn loyvis- skipaninar vórðu settar í verk, tí tað ber ikki til at koma afturumaftur nú 10 ár seinni, uttan at tað fær víð- fevndar avleiðingar, segði Marita. – Um kvinnur við hósk- andi førleikum vilja sleppa framat hesi vinnuni, kunnu tær bjóða seg fram sum strategiskir samstarvsfelag- ir saman við fyritøkum ella persónum, ið ætla at gera íløgur í hesa vinnur. Tað upplagt at gera tað beint nú, ið alivinnan liggur í anda- leypi og kanska meir enn nakrantíð hevur brúk fyri fakligum førleikum, øðr- vísi hugsunarhættum og nýggjum eldhugaðum kreftum, helt Marita Ras- mussen. Kvinnur onga atgongd til veiðuloyvini Marita Rasmussen er samskipari av føroysku fiskivinnugranskingini. Makt er ikki nakað, tú fært. Makt er nakað, tú tekur, minti Ingvør Nolsø luttakarnar á Kvinnuráðstevnini á Hugskotið um at kynskvotera veiðuloyvini vakti áhuga millum kvinnurnar á Kvinnuráðstevnuni C M Y K 3 2