týsdagur 18. juni 2013síða 6

Mikudagur 19. juni 2013 · Nr. 69 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Áki Bertholdsen Tað sær svart út fyri, at kommunurnar fara at yvirtaka eldraøkið á nýggj­ ári­num, soleiðis sum lands­ stýr­ið ætlar. Tað sigur Heðin Morten­ sen, formaður í Kommunu­ sa­mskipan Føroya, KSF. Mánadagin var annars stórfundur í lands­stýri­num ímillum landsstýrið og KSF um ætlanina at leggja eldra­ økið und­ir kom­mun­ur­nar á nýggj­ári­num. Á fundinum vóru lands­ stýris­fól­k­ini í inn­lendis­ mál­um, fíggjar­málum og al­manna­málum øðrumegin og borgarstjórarnar í øll­ um teimum níggju lima­ kommun­unum í KSF, hinu­ megin. Ikki sannførdur Men fundurin hevur ikki sann­ført formannin í KSF, um, at ein yvirtøka er komin nærri nú, enn hon var fyri fund­in. Tað eru nøkur viður­skifti, kommun­ur­nar hava kravt, verða út­grein­að áðr­enn komm­un­ur­nar yvir­høv­ur vil­ja yvir­taka eldraøkið. Ein avgerðandi spurn­ing­ ur er, at skulu kommunurnar yvir­taka eldraøkið, tilskila tær sær eisini rætt til at gera av, hvussu økið skal skipast og, hvussu bygnaðurin skal vera. - Tískil hava vit gjørt greitt, at vit yvirtaka ikki eldra­økið við tí bygnaði, sum er í dag, tí vit vilja fáa rætt til at skipa økið, sum vit halda vera best hóskandi. Eitt annað stórmál, sum semja ikki er um, er, hvussu nógvur peningur skal fylgja við frá landinum til kommununurnar fyri at yvir­taka eldraøkið. Landsstýrið hevur víst á, at uphæddin skal vera góð­ar 300 milliónir um árið, men kommunurnar hava tví­hild­ ið um, at tað er einar 100 milliónir ov lítið. - Vit hava gjørt greitt, at vit vilja ikki yvirtaka eitt niðurpínt eldraøkið. Skulu vit yvirtaka økið, skal enda­ málið vera at menna tað, sig- ur Heðin Mortensen. Tí verður tað rættiliga av­ gerð­andi fyri eina yvirtøku, um landið og kommunurnar semjast um, hvussu nógvur pen­ing­ur skal fylgja við frá landi­num til kommunurnar, sigur formaðurin í KSF. Neyðugt við eldralóg Men fyri at kunna áseta tað upphæddina, er fyrst neyðugt, at vit fáa eina eldra­lóg, sum greitt ásetir eitt minstamark fyri, hvørjar tæn­ast­ur, vit skulu veita eldri, sigur Heðin Mortensen. - Ikki fyrrenn vit vita tað, ber til at áseta upphæddina fyri, hvussu nógv kom­mun­ ur­nar skulu hava frá landi­ num fyri at yvirtaka økið, sig­ur Heðin Mortensen. Sostatt er nógv arbeiðið eft­ir gera, samstundis sum at tíðin fer at styttast. Tí heldur Heðin Morten­ sen, at útlitini fyri at tað eydnast at yvirtaka eldra­ økið á nýggjárinum, eru smá. Eldralógin skal smíðast við­gerast og samtykkjast í Løg­tinginum og tað verður ikki einaferð í heyst í fyrsta lagi. - Men hvussu skjótt polit­iska skipanin arbeiðið, verð­ur so avgerðandi fyri, um eldra­økið verð­ur yvirtikið á nýggj­ ár­i­num, í juli næsta ár, ella ikki fyrr­enn í 2015, sig­ur for­mað­ur­in í KSF. Sær svart út at yvirtaka eldraøkið á nýggjárinum Tað var heldur loyndarfulla tøkni­deildin, Google X, sum fyri tveimum árum síðani fór undir verkætlanina, har endamálið var at geva heim­ sins fátækastu og av­byrgdu økju­m inter­net­gongd. Hetta við at gera hotspots um­veg­ is ballónir. Flestu hugskotini, sum Google X kemur við, verða vend í hurðini, longu áðrenn tey koma á borðið. Google X snýr seg um at taka garvill hug­skot, sum ofta eru hugsað í science-fiction um­hvørvi­num og kanna, um hesi kunnu gerast til veru­leika. Og um so er – hvussu tey kunnu gerast til veruleika. Og aloftast verða verkætlanirnar síðani lagd­ ar til viks, júst tí tær eru ov gar­villar. Men onkra tíð verður roynt at arbeiða víðari við hug­skotinum. Men tey flestu munnu nú halda, at hetta við internetberandi ballón­um, sum skulu geva øllum heiminum møgu­ leika at lesa tíðindi, sam­ skifta online og hyggja eft­ir býttisligum youtube-kyk­ myndum, ikki er eitt teirra. Ballónirnar eru ikki heilt støðufastar við skiftandi ætt­um og uppdrift, og flestu heliums­ballóinir, sum verða send­ar til himmals, detta eisi­ni niður aftur fyrr ella seinni. Rich DeVault, sum er part­ur av verkætlanini, hevði tó funnið eina møgu­ liga loysn, sum eitur “sjálv­ still­andi uppdrift”. Tað snýr seg um at stýra ballóninum, so tær finna luftstreymar, ið hava røttu ættina. Og Google hevur nýtt sera nógvar dátur í royndunum at finna útav, hvussu luftin í strato­s­feruni flytur seg. Síðani hevur Google X arbeitt nógv við hug­skoti­ num. Eitt nú hava teir samstarvað við Raven Aero­ star, sum framleiðir veður­ ballón­ir fyri NASA, og sum eisini framleiddi ballónina, sum lyfti Felix Baumgartner upp í stratosferuna, tá hann í oktober mánaði í fjør setti heims­met tá um frítt fall ræð­ur. Í Ný Sælandi eru royndir gjørd­ar við at senda ballónir yvir bygt øki, og á henda hátt geva íbúgum internet, og umvegis ein Android- teldir hava granskararnir fylgt við ballóini, greinað veður­dát­ur og stýrt ballóini til júst røttu hæddina. Ballónirnar koma heilt upp í 20.000 metra hædd. Hetta er tvífalt so høgt uppi sum ferðafólkaflogfør flúg­ va, og her er eisini friður av veðri og turbolensi. Higar­til hava tvey húsar­hald verið part­ur av roynd­ar­verk­æt­ lan­ini, og bæði hava havt inter­net. Tað er tó framvegis lang­ ur veugr, áðrenn tøknin veru­liga kann seljast al­ menn­inginum, men fleiri eru á einum máli um, at hetta veruliga er ver­k­ ætlan­in, ið kann geva øllum heimi­num atgongd til inter­ net. Internet við ballónum Google vil nú geva internetatgongd til øll – við hjálp av ballónum ELDRAØKIÐ Fundur ímillum landsstýrið og kommunurnar í fyrradagin, hevur ikki sannført um, at tað ber til at yvirtaka eldraøkið á nýggjárinum Arbeiðið er stórt og tíðin er lítil og tískil er ivasamt um kommunurnar fara at yvirtaka eldraøkið á nýggjárinum, sigur Heðin Mortensen, formaður í Kommunusamskipan Føroya, KSF Ivasamt