hósdagur 11. juli 2013síða 16

Fríggjadagur 12. juli 2013 · Nr. 79 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tiðargrein Bjarni Djurholm tingmaður Farna hálva árið hevur ljóð­að, at Innlendismálaráðið hev­ur havt ætl­anir um at lata donskum invest­or­um ar­beiðið at gera og reka Skálafjarðatunnilin. Fyri at fáa greiðu á hvat fyri­fórst, setti undirritað lands­ stýris­manninum skrivligan fyrispurning um verkætlanina 13. februar í ár. Svarið frá landsstýrismanninum var vøkkult og lítið ítøkiligt. Áhugin í tinginum var eisini samsvarandi. Burtursæð frá undirritaða tók nær­um eingin annar orðið. Nú er so komið í ljósmála, at Copenhagen Infrastructure Part­ners hava samráðst seg til ein sáttmála við Innlendismálaraðið. Sáttmáli, sum verður duldur og sum tí gevur uttanfyristandandi kensluna av, at hann kanska ikki tolir dagsins ljós. Ístaðin hevur landsstýrismað­ urin um dagarnar sent lógar­upp­ skot til hoyringar, sum skal geva hon­um óskerda heimild at lata verk­ætlanina til CIP at hoyggja við. Ójavni Tað sum er komið undan kavi higar­til er á mangan hátt ringt at skilja. Fyri tað fyrsta tykist tað rættuliga løgið, at samráðingarnar hava verið førdar í loyndum. Hetta hevur havt við sær sjálvsagdar gitingar um or­søkina til, at eingin sleppur at síggja avtaluna. Øll tilgongdin - og tað vísir lógar­uppskotið eisini - ber brá av ójavna millum partarnar. Landsstýrið bind­ur seg til eina rúgvu, meðan mót­parturin lítlar og ongar bindingar hevur. Í verandi lógaruppskoti verður beinleiðis sagt, at loyvishavin, uttan nakrar avleiðingar, kann fara burtur úr avtaluni, um hann ikki innan 2018 hevur latið landsstýrinum eitt forprojekt, hvat so tað merkir? Loyvishavin kann eisini við reinum passiviteti í 12 mánaðir sleppa burt­ur úr projektinum.   Eingin javnstøða Heldur ikki er javnstøða millum partarnar. Hví kann landsstyrið ikki uppsiga avtaluna, um loyvishavin einki ger við projektið? Hví er tíðar­ freistin longd í mun til tað, sum upprunaliga hoyrdist um tíðar­freistina, tá loyvishavin skuldi hava eina freist uppá 2 ár. Nú verður landsstýrið bundið í 5 ár til einki at gera, meðan tað í veruleikanum stendur loyvishavanum frítt at gera tað honum lystir. Í uppskotinum verður eisini sagt, at landsstýrið bindur seg til ikki at broyta normar fyri tunnlar. Ger landsstýrið tað, so skal landsstyrið enntá rinda loyvishavanum endur­gjald! Tað má metast at vera óhoyrt at frítaka privatan loyvishava fyri allar broytingar í galdandi byggi­ normum, og sum vituliga fara at verða samtyktir framyvir.   Galda fyri øll Eisini er tað skeivt at samtykkja nýggjar skattareglur í einum upp­ skot um ein undirsjóvartunnil. Tað er í skattalógini broytingar skulu gerast, og skulu tær tá galda fyri øll feløg. Harafturat er reglan um, at kommunur sum byggimyndugleiki kunnu verða tiknar av ræði, ikki væl umhugsaðar. Nakað, sum helst fer at orsaka politiskt rumbul og skilnað millum land og komm­un­u­r. Reglan um, at avtalan mill­um partarnar ikki má almanna­kunn­ gerast fyrr enn í fyrsta lagi 6 mán­aðir eftir, at tunnilin er tikin í nýtslu, er eisini serstakliga løgin. Tað finst ongin saklig grundgeving fyri, at almenningurin ikki skal kenna inni­haldið í eini so týdningarmiklari avtalu fyrr enn eftir at projektið er liðugt og tikið í nýtslu. Hvør er grund­gevingin fyri hesum?   Eingin má síggja Grundleggjandi er tað eisini sjáld­samt við uppskotinum, at Løgtingið gevur landsstýrismanninum heim­ ild til at undirskriva sáttmála, sum Løgtingið ikki má síggja. Til saman­beringar hevði tað verið óhugs­andi, at danskur ministari fekk heimild at undirskriva eina avtalu um einkarætt til brúnna um Oyra­sund, sum Fólkatingið ikki kendi inni­haldið av.  Eisini er tað eisini óskiljandi, at íløgan øll sum hon er skal for­ rent­ast við 10%. Tað er neyvan nakar, sum klárar at garantera eitt slíkt av­kast í 10 ár. Hóskandi kundi verið at spurt, um einki er í avtaluni við loyvis­havan um maksimala for­rentning?  Og hvussu er viðurskiftini mill­um lánsveitararnar (donsku pen­sións­feløgini) og stovnararnar av sjálvum tunnilsfelagnum regu­ler­aði? Hvørja samsýning fáa stovn­ar­arnir fyri ómakin?   Heldur ikki er ásett nøkur regla um, at landstýrið skal hava eftirlit við felagnum og skal góðkenna rakst­urin, herundir prísáseting. Og hvør skal hava hetta eftirlit? Hvat hendur t.d. um felagið fer á húsa­gang. Er yvirhøvur nakað sum regu­lerar hesi viðurskifti? Tað er óskiljandi, at hesin parturin verður óreguleraður.  Spurningarnir eru margfaldir. Tað er ringt at skilja, at Inn­lendis- mála­ráðið (løgmálaráðið) leggur navn til lógaruppskot, sum á so nógv­um økjum víkir frá teimum treytum og mannagongdum, sum higartil hava verið mettar at verða trygdin fyri, at Løgtingið viðgerð uppskot, ið eru í samsvari við neyvt og dygt lógarsmið. Skálafjarðatunnilin – møguleiki og/ella gávubúð? Tað er ringt at skilja, at Løgtingið nú skal viðgera uppskot, har tingið einki veit um avleiðingarnar av møguligari samtykt Landsstýrið bind­ur seg til eina rúgvu, meðan mót­ parturin lítlar og ongar bindingar hevur Nú verður landsstýrið bundið í 5 ár til einki at gera, meðan tað í veruleikanum stendur loyvishavanum frítt at gera tað honum lystir Reglan um, at avtalan mill­um partarnar ikki má almanna­ kunn­gerast fyrr enn í fyrsta lagi 6 mán­aðir eftir, at tunnilin er tikin í nýtslu, er eisini serstakliga løgin