fríggjadagur 12. juli 2013síða 11

11 Fríggjadagur 12. juli 2013 · Nr. 79 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 barnavernd og pedofili Heldur einaferð ov nógv enn einaferð ov lítið Fráboðanarskyldan: Fráboðanarskylda – Tað er ikki neyðugt at vera vísur í, at okkurt er galið. Ein illgruni er nóg mikið til, at tú eigur at boða frá. Tað sigur Jeannet Ryggshamar Bech, sosialráðgevi, sum arbeiðir í donsku Barnaverndini Barbara Holm Jeannet Ryggshamar Bech hev­ur starvast í ungdóms og familjudeildini í Danmark – sum svarar til føroysku Barna­verndina – seinastu tíð­ina, og hennara royndir siga, at fólk grundleggjandi mis­skilja barnaverndina og tess upp­gávu. – Tað er einki at óttast. Vit vilja ikki taka barnið ella gera nøkrum nakað ringt. Einasta endamálið hjá Barnaverndini er at tryggja, at barnið fær eitt gott lív. Og tað kunnu vit millum annað gera við at veg­leiða familjurnar og geva teim­um hjálp, sigur Jeannet Ryggshamar Bech. Hon vísir á, at í Føroyum kunnu fólk hava trupult við at siga frá, og mong teirra, sum hava staðið fram í sam­ band við seksuelt misbrúk siga, at eingin meldaði teirra tilburð til Barnaverndina, hóast fleiri vóru greið yvir, at okkurt ikki ruggaði rætt. – Vit hoyra mangan fólk siga, at tey vistu, at okkurt var á vási, men at tey ikki tordu at boða frá, greiður Jeannet frá. Í einum lítlum samfelag kann orsøkin vera, at sosialu av­leiðingarnar eru stórar, og tí halda fólk seg aftur. – Tað er umráðandi, at fólk skilja uppgávuna hjá Barna­verndini. Tað er ikki at taka barnið frá familjuni, ella at gera støðuna verri. Tað er snøgt sagt at finna útav hvat er galið, og síðani hjálpa sum best ber til, sigur Jeannet. Hon vísir á, at seinasti út­ veg­urin hjá Barnaverndini í Danmark er at taka børnini frá familjunum, men hetta verð­ur ikki gjørt, um nøkur vón er fyri, at familjan kann fáa tað betri. Í sínum starvi hevur Jeannet mangan upplivað, at mál vera fráboðað til Barna­ vernd­ina, hóast pedagogar vita, at talan ikki er um álvar­ som mál. – Men tey melda kortini, tí tað skulu tey sambært lógini. Og við at praktisera lógina til fulnar hvørja ferð, sleppa skúlarnir ella dagstovnarnir frá at meta um hvørja ein­ støku støðu, sigur Jeannet Ryggs­hamar Bech. Barbara Holm Allan Mortensen hevur arbeitt sum pedagogur í mong ár. Umframt hetta hevur hann eisini gjørt ung­dóms­arbeiði í sam­ komum, og hevur tí nógv­ ar royndir við at arbeiða við børnum. Men tíðirnar eru broytt­ar. Seinastu árini hevur Allan hugsað al­ samt meira um hvussu hann skal uppføra seg í sín­um starvi, og í dag er støðan tann, at Allan syrg­ ir fyri, at hann ongan­tíð er einsamallur við børn­ unum. – Eg havi ongantíð áður hugsað um hvussu eg skal vera og ikki yvir­ fyri børnunum. Men í dag hugsi eg nógv um tað, sig­ ur Allan Mortensen. Tað er í kjalarvørrinum av pedofili kjakinum, sum hevur verið seinastu árini í Føroyum, at hugburðurin hjá Allan er broyttur. – Um tey smærru børn­ ini sita á vesinum, og rópa at tey eru liðug, so fari eg heldur eftir einum kvinnu­ligum pedagogi, enn at fara inn sjálvur, sig­ur Allan. Hann heldur, at tað eru serliga teir mannligu peda­ gogarnir, sum noyðast at hugsa um, at ikki enda í støðum, har ivi kann vera sáddur um teirra atferð mót­vegis børnunum. Kann gerast ov nógv Allan Mortensen heldur tað vera gott, at føroyingar hava tikið kjakið upp um kynsligan ágang. Men hin­ vegin vísir hann á, at tað kann gerast ov nógv. – Tað kann væl vera, at orsøkin til, at færri mann­ ligir lærarar og pedagogar søkja inn á skúlarnar í dag er, at alt kjakið um pedo­ fili hevur ført við sær, at menn halda seg aftur frá hesum størvum, sigur Allan Mortensen. Tað er serliga kjakið í miðlunum og aðrastaðnis, sum hevur ført hesar broyt­ingar við sær. Í ger­ andis­degnum merkir Allan ikki, at hann ella aðr­ir mannligir pedagogar vera mistonktur fyri at upp­føra seg skeivt. – Foreldrini vísa ikki nakra misnøgd við okkara ar­beiði, men tað eru tank­ ar sum eru komnir, eftir at kjakið um pedofili hev­ ur tikið dik á seg, sigur Allan. Hann vísir samstundis á, at hann er fegin um, at almennu Føroyar nú gera meira fyri at hjálpa teim­ um, sum hava verið fyri kyns­ligum ágangi. Pedofili – Tað er langt úti, at mannligir pedagogar nú noyðast at halda eina ónatúrliga frástøðu til børnini. Tað sigur Allan Mortensen, pedagogur Ikki longur tabu at boða frá Fráboðanarskylda Foreldrini skilja, at vit hava eina fráboðanarskyldu, og tí eru vit noydd at boða Barnaverndini frá, um vit hava illgruna um, at barnið verður misrøkt, sigur Høgni Joensen, stjóri í Skúlanum við Løgmannabreyt Tá ið Høgni Joensen, skúla­ stjóri í Skúlanum við Løg­ manna­breyt byrjaði sum lærari fyri gott 30 árum síð­ ani, var tað als ikki vanligt, at lærarar høvdu samband við Barnaverndina. Men støðan er broytt, og nú er samstarvið millum Barnaverndina og skúl­arnir gerandiskostur. Høgni Joensen heldur, at sam­starvið millum Barna­ vernd­ina og skúlarnar rigga væl, og at tøgnin er brotin, tá ið umræður misrøkt ella harð­skap móti børnum. Ikki bara harðskapur og misnýtsla Tey flestu hugsa allarhelst um harðskap ella kynsliga misnýtslu, tá ið Barnaverndin kemur upp í leikin. Men tað er verri enn so allur sann­ leik­in. Um børn eru ov feit, ikki gera lektiur ella eru skit­in, so er tað eisini mál, sum Barnaverndin skal taka støðu til. Høgni Joensen vísir á, at tá ið talan er um mál, har for­eldrini á onkran hátt ikki geva barninum tað neyðugu røkt­ina, so vera foreldrini inn­kallað til ein fund, har lær­ar­ar og skúlastjórin greiða frá, at nú verður málið meld­ að til Barnaverndina. Um talan er um harðskap ella kynsliga misnýtslu, so fer málið beinleiðis víðari til Barna­verndina og løgregluna, uttan at foreldrini vera kunn­ að um hetta. – Um vit til dømis síggja, at eitt barn ikki ger lektiur, kem­ ur skitið í skúla og líknandi, so eygleiða vit støðuna í eitt tíðarskeið, og um vit meta, at talan ikki er um eitt ein­ gangs­dømi, so venda vit okk­ um til Barnaverndina, greið­ ur Høgni Joensen frá. Skúlin ger altíð eina heildar­meting av støðuni, áðr­enn farið verður víðari til Barna­verndina. Ikki trupult at síggja familjurnar aftur Mangan hevur verið nevnt, at tað er torførari at boða frá í Føroyum enn aðrastaðni, tí sam­felagið er so lítið. Men Høgni Joensen vísir á, at tað ikki longur er hvørki flovisligt ella niðurgerandi fyri fam­ iljurnar, at Barnaverndin kem­ur uppí leikin, og mangan eru fam­iljurnar fegnar um at fáa hjálp. – Tað eru nógv, sum hava fíggjarligar ella sosialar trupul­leikar, og tey njóta gott av, at Barnaverndin kann hjálpa teimum at fáa skil á heima við hús, sigur Høgni Joensen. Hann vísir á, at fyri nøkr­ um árum síðani var tað ógvuliga pínligt fyri før­ oyskar familjur, at Barna­ verndin kom uppí leikin, men soleiðis er støðan ikki long­ur. – Lógin er ógvuliga greið um hvør hevur fráboðanar­ skyldu o.s.fr., og tí skilja fólk eisini, at vit mugu boða frá. Tað ger eisini, at tað ikki long­ur er eins flovisligt fyri fam­iljurnar at Barnaverndin verður kunnað, sigur Høgni Joensen, stjóri í Skúlanum við Løg­mannabreyt. barbara@sosialurin.fo Mannligir pedagogar halda seg aftur Allan Mortensen