týsdagur 23. juli 2013síða 72

Sosialurin · juli 40 Ólavsøkan 2013 E in tann tignarligasta løtan á árinum man tað fyri mong kenn­ast at vera, tá ið politiski, umsitingarligi og kirkju­ligi myndug­leikin ganga í skrúðgongu úr dómkirkjuni og aftur á ting­hús­vøllin, har stóra ólav­søkukórið tekur ímóti og saman við mann­fjøldini á Vaglinum syrgir fyri verdugum inngangi, áðrenn tað í ting­sal­inum verður farið undir politiska nýggjárið. Soleiðis hevur tað verið í mong ár, og ár um ár líkist skrúðgongan sær sjálvari, burtursæð frá teimum til­lag­ingum, sum eru, tá ið nýggir politikarar verða valdir, og tá ið tað av nátúr­ligum orsøkum verður skift út í kirkjuliga myndugleikanum og mill­um fáu oddafiskarnar í umsiting­ ingini, sum fáa tann heiður at vera partur av skrúðgonguni. Hjún í skrúðgonguni Fyri 25 árum síðani – í 1988 – gingu eini hjún lið um lið í ólavsøku­ skrúðgonguni. Tað vóru Karolina og Peter Petersen. Neyvan var tað komið fyri áður, at eini hjún høvdu gingið í somu ólavsøkuskrúðgongu, og síðani eru tað bara eini hjún, sum hava verið í skrúðgonguni í senn. Marjus Dam varð 30. apríl í 1998 valdur á ting sum umboð fyri sambandsflokkin í Vága valdømi, og hann var mest sum fastur partur av skrúðgonguni fram til í 2011, tá ið hann gavst í lands­ politikki. Inga Poulsen Dam hevur nógvu tey seinastu árini verið í prestarøðini á ólavsøku. Inga og Marjus eru hjún, og tey bæði hava ofta verið í skrúðgonguni í senn. Men tey halda seg ikki hava gingið undir liðini á hvørjum øðrum. – Tað eri eg vísur í, at vit ikki hava. Biskupur skipar prestarøðina, og løgtingsmenn fáa frá løg­tings­ skriv­stovuni at vita, hvørjari røð teir skulu ganga. Tað er eftir ávísari manna­gongd, at skrúðgongan er skipað, og tað hevur ongantíð lagað seg soleiðis, at Inga og eg havi gingið undir liðini á hvørjum øðrum, sigur Marjus Dam. Skipanin Inntil galdandi stýrisskipanarlóg varð samtykt í 1994, var tað soleiðis, at løg­maður og ríkisumboðsmaðurin gingu fremstir í skrúðgonguni, og aftan­fyri teir báðar gingu løgtings­ formaðurin og varabispurin. Fremstir eftir varabispin vóru fútin og sorin­ skrivarin og síðani prestarnir. Fremstir eftir løgtingsformannin lands­stýrismenninir og síðani løg­ tings­menninir. Í stýrisskipanarlógar álitinum stendur, at tað er løgtingsformaðurin, sum hevur hægstu tignina í Føroyum. Marita Petersen var tingformaður, og við ásetingini í stýrisskipanini staðfesti hon, at løgtingsformaðurin skuldi vera fremstur í skrúðgonguni. Í nøkur ár var ikki frítt av turbolensi um, hvussu skrúðgongan skuldi skip­ ast, og Jógvan I. Olsen, sum á ólav­ søku í 1995 tók við sum formaður eftir Maritu Petersen, setti nevnd at gera tilmæli hesum viðvíkjandi. Til­mælið, sum varð skrivað, sæst á heima­síðuni hjá løgtinginum. Eftir løgtingsvalið 30. apríl 1998 og eftir at fullveldislandsstýrið varð skipað, varð Finnbogi Ísakson ting­formaður. Hann gjørdi av, at skrúð­gongan skuldi vera í trimum røðum, og at løgtingsformaðurin skuldi ganga fremstur í miðjuni, og at undir liðini á honum skuldi øðru megin ganga løgmaður og hinumegin biskupur. Og soleiðis hevur tað verið síðani. Aftaná løgtingsformannin ganga næstformenninir og síðani løg­tings­ menninir við tí, sum hevur sitið longst á tingi fremstum. Í prestarøðini er dóm­prósturin næstur biskupi, so er presturin, sum prædikar – hesa ferð er tað Hanus á Gørðum – og so prestar­ nir eftir starvsaldri. Síðstu ólavsøku var David Johannesen presturin við hægsta starvsaldrinum. Hann er nú farin úr embæti og verður saman við eitt nú Niels Paula Danielsen og Bjarna Bæk aftast í prestarøðini. Prest­urin við hægsta starvsaldrinum nú er Jónsvein Bech, og honum næstir eru Jákup Reinert Hansen, Emil Olsen og Heri Joensen. Aftanfyri løgmann gongur Annika Olsen, varaløgmaður, og síðani lands­stýrismenninir eftir starvsaldri: Jørgen Niclasen, Karsten Hansen, Johan Dahl, Jacob Vestergaard, Bjørn Kalsø og Kári P. Højgaard. Næstu í hesi røðini eru ríkisumboðsmaðurin, sorinskrivarin, politimeistarin, stjórin á løgtingsskrivstovuni, løgtingsins umboðsmaður, landsgrannskoðarin, løgmansstjórin og síðani tingmenn. Fyri 25 árum síðani Í skrúðgonguni í 1988 vóru tað Atli P. Dam, løgmaður, og Bent Klinte, ríkisumboðsmaður – í eyðkenda amt­mansbúnanum – sum gingu fremstir. Aftari í røðini gingu prestahjúnini á Gjarðanesi – Peter og Karolina Petersen – undir liðini á hvørjum øðrum. Peter Petersen var mest sum á hvørjum ári í skrúðgonguni frá tí, at hann var settur í kallið sum prestur í Norstreymoy við bústaði í Hvalvík 20. apríl 1953, og hann var prestur og harvið við í ólavsøkuskrúðgonguni til hann legði prestastarvið frá sær í 1991. Tá hevði hann í ellivu ár verið prestur í Sjóvar sókn við bústaði á Gjarðanesi. Karolina Petersen var bara við í skrúð­gonguni í 1988. Hon vígdi sítt lív í ALV og í øðrum høpum at hjálpa teimum, sum ikki vóru so væl fyri í samfelagnum. Tá ið Kristi­ligi fólkaflokkurin á vári í 1988 fór úr samgonguni, umskipaði Atli Dam samgonguna soleiðis, at Fram­sóknar­ flokkurin hjá Adolf Hansen varð partur av samgonguni. Tá var Karolina Petersen fyri Framsóknarflokkin vald í landsstýrið, har hon umsat al­manna­ mál og kommunumál. Karolina var í landsstýrinum frá 5. apríl 1988 og fram til 18. januar 1989. Kári Petersen, sonur Karolinu og Peter Petersen, minnist sjálvandi væl ólavsøkuna fyri 25 árum síðani, tá ið foreldrini bæði gingu í skrúðgongu. – Sjálvandi kendist tað sum ein stór løta fyri okkum øll. At tey gingu undir liðini á hvørjum øðrum var næstan tilvildarligt, men ikki heilt. Pápi flutti eitt pláss aftur fyri at hava mammu undir liðini, ella var tað kanska mamma, sum flutti eitt pláss fram, sigur Kári Petersen. 25 ára minni: Neyvan er tað komið fyri áður ella síðani, sum tað var í 1988, tá ið hjúnini Karolina og Peter Petersen gingu lið um lið í skrúðgonguni á ólavsøku Kona og maður lið um lið í skrúðgonguni Jóannes Hansen, joannes@sosialurin.fo Í 1988 gingu Atli P. Dam, løgmaður, og Bent Klinte, ríkisumboðsmaður, fremstir í skrúðgonguni á ólavsøku prestahjúnini á Gjarðanesi, Peter og Karolina Petersen