hósdagur 1. august 2013síða 2

Fríggjadagur 2. august 2013 · Nr. 87 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Eyðgunn Samuelsen kjak síða 17 Hvussu nógv taka yrk­is­sú­t­ búgving Úr Bret­ landi at fylla 90 Vit kunnu vera samd ella ikki um, hvussu skilagott tað er av okkara lítla landi so­leiðis at leggja seg út í stríð við ES um makrel og sild. Men før­oyska tjóðin stendur saman um, at Før­oya eiga munandi størri part av bæði makrel- og sildakvotum, enn hini vilja til­luta okkum. Tað er áhugavert at síggja, at danska stjórin sigur seg stuðla før­ oyska kravinum um at fáa ES og hini lond­ini aftur til samráðingarborðið. Men løgið, at ES velur at seta so strong til­tøk í verk bert eftir eitt sam­ráð­ingar­u­m­far. Veruleikin er uttan iva tann, at tað eru heilt onnur áhugamál, ið stýra. Tað eru stór virði, sum standa upp á spæl, og tað er so lætt hjá tí stóra at knúska tann lítla. Vit hava sæð føroyskar reið­arar í Hirts­ hals, sum eitt nú Gul­l­ak Madsen, sum persónliga hev­ur møtt upp á Christiansborg fyri at fáa donsku stjórn­ina at knúska Føroyar. Ótrúliga djarvt, fyri ikki at siga arrogant, at slík­ir menn hava so stór handilslig á­hug­a­mál í Før­oyum, at teir eiga í megin­part­i­num av hand­ils­lívinum í Havnini – og leiga út skrivstovur til sjálvan fiski­mál­a­ráð­harran. Formaður Fólka­floksins var frammi um at skapa sam­starv við aðrar kon­serv­a­tiv­ar flokk­ar í Evropa – eitt nú bretska kon­serv­a­tiva flokkin. Jú slíkt sam­starv er skila­g­ ott. Allir flokkar eiga at luttaka í slík­ um politiskum samstørvum. Men tá vit hoyrdu fyrr­vera­ndi forkvinnuna í danska syst­ir­flokk­i­num hjá Jørgen Nicl­a­sen – Lene Esp­er­sen í TV- avísini, so kunnu vit bara fegnast um, at Dan­mark ikki verð­ur stýrt av slík­um hástórum og arr­o­gant­um pol­i­tik­ar­um. Hon er beinleis Føroya- fígg­ind­a­lig og til ó­bót­a­lig­an skaða fyri føroysku tjóðina. Og vit tora at pá­standa, at hennara persónligu á­hug­a­mál í familjureiðarínum í Hirts­hals kemur fram um politisku hug­sjón­ina. Slík­ir pol­it­ik­ar­ar eru sera vand­a­m­ikl­ir, og í hes­um føri ein bein­leið­is hótt­an í­móti rík­is­fel­ ags­skap­i­num. Stjórnarpolitikararnir látast duga betur. Men ríkisfelagsskapurin skal nú standa sína roynd. Hetta stríð­ið er størsta hóttanin ímóti ríki­s­fel­ags­ skap­i­num nakr­an­tíð. Vit síggja nú, hvørjar fígg­indar vit eiga í Danmark, bæði millum politikarar og okkara egnu lands­menn, sum mest og best hugsa um bank­abókina­. Men stóri trupulleikin er, at vit ikki duga nóg væl at tala okkara søk í Dan­mark og als ikki vinna ljóð í ES. Eingin annar ger tað fyri okkum. Vit verða tí traðkað niður fyrst og fremst av kapitalinum – og síðani teimum, sum ikki hoyra okk­um og tí ikki duga at skilja okkara støðu. Tá pengarnir hava valdið Tinglimir og almenningur fáa ikki at vita, hvat stendur í av­taluni um at fíggja, byggja og reka Eysturoyartunnilin. Tað staðfestir Kári P. Høj­ gaard, landsstýrismaður í inn­lend­is­málum enn ein­a­ ferð, nú Løgtingið viðgerð ó­lav­søk­uørøðu løgmans. Nú skal Løgtingið viðgera spurn­ingin í næstu viku, men lands­stýrismaðurin hevur áð­ur ført fram, at tinglimir, og al­menn­ingur, fáa ikki inn­lit í avtaluna við privata fel­ag­ið. Í morgun spurdi Janus Rein, uttanflokkatingmaður, lands­stýr­is­mannin um hann fram­vegis meinar tað í full­ um álv­ara, at avtalan um størstu útbygging í Føroya søgu, skal vera loynilig. Hann staðfesti eisini, at eft­ir tí, hann hevur fingið upp­lýst, er avtalan so góð fyri privata felagið, at hann hev­ ur kenslu av, at felagið hev­ ur sitið báðu megin borðið í sam­ráð­ingunum. Aksel V. Johannesen tók táttin upp og helt, at op­in­ leiki er grundleggjandi fyri fólkaræðið og verður tunn­ ilin verandi loyniligur, kann Løg­tingið ikki viðgera málið og al­menningurin fær heldur ikki kjakast um hann. Kári P. Højgaard sigur, at tað er rætt, at avtalan er í trún­aði. Og hann staðfestir som­ u­leið­is, at at avtalan verður verð­andi í trúnaði og tað held­ur hann eisini, at tað er í lagi. Onnur landsstýrisfólk sam­ráð­ast um fiskivinnumál og olj­u­mál og har eru eisini part­ar í sáttmálunum loyn­i­ lig­ir. - Og tað haldi er eg rætt, stað­festir hann. Annars avsannar hann, at privata felagið hevur sit­ ið báðu megin borðið, tí ser­ frøð­ingar frá báðum pørtum hava verið við. Og hann heldur, at landið hev­ur fingið eina góða avtalu, legg­ur hann afturat. Aksel V. Johannesen sigur, at orsøkin til, at slíkar avtalur eru í trúnaði, er í teimum før­um, har áhugamálini hjá land­i­num eru í vanda. Eitt nú ber tað ikki til, at føroyski taktikkin í fjøl­miðl­ u­num í sambandi við sam­ ráð­ingar við onnur lond um fiski­rættindi, verður kunn­ gjørdur í miðlunum framm­ a­nund­an. - Men hvørji áhugamál hjá land­i­num eru í vanda í sambandi við Eysturoyartunnilin, spurdi Aksel V. Johannesen. Kári P. Højgaard skilti rætt og slætt ikki spurningin, tí hann vísti á, at miðlarnir høvdu verið full­ur av upplýsingum um málið, so hann helt ikki, at nøkur sam­ ráð­ing í trúnaði hevur verið so al­menn, sum hendan. Avtalan skal vera loynilig – Í Føroyum mugu vit ansa eft­ir at vit ikki útbúgva okk­ um ov nógv og ov skeivt. Tað heldur Elsebeth Mer­ cedis Gunnleygsdóttir, ting­ kvinna fyri Fólkaflokkin og for­kvinna í Rættarnevndini hjá Løgtinginum. Hon spyr, um tað er rúmd fyri í føroyska sam­ fel­ag­num at útbúgva løg­ frøð­ing­ar, stjórn­mál­a­frøð­ ing­ar og søgufrøðingar í hóp­a­tali. – Hvar í Føroyum skulu tey fáa arbeiði eftir lokn­an lest­ur, spurdi hon, tá Løg­ting­ið í gjár umrøddi ólav­søk­u­røð­una hjá løgmanni. – Ella mugu tey verða ver­andi uttanlands. Tað er ein spurn­ingur, vit eiga at seta okk­um sjálvum, legði hon aft­ urat. Tí fegnast hon um ætl­ an­ina hjá samgonguni at taka upp sam­starv við vinnuna at út­greina, hvørjum út­búgv­ing­um tørvur er á í Før­oy­um. – Vit eiga at ansa eftir, at vit ikki brúka nógvar peng­ar og ov langa tíð upp á at yv­ir­út­ búgva fólk. Vit skulu held­ur útbúgva fólkið til tað, vit liva a v , heldur hon. Ov nógvir aka­dem­ ik­ar­ar í Føroyum... Hví eru vit, sum fiska prosentini oman fyri 100...? Lene Espersen er størsta hóttanin móti føroysku tjóðini...