týsdagur 6. august 2013síða 2

Mikudagur 7. august 2013 · Nr. 89 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Jákup Mikkelsen Kjak síða 12 Meira tunnils­ prát Johan Bech Húsgarð Kjak síða 12 Børn hjá fam­ilj­ uni – ikki statinum Øll tann politiska skipanin stendur upp eitt einum enda, nú allir flokkar og øll tingfólk eiga lut í onkrum av tí hópi av uppskotum um tunnil und­ir Tang­a­firði og Skálafirði, sum í hes­um døgum eru til viðgerðar í Løg­ting­inum. Stríð­smálið er, hvørt tunnilin skal gerast í einum privatum parta­ felag, ella um tað almenna skal standa fyri hetta felag. Tað margháttliga við hesum máli er tó, at landsstýrismaðurin hevur ar­beitt í tí dulda við eini duldari ætl­an, hvørt innihald frammahldi skal verða dult fyri tingfólki, sum skulu geva landsstýrismanninum heim­ild at skriva undir avtaluna við privata útlendska felagið. Sum vit hava víst á fleiri ferðir áður á hesum stað, so tykist tað heilt eyð­sýnt, at tað er »målet som hell­ig­er midlet«. Vit skulu náa máli­ num – líka mikið hvat. Hetta kunnu vit lasta Kára P. Høj­gaard fyri. Men Kári P. Højgaard skal ikki hava skyldina fyri, at 33 ting­fólk halda, at ein tunnilin mill­ um Skálafjørðin og Havnina er ein­ asta loysnin upp á at broyta und­ir­ støð­u­kervi í landinum. Ella at hetta mál­ið hevur so nógv størri týdning, enn spar­ingar á eldraøkinum og onn­ur sera áleikandi mál. Vit hava her í blaðnum víst á eitt alternativt uppskot um frá Frank Hansen, verkfrøðingi, um, hvussu fleiri fólk í Føroyum kunnu knýt­ast tættari saman. Ein loysn, sum kann gerast í fleiri umførum, og sum als ikki hevur tann stóra váðan við sær, sum Skál­a­fjarð­a­tunn­il­in. Hvussu ber tað til, at ein slík loysn als ikki verður umrødd? Hvat er tað, sum ger, at øll tann pol­it­iska skipanin starir seg binda upp á júst hesa loysnina um ein und­ir­sjóv­ar­ tunnil? Vit skulu ikki her taka dagar í­ mill­um, hvør besta loysnin er. Men vit kunnu í øllum førum pástanda, at al­tern­a­tiva uppskotið, sum fevnir um fleiri broytt vegastrekki, fleiri tunl­ar gjøgnum fjøll, onkra brúgv og so fram­vegis, hevði skapt nógv meira arbeiði í landinum. Umframt, at tann loysn­in kundi verið gjørd í fleiri um­førum, kundi hon verið gjørd av før­oysk­um byggi­fyr­i­tøk­ um – og so var váð­in nógv meira spjadd­ur – og alt nýtt­ist ikki at verið gjørt í senn. Er tað so, at ein slík loysn knýtir fleiri fólk kring landið tættari sam­ a­n, hví verður hon ikki tikin upp á tungu í politisku skipanini? Vit síggja so mangan, at pol­it­ik­ arar stara seg blindar upp á ávís­ar ætlanir – men tað undrar okk­um, at hendan ætlanini ikki verð­ur sett upp ímóti ætlanini upp Skál­ a­fjar­ð­ar­tunn­ili­n – hvat er tað, sum dregur? eingin loysn uttan tunnil? Í Sunda Kommunu manglar ein býráðslimur. Tveir av føstu býráðslimunum og tveir av eykalimunum í Sunda Kommunu eru farin av landinum at arbeiða, og tískil er til tíðir trupult at manna býráðið. Í Sunda Kommunu høvdu tey bert ein lista til seinasta val. Á tí listanum vóru 14 fólk,og av hesum vóru 11 vald inn í býráðið. Men síðani seinasta val hava tveir av føstu býráðslimunum fingið starv uttanlands, og tískil eru tey mangan ikki til taks, tá ið fundir eru á skránni. Tí hevur verið neyðugt at kalla inn eykalimir til býráðsfundirnar. Men tveir av eykalimunum eru eisini fluttir av landinum, og tað viðførir, at eingin er at taka við sessunum hjá føstu býráðslimunum. Sostatt hava tey í Sunda Kommunu ein óloysiligan trupulleika, og hava tey á onkrum fundi einans verið 10 fólk ístaðin fyri 11. Men Heðin Zachariasen, borgarstjóri í Sunda Kommunu sigur, at tey royna sum frægast at leggja býráðsfundir soleiðis fyri, at onkur av føstu ella eykalimunum, sum arbeiða uttanlands, fáa verið við. Løgmaður skrivar soleiðis á Fac­e­book: »Tað er heldur í meira lagi av upp­skot­um til tunn­ils­ loysn/ir í løtuni. Havi mist talið av upp­ skot­um. Vit hava ikki ráð at byggja bæði Sand­oy­ar­tunn­il og Eyst­ ur­oy­ar­tunn­il sum al­menn­ar verk­ætl­an­ir, tað vita poli­tik­ ar­ar innast inni. Eysturoyartunnil er priv­ at­ur, tí farleið er har framm­ an­u­ndan og kemur at reg­ u­lera kostnaðin at koyra í­gjøgn­um. Hetta gevur møguleika at byrja at seta pening av til Sand­oy­a­rtunnil longu á fíggj­ ar­lóg til heystar, eftir tilmæli frá politiska tunnilsbólkinum fyri suð­ur­leiðina.« Summi siga “at goyma”, tá ið tey meina at “krógva” ella “fjala”. Ein politikari verður á eini heima­síðu skírdur at goym­a seg aft­an­fyri og halda við happ­ar­unum. Eina aðr­a­ staðni hevur ein fyritøka eitt upp­slag, ið er ein uppgáva til børn: “Hvussu ofta hevur Flossi goymt seg sum ninja í man­n­ a­múgvuni?” Á einum tíð­ind­a­ port­ali stendur, at ein mað­ur hevði goymt 299,5 gramm av hassji uppi á sær. Og á eini heimasíðu um barn­a­spøl stendur at lesa: “so kann tann, sum goymdi klemmuna, siga, um hann brennur seg”. Her er bland komið í, og tað er enn einaferð á­virk­an úr donskum, tí danska orð­ ið ”gemme” merkir tað sama sum “fjala, krógva” í før­oysk­ um. Men “goyma” í før­oysk­ um merkir at “varð­veita, ansa eftir, her­berga”, t. d. kanst tú goyma hetta fyri meg? Og tá merkir tað “hava í varðveitslu fyri meg”. Vit kunnu goyma mat í spís­kam­ar­i­num og kjøt í hjall­inum. Matur, sum goym­ ist væl, heldur sær leingi, spillist ikki. Vit kunnu eisini goyma eitt skjal á telduni ella vit kunnu goyma okkurt í minn­inum. At krógva er at “leggja eitt­hvørt soleiðis, at tað ikki sæst, varðveita á loyniligum stað, fjala, loyna, hylja”. Tú kanst krógva okkurt, so eing­ in skal finna tað ella tú kanst krógva teg. Eitt nú kenna vit øll barnaspælið “krógva og blunda”. Og vit kunnu halda okkurt loyn­i­ligt við at krógva tað. At fjala merkir nakað tað sama sum at krógva, t. e. loyna, hirða, króseta. Eitt orð­ tak er “ást fjalir lýti”, og tað merkir, at kærleikin umber. Hetta kenna vit úr donskum sum “kærlighed gør blind” og á enskum “love is blind”. Goyma – krógva, fjala 33 tingfólk og 8 lands­stýr­ is­fólk vilja bara hava tunnil Løgmaður hevur mist talið Fáa ikki mannað býráðið Málráð frá Orðafragd Marjun Arge Simonsen málfrøðingur og cand.phil. í føroyskum