mánadagur 12. august 2013síða 4

Mánadagur 12. august 2013 · Nr. 91 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt Samstundis sum ein tunnil hevur jaliga ávirkan á samfelagsbúskapin, so vil privata loysnin minka mun- andi um sam felags nyttuna. Tað sigur Fíggjar- málaráðið í uppriti frá 21. juni, stílað beinleiðis til løg- mann. Uppritið er gjørt, eftir at sakkunnleikin í Fíggjar mála ráð num hevur fingið høvi at hyggja nærri at tí avtalu, sum Inn lendis- mála ráðið hevur gjørt við Copen hagen Infrastructure Partners. Fíggjarmálaráðið vil ikki geva fult innlit í uppritið. Argu mentið fyri hesum er, at tað verður gjørt fyri at trygg ja samráðingarstøðuna hjá tí almenna. Víst verður á, at Innlendismálaráðið hev ur verið og er í sam ráð- ing um um treytir fyri at lata einum samstarvsparti einka rættin til tunnilin. Tí hev ur Fíggjarmálaráðið valt at strika út allar tær upp lýs- ing ar, sum beinleiðis vísa til ella endurgeva trúnað ar upp- lýs ingar í avtaluni millum Inn lendis málaráðið og Copen hagen Infrastructure Partners. Men myndin, ið stendur eftir í uppritinum, er kortini ikki til at fara skeiv av. Landið og føroyska samfelagið má gjal da ein høgan prís fyri at lata eitt privat felag átaka sær uppgávuna og váðan við at gera Eysturoyartunnilin. Eisini metir Fíggjarmálaráðið í uppritinum til løgmann, at Inn lendis málaráðið hevur gjørt ov lítið fyri at minka um henda prísin. Loft á prís Fíggjarmálaráðið staðfestir, at Innlendismálaráðið hev- ur einki gjørt fyri at tryggja sær, at prísurin fyri koyra gjøg num tunnilin ikki verður óneyðuga høgur. Ráðið nevnir sum dømi, at farleiðin úr Runa vík til Havnar styttist 48 kilo metr ar. Og tá kostnaðurin hjá ein um privatbili sambært út rokn- ingum hjá Landsverki er 2,44 krón ur fyri hvønn kilometur, ber til at spara 117 krónur við at koyra gjøgnum tunnilin, held ur enn rundanum. Og tað er hendan upphæddin, ið privati tunnilsánarin kann seta sín kostnað út frá. - Talið gevur eina ábending um, at tunnilsgjaldið neyvan kann vera nógv hægri enn hetta og helst lægri, skrivar Fíggjar málaráðið, sum í upp- riti n um til løgmann kemur við hesi áheitan: - Landsstýrið eigur at trygg ja sær ein mest loyvda prís fyri gjøgnumkoyringar. Tað hevði eggjað privata íleggjaranum at reka tunnilin effektivt, og harvið hevði sam felagsnyttan kunnað verið størri. Eisini staðfestir Fíggjar- mála ráðið í uppritinum til løgmann, at prísurin fyri at brúka tunnilin verður av ger andi fyri, hvørja sam- felags nyttu tunnilin kemur at hava. - Verður ov kostn að ar- mikið at koyra gjøgnum tunnilin, fæst full nytta ikki úr tunnli num, og økini kring tunnilin verða ikki sam- bund in eins væl og við lægri kostnaði fyri brúkaran. Fyri sam felagsbúskapin er tí ynski ligt, at tunnilin verður so bíligur sum gjørligt fyri brúkaran, skrivar Fíggj ar- mála ráðið. Yvirskotið Sambært uppritinum eftir- lýsir Fíggjarmálaráðið neyvar ásetingar fyri, bæði hvussu avkastið av investeraða kapitalinum skal gerast upp, og hvussu byggikostnaðurin skal gerast upp. Og so eftir- lýsir Fíggjarmálaráðið eisini manna gongdir fyri óhefta grann skoðan. Tað er tó greitt, at tað yvir- skot, sum tunnilin møguliga fer at geva, endar uttan fyri land oddarnar. Fíggjarmálaráðið vísir á, at íleggjarar úr norð ur- londum rinda ongan vinn- ings býtisskatt í Føroyum. Tí fer alt vinningsbýtið óskattað av landinum. Tá felagið er danskt, fer møguligur vinn- ings býtisskattur í danska stat s kassan. - Harvið missir lands kass- in helst eina týðandi skatta- inntøku, staðfestir Fíggjar- málaráðið. Men tað er ikki bara norður lendska skattaavtalan, ið ger at landskassin ikki fær nakra krónu av yvir- skoti num í sín part. Í upp- riti num til løgmann vísir Figgjarmálaráðið á, at so- nevndi av skriv ing ar pro- filurin hjá felagnum er so- leið is samansettur, at felagið neyv an fer at rinda eina krónu í skatti tey fyrstu nógvu árini. - Felagið kann skattliga avskriva sjey prosent tey fyrstu 10 árini, og er tað mill- um 80 og 100 milliónir krónur í mun til ein byggikostnað, sum liggur omanfyri eina milliard krónur, sig ur Fíggj- ar mála ráðið í upp riti num til løg mann. Bindingin Fíggjarmálaráðið er eisini av tí fatan, at sáttmálin við Copen hagen Infrastructure Partners bindur landið í ov stóran mun. Tí heldur ráðið, at landsstýrið eigur at tryggja sær rættin til at sleppa úr og havna verkætlanini, tá for- prosjektið er liðugt. - Í minsta lagi eigur lands- stýrið at tryggja sær rætt at fáa forprosjektið eftir kann- að og grannskoðað av óheft- um og sakkønum fólki, sigur Fíggjarmálaráðið í upp riti- num til løgmann. Ráðið staðfestir í sama viðfangi, at ein endur gjalds- skylda kann vera knýtt at rætti num til at sleppa úr verk ætlan ini. Umframt uppritið til løg- mann, dagfest 21. juni, hevur Fíggjarmálaráðið eisini gjørt aðrar viðmerkingar, beinleiðis til Innlendismálaráðið. Tær viðmerkingarnar eru dag f- estar 3. juli. Í hesum sein nu viðmerkingum, sum í stóran mun byggja víðari á upp rit ið til løgmann, metir Fíggjar- málaráðið tað vera óheppið, at freistin at lata inn for- projekt er so lang - serliga tá grundgevingin fyri hesum leisti num er, at tunnilin skal gerast skjótast gjørligt. Sambært lógar upp skoti- num hjá Kára P. Højgaard skal privata felagið í seinasta lagi 31. desember 2018 lata inn eitt for projekt. Tað er ov drúgv tíð, metir Fíggjarmálaráðið. Í seinna uppritinum, sum er stílað beinleiðis til Inn lendis- málaráðið, skjýtur Fíggjar- mál a ráðið tí upp, at landið skal tryggja sær, at tað kann sleppa burtur úr avtaluni, fram til at forprojektið er góð kent, aftur fyri at rinda stað festar útreiðslur hjá pri- vata felagnum, umframt eitt avtalað gjald. - Á henda hátt kann land- ið skunda undir, at byg g ing in fer ígongd, skriv ar Fíggjar- málaráðið til Inn lendis- málaráðið. Tøgnin Hóast uppritið frá Fíggj ar- mála ráðnum til løgmann er skrivað 21. juni, so er tað ikki vorðið alment fyrr enn nú. Fjølmiðlar fáa bara part- vís innlit í uppritið, og er tað sum áður nevnt fyri at verja trúnaðarupplýsingar í avtaluni millum Inn lendis- málaráðið og Copenhagen Infra structure Partners. Upp ritið til løgmann er ikki lagt við øðrum skjølum í máli num, tá lógaruppskotið hjá landsstýrismanninum í innlendismálum varð borið í løg tingið. Og tí er uppritið ikki partur av viðgerðini, nú Rættarnevndin hjá løg ting i- num í dag fer undir sína við- gerð av lógaruppskotinum um einkarætt til at bygg ja, reka og fíggja undir sjóvar- tunnil undir Skálafjørð og Tanga fjørð. Tunnilsyvirskot fer av landinum Alt yvirskotið, sum privata felagið fær burtur úr Eysturoyartunnlinum, fer beinleiðis av landinum. Tað staðfestir Fíggjarmálaráðið í uppriti til løgmann, sum nú partvís er komið undan kavi. Uppritið vísir á fleiri hol í sáttmálanum. ðið í iti til l ú t í laráð eiri ðið í uppriti til løgmann, sum nú partvís hol í sáttmálanum. Jón Brian Hvidtfeldt Politiska trýstið er stórt á Kára P. Højgaard, sum hev- ur sett seg tungt oman á sátt málan við Copenhagen Infrastructure Partners. Bæði Rættarnevndin og Lands stýrismálanevndin vil ja sleppa at síggja sátt- mál an. Men hóast trýst ið, so tví heldur lands stýris- mað ur in um, at at sát t- mál in er og verður loyni- lig ur. - Men eg vil fegin svara uppá allar teir spurningar, sum løgtingið hevur til sátt málan, sigur Kári P. Høj gaard. Upprunaliga skuldi sátt málin undirskrivast 27. juni, men eftir politiskt trýst varð dagurin út sett- ur til 1. september. - Eg havi gjørt ein sátt- mála út frá tí heimild, sum løgtingið gav lands stýris- m anninum, sigur Kári P. Høj gaard og heldur fram: - Sáttmálin verður ikki við gjørdur í løgtinginum. Løg tingið skal bara við- gera tað lógaruppskot, sum er lagt fyri løgtingið. Innlendismálaráðið hev ur sjálvt staðfest, at lógaruppskotið er smíð- að, beinleiðis út frá tí sáttmála, sum fram vegis er loyniligur. Grund g- evi ngarnar hjá lø g tings- nevnd un um fyri at krevja at síggja sáttmálan er, at tá lógaruppskotið hjá lands stýrismanninum er smíð að beint upp ímóti sátt málanum, so kann løg tingið ikki viðgera lógar uppskotið uttan at kenna sáttmálan. Men tað ber væl til, sam bært lands stýris- manni num í inn lendis- málum. - Løgtingsnevndirnar fáa svar uppá allar spurn- ing ar, sum tey seta, sigur Kári P. Højgaard. Men samstundis er greitt, at hvørki Rættar- nevn d in, Lands stýris- mála nevnd in ella løg- tin g ið annars sleppa at sígg ja sáttmálan. Kári P. Højgaard tvíheldur um, at hann hevur av tal að við Copenhagen Infra- structure Partners at sátt málin er í trúnaði, og so leiðis verður tað. Tunnilssáttmáli verður loyniligur Hóast bæði Rættarnevndin og Lands stýrismálanevndin hjá løgtinginum vilja sleppa at síggja sáttmálan millum Inn- lendis mála ráðið og Copen- hagen Infrastructure Partners um Eysturoyartunnilin, so verður tað av ongum