mánadagur 19. august 2013síða 31

Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 31 Mánadagur 19. august 2013 · Nr. 94 ES-boykottið, pedagogiskt sæð: Rakul Dalsgaard ES minnir meg ótrúliga nógv um leiðaran í einum happ­ ingarbólki. ES er tann ”gent­ an” sum bestemmar og sum setur dagsskránna. ES er happ­ing­ar­drotningin, sum sigur: ”Í dag dámar mær ikki Før­oy­ar”. Nú eri eg sjálv genta (og náms­frøðingur) og kenni eitt sind­ur til happingarmynstrið í t.d. fólkaskúlanum. Tað er soleiðis, at allar genturnar í flokkinum royna at vera væl við leiðaragentuna, sjálvt um sambandi við hana ofta kann vera destruktivt. Leiðaragentan er typiskt framlig, væl fyri sosialt og karismatisk, og so hon hevur ein bólk av gentum rundan um seg, sum ikki seta spurnartekin við hana og hennara avgerðir. Alternativið hjá gentunum úti í periferiini er nevniliga at tær kunnu blíva isoleraðar og ikki hava nakran at snakka ella spæla við. Ongin torir at siga leiðaragentuni ímóti, tí tað er hon sum stýrir gentubólkinum og definerar tað moralska kodeksið, sum er grundað á loyalitet. Um man brýtir hetta, so verður man útihýstur. So allar genturnar velja heldur at vera ein partur av bólkinum enn at risikera einsemi. Hatta er eitt typiskt mynstur, tá tað kemur til happing. Eg haldi at tað er óhyggiligt, hvussu nógvar líkheitir eru millum lýsingina omanfyri og tað sum hendir júst nú, viðv. Boykottinum mótvegis Føroyum, sum ES stendur á odda fyri. Eg síggi trætumálið upp á hendan mátan: Fýra gentir (lond) spæla dagliga saman. Tær eita Føroyar, Ísland, Noreg og Rusland. Allar hava tikið sítt egna leikutøj við sær og hava deilt tað javnt millum sín. Spælireglurnar eru væl defineraðar og genturnar einast fínt - Ongin skeldast og ongin ger fortreð. Ein dagin kemur Danmark, sum er mamman hjá Føroyum inn í kamarið við einari nýggjari, stórari gentu, og sigur, at nú skal hon eisini spæla við. Nýggja gentan eitur ES og sjálvt um hon ikki hevur tikið nakað leikutøj við, so sleppur hon at vera ein partur av spælinum allíkavæl. Hon fær ein rímuligan part av leikutøjinum hjá hinum gentunum, men er øgiliga ónøgd og tekur sær so bara sjálv enn meira, so at hon til endans hevur ein stóran part av øllum leikunum. Eftir situr Føroyar, sum er tann minsta gentan, við næstan ongum. Hon finnur seg ikki í tí og ger mallør, tí hon eigur jú ein stóran part av tí sum ES hevur tikið. Tær fara at klandrast og Føroyar tekur so bara leikurnar aftur. ES blívur nú súr og sigur, at Føroyar ikki hevur lov til bara at taka sær so nógv leikutøj, sum hon vil, uttan at spyrja allar hinar genturnar fyrst. Føroyar sigur: ”Jamen, tað gjørdi tú, og hatta eru mínar leikur”. Tá blívur ES óð og hóttir Føroyar við, at hvis hon ikki makkar rætt og ger sum hon sigur, so tíma hinar genturnar heldur ikki at spæla við hana meira. Føroyar heldur at tað er órættvíst og noktar at gera sum ES sigur. Allar hinar genturnar ræðast ES, tí hon er stór og hevur so nógva makt, og tær vita, at hvis tær ikki akta hana, so verða tær eisini útihýstar. So tær velja heldur at fara upp í hennara part og hyggja illar at Føroyum. Akkurát soleiðis síggi eg ósemjuna fyri mær, sum nú er kulminerað: Strandalondini Ísland, Føroyar, Noreg og Russland høvdu eina góða, greiða avtalu um sildina, inntil Danmark oyðilegði samstarvið, við at krevja at ES eisini skuldi hava ein part av sildakvotuni. Hetta, sjálvt um norðhavssild ikki eingang svimur í ES-sjógvi. ES fær tó í 1995, hóast hetta, tillutað 7000 tons av tí samlaðu kvotuni, men tað var ikki nóg mikið, so teir ásettu bara sær sjálvum eina kvotu uppá 150.000 tons árið eftir. ES hevur also brúkt presis ta somu metoduna, sum teir nú ákæra Føroyar fyri at brúka (bara at áseta sær sjálvum eina kvotu, uttan at fyrihalda seg til tær eksisterandi avtalurnar við hini strandalondini). So sjálvt um norðhavssild ikki svimur í ES-sjógvi, so halda teir seg hava rætt til at seta revsitiltøk mótvegis Føroyum í gongd. Boykotthóttanin vísir bara, hvussu ES brúkar sína makt, til at gjøgnumtrumfa sín politiska vilja. Summa sumarum: ES er happingardrotningin sum hevur givið ordrarnar: ”Í dag dámi eg ikki Føroyar” og nú mugu allar hinar genturnar (londini) í bólkinum taka eina støðu: Antin gera sum ES sigur ella eisini velja at steðga happingini við at gera ímóti tí sum ES sigur, og tá risikera at blíva útihýstar av felagsskapinum... og tora tær tað? Akkurát sum í fólka­skúla­ num, har leiðaragentan sigur við hinar genturnar í flokki­ num: ”Nú skal ongin spæla við Elsu”, so ger ES júst tað sama, tí at boykotta Føroyar merkir, at tað verður ólógligt hjá føroyingum at landa og selja fisk til londini sum eru í ES,w umframt at hesi londini heldur ikki hava loyvi til at eksportera fiskiskip, fiskireiðskap o.a. til Føroyar, sum er neyðugt, um Føroyar skal kunna fiska sild og makrel. ES hevur nú sagt við allar hinar genturnar í bólkinum: ”Nú skulu vit boykotta Føroyar”, og fyri at siga tað ordiliga einkult, so er grundin til tað, at Føroyar hevur handlað ímóti tí sum ES hevur sagt. Føroyar hava sett spurnartekin við ES. Føroyar er lítla gentan, sum tordi at útfordrað leiðaragentuna, tí hon helt fast í tað sum hon visti var rætt. Gunvør skuldi flutt á bygd Gerhard Lognberg Løgtingsmaður Eg læs grein hjá Gunvør Balle, eg skal sum so ikki blanda meg uppí, hvat onnur halda og gera, men eg haldi at eitt gott upp­skot var, at tú til døm­is, góða Gunvør, flutti til út­jað­a­ran í Føroyum og fann út­av ,hvussu vit liva. Tað kundi verið, at tú var ein mánað úti í Skúgvi, so slapp tú at royna Sild­ber­an, kans­ka ein mánað í Dali og roynt Dals­líð/Sands­líð og Skop­un­a­r­fjørð. Ynskiligt var, at tað var í januar mánaði. Tí sum tú sigur sjálv, at tosa um tunnil er ókløkt. So minnir handan kvinn­ an, sum býr í Tórshavn, okk­ um á, at vit heldur skula hugsa um skúl­ar. Eg skilji hana so, at tað gera vit ikki. Men tað gera vit, tí vilja vit hava tunn­il/fast samband. So minn­ir hon okkum á, at vit held­ur skula arbeiða fyri fólka­vøkstri. Tað gera vit Gunvør, tí vilja vit hava tunnil, nettup fyri at fáa fólkavøkstur. Síðani sigur Gunvør, meira ment­an, tað gevur geran­d­i­s­ degn­um meiri innihald. Men frekt av mær at blanda meg upp í ment­an­ar­ ser­frøð­ing­ina úr mið­stað­a­r­ øk­i­num. Ella sum Gunnvør sigur, lati okkum heldur fáa bú­ stað­ir. Jú nettup við einum tunn­ li til Sandoy fær tú fleiri bú­ stað­ir sera bíliga, og so er tað bert 15 min frá hjartanum í Før­oy­um. Syndarligt at tú dugir so illa at seta teg inn í okkara við­ur­skiftir. Suðurøkið í Føroyum er um at kollsigla. Um Varðin Pelagic ikki var kom­in í Suðuroy, sum ein frels­andi eingil, ja so var støð­an verri í Suðuroy enn í Sand­oy. Suðuroyingar hava sama túr­a­tal við Smyrli í dag, sum fyri 100 árum síðani. Men hetta skilir Gunnvør Balle ikki, sum býr í hjarta­ num í Føroyum. Vælsignaða, hugsa ikki bara um tykkum sjálvi og tykkara, men hugsi sam­ halds­fast, tí vit gjald líka nógv til sam­f­el­agið sum tit. Tí skuldu vit havt sama sætt, sum tit. Um gerð av undir­sjóvar­ tunlum Jens Pauli í Dali Leynar Allir undirsjóvarntunlar eiga at verða lagdir í eitt fe­l­ag, so­leið­is at tað verður fíggj­ar­liga lætt­ari at binda flestu av oyggj­um okk­ara sam­an í eitt sam­ferðsl­u­ kervi. Lands­stýr­ið og Løg­ ting eiga ikki bara at hugsa um mið­stað­ar­øk­ið, men í størri mun um tær oyggj­ ar, ið einki fast sam­band hava við meg­in­øk­ið. Eftir tí ein hev­ur fingið at vita í fjøl­miðl­u­num, er ó­dýr­asta loysn­in at tað verður eitt al­ ment felag, ið hevur á­byrgd­ ina av tunn­ils­gerð­ini. Fyrst eigur at verða farið und­ir Eysturoyartunnilin og síð­ani Sandoyartunnilin. Fyri nøkrum døgum síðani sig­ur løg­tings­mað­ ur­in Ják­up Mikk­el­sen í les­ar­a­brævi, at bara lán­ ið í teim­um báð­um gjørdu tunl­u­num kunnu rokn­ast upp í kostn­að­in av teim­ um; men hetta upp­á­hald ­er heilt burturvið. Tað eru ikki noringar og vága­fólk eins­a­møll­, ið gjalda tunl­ar­ nar, men eisini øll onn­ur, ið nýta teir og gjalda skatt í Føroyum. Eftir tí ein hevur frætt í fjøl­miðl­u­num verður renta av ætl­aðu lántøkuni 9,8 pro­ sent, tað er ov dýrt, nú rent­ ur­na­r eru so lágar. Landsstýrið og løgting kunnu ikki loyva sær at góð­taka ein sáttmála, sum al­menn­ing­urin onki fær at vita um, og ivaleyst ikki tolir dags­ins ljós. hendan skulu ting­fólk góðtaka, uttan reið­ i­liga at vita, hvat stendur í sátt­mál­a­num, (atkvøða við bindi fyri eygunum og uttan at vita hvat tey góðtaka).