týsdagur 20. august 2013síða 2

Mikudagur 21. august 2013 · Nr. 95 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Zakarias Wang Kjak síða24 Adam Smith og tunnilin Tíðindi Síða 30 Mynda fra­m­sýn­ ing á Eiði Tað eru áhugaverd sjónarmið, sum Johnny í Grótinum, bú­skap­ar­frøð­ ing­ur og fyrrverandi formaður í Búskap­ar­ráð­num, førir fram í blað­ num í dag um ti­lgongdina hand­an Skála­fjarð­ar­tunn­il­in og Sand­oy­ar­ tunn­ilin, sum fylla so nógv í pol­ itisku skipanina í hes­um døgum. At kjakið er farið av sporinum hev­ur verið sjón fyri søgn leingi. Fleiri politikarar hava start seg blindar upp á málið, sum teir fyri alt í verðini vilja náa – líka mikið hvat. Tá ein heil politisk skipan soleiðis missir fokus, so er viðgerðin heldur ikki nóg góð – og so er fólkaræðið í vanda. Bara tað at arbeitt verður við loyn­i­lig­um avtalum, sum hvørki ting­ið ella al­mennigurin skal kenna til, vís­ir, at her er nakað rívandi gal­ ið. Fyrrverandi formaðurin í Bú­ skap­ar­ráð­num eftirlýsir eina grund­leggj­andi fakliga viðgerð av mál­i­num. Hann vísir á útrokningar hjá Landsverki, sum vísir, at privata loysnin verður 40 prosent dýrari, enn um talan verður um eina al­ menna verkætlan. Men hann vísiri eisini á, at við at dag­føra útrokningarnar síggja vit, at mun­urin er øktur. – Gjógvin millum almenna og priv­ata leistin er snøgt sagt blivin breið­ari og djúpari, soleiðis at priv­ ata loysn­in nú er tríggj­ar ferð­ir dýr­ ari enn almenna loysnin. Tað fer so at síggj­ast aftur í prísinum fyri at koyra í gjøgnum tunnilin, sigur Johnny í Grótinum. Hann vísir á, at tá landsstýrið í juni seldi lánsbrøv fyri eina milliard blivu tey rivin burtur eftir einum tíma – og fasta rentan næstu fýra ár­ini var 1,76 prosent, sum sigur okk­ um nakað um, hvussu tað almenna er fyri at læna pengar. Eisini vísir Johnny í Grótinum á, at tað er sera óheppið, at bæði løg­ mað­ur og andstøðan blanda Sand­ oy­a­r­tunn­ilin upp í hesa verk­ætlan, tí tað bara gruggar málið. – Velur tú at seta prísin fyri at koyra gjøgnum Eysturoyartunnilin so høgt, at tær inntøkurnar kunnu fíggja ein Sandoyartunnil, so gerst samfelagsnyttan also minni. Og hinvegin sleppa politikarar tá undan at seta ítøkiligu, sam­fel­ags­bú­sk­ap­ ar­ligu kost-nyttu útrokningina fyri Sandoyartunnilin greitt upp og rað­ festa hesa íløgu í mun til allar aðrar í­løg­ur á fíggjarlógunum næstu árini. Mál­ið blívur tá ein spurningur um at røkka ávísum politikarum, sum kunnu koppa politiska meirilutan hend­a­vegin ella hinvegin. Og vit kunnu bara geva bú­ska­p­ ar­frøði­ng­inum rætt í, at hetta ikki er til fyrimuns, hvørki fyri samfe­l­ agsn­yttuna ella fyri fólkaræði, sigur Jo­h­nny í Grótinum. hava mist tunnilsfokus Nú nýggja skúlaárið byrjar fara tey í Vági undir eina nýggja og spennandi ítrótt­ ar­breyt í 8. og 9. flokki. Umframt vanligu ítrótt­ar­lær­ ar­ar­nir, so koma tveir lands­ liðs­venjarar og ein venjari í Sun­set-deildini  at standa fyri ítróttarbreytini. Tá 8. og 9. flokkur fara til fyrstu ítróttartímarnar í nýggja skúlaárinum, verður tað ikki bara undir leiðslu av ítrótt­ar­lærarum í Vágs skúla, men eisini undir leiðslu av lands­liðsvenjaranum í svimj­ing og venjaranum hjá Susvim, Jón Bjarnason; lands­liðs­venjaranum hjá kvinnu­landsliðnum og U19- land­s­liðnum hjá kvinnu, Jón Paula Olsen; og venjaranum hjá Sunset-liðinum hjá VB, Gurið Mortensen, sum eisini er fysioterapeaut. End­amálið er at styrkja um ítróttar undirvísingina í fram­haldsdeildini, sam­ stund­is sum eitt nýtt spenn­ andi tilboð verður bjóðað næm­ingunum. Kann­ingar benda á, at ítrótt­ ur hevur stóran týdning fyri bæði innlæring og trivnað í skúlanum, tí hava vit í leiðsluni í Vágs skúla eisini tikið væl ímóti hesum tilboðnum, sum Vágs komm­ una hevur skotið upp at skipa í Vágs skúla, sigur Óli í Hjøllum skúlastjóri í Vágs skúla. Dennis Holm, borgarstjóri, sig­ur, at nýggja býráðið hevur stór­an áhugað í at skipað so menn­andi og spennandi til­ boð í Vágs skúla sum tilber. Av somu orsøk hava vit síð­an tíðliga í vár, í tøttum samstarvi við skúlaleiðslu og skúla­stýri, arbeitt miðvíst við spurn­ing­i­num hvussu vit í felag kunnu menna Vágs skúla, sigur Dennis Holm. Hetta er so eitt átak á leiðini. Nýggja ítróttarbreytin í 8. og 9. flokki verður eftirmett tá ár­ið er hálvrunnið, og so verður støða tikin til hvussu í­trótt­ur­in í Vágs skúla best verð­ur skipaður næsta skúla­ ár. Spennandi ítróttarbreyt í 8. og 9. flokki í Vágs skúla Hvussu dámar tær í stu­dent­ a­skúl­a­num? Ordiliga væl. Hvussu var gildið? Ordiliga stutt­ligt. Kemur tú við? Eg veit ikki ordiliga. Á onkrari heim­a­síðu stendur at lesa: Hatta smakkar ordiliga gott, og so verður tað skrivað um ein, at hann riggar ordiliga gott. Javnan hoyrist: Veðrið er ord­iliga gott í dag ella veðrið er ord­i­liga ringt. Her eiga vit fleiri góð orð, ið vit kunnu nýta í staðin. Tað ber til at siga: mær dámar sera væl í stu­dent­a­skúlanum, gildið var frálíka stuttligt ella gildið var frá­líkt. E­g veit ikki reiðiliga. Hatta smakkar frálíkt, og hann riggar væl – ella sera væl. Veðr­ ið er frálíkt ella tað kann vera ein hendingagóður dagur – ella veðr­ið er ikki gott ella tað kann vera eitt vánaveður. Tað var ordiliga gott; her er betra orð­ingin: “Tað var frálíkt” ella “Tað var óført”. – Vit mugu eis­ini gera mun á “góður” og “væl”. Mat­ur kann vera góður, men hann smakkar væl. Skúlin er góð­ur, men tað gongur væl í skúl­a­num. Ein bók kann vera góð, men tað gongur væl at lesa hana. “Hvussu gongst?” kann onk­ur spyrja. Her ber ikki til at siga “gott”, men tað má vera “væl”. Skal leggjast dentur á, ber til at siga “tað gongur fram­úr væl” ella “tað gongur sera væl”. Onnur dømi: Eg tími ordiliga væl. Her er betri at siga: eg tími væl, eg vil fegin koma. Eg havi ikki ordiliga tíð í løtuni. Her er betra orðingin: eg havi ikki reið­i­liga tíð í løtuni ella bara: eg havi ikki stundir. Ofta vilja fólk hava sterk orð í dag, og tá ber til at siga, at eitt­hvørt er framúrskarandi, fram­úr gott, hendingagott, frá­ gerð­ar­gott ella einskilagott. Kanst tú vera ordiligur! Sig­ur mamman ella pápin við ó­skikk­i­liga dreingin. Her ber til at siga: skikka tær væl! Ver nú ham­piligur! Ordiliga gott – frálíkt Er blivið til ein spurn­ing­ um at røkka ávísum politikarum... Málráð frá Orðafragd Marjun Arge Simonsen málfrøðingur og cand.phil. í føroyskum