hósdagur 29. august 2013síða 6

Fríggjadagur 30. august 2013 · Nr. 99 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 – Hvør er grundgevingin fyri at gera felags upptøkunevndir til røktarheim og sambýlir? – Hvørji atlit eru tikin til tær kommunur, ið hava gjørt íløgur í røktarheim í mun til tær kommunur, ið ikki hava raðfest øki í sama mun? – Er tað rímiligt, at tær kommunur, ið hava gjørt stórar íløgur, kunnu koma í ta støðu, at tær framvegis skulu gjalda íløgurnar, meðan aðrar kommunur hava ræðið á, hvussu íløgan verður umsitin? – Hevur landstýriskvinnan umhugsað eina skipan, har kommunurnar ikki bert hava felags upptøkunevnd, men eisini í felag gjalda íløguna? – Er tað í samsvari við kommunustýrislógina, at skattapeningurin hjá borgarum í einari kommunu verður nýttur til at gjalda fyri, at borgarar í eini aðrari kommunu fáa atgongd til nakrar tænastur? – Hetta at kommunur skulu valda uttan mun til, um tær gjalda, verður tað leisturin, ið nýttur verður í sambandi við, at eldraøkið verður lagt út? Í viðmerkingum til fyrispurnignin sigur Eyðgunn Samuelsen, at kunngerðin um eldrarøkt, ið er lýst at koma í gildi tann 1. september 2013, skipar landið í seks økir, ið skulu hava felags upptøkunevnd til eldrasambýlir og ellisrøktarheim í økinum. Upptøkunevndin tekur avgerð um upptøku á røktarheimi, ellisheimi, heimi fyri minnisveik og eldrasambýli. – Upptøkunevndir verða valdar fyri fýra ár í senn, og skulu kommunurnar í økinum velja trý umboð, hini umboðini eru avvarðandi økisleiðari fyri Almannaverki, visitator, leiðarin á røktarheiminum og ein kommunulækni. Semjast kommunurnar í økinum ikki um at velja umboð í upptøkunevndina, verður atkvøðugreiðsla, har hvør kommuna fær atkvøðutal sambært fólkatalinum í kommununi. Tað kann vera skilagott at skipa landið í økir og hava samskipaða upptøku til røktarplássini í økinum, tá ið talan er um at fáa ein skilagóðan rakstur av eldraøkinum. Ein annar spurningur er tó íløgusíðan. Tað er ógvuliga ymiskt, hvussu kommunurnar hava raðfest íløgur í eldraøkið. Nakrar kommunur, sum t.d Eysturkommuna og kommunurnar í syðru helvt av Suðuroynni, hava gjørt stórar íløgur í røktarheim og sambýlir við tí fyri eyga at verða førar fyri at geva teirra eldru borgarum eina góða røkt. Aðrar kommunur hava sæð eldraøkið sum eitt landsmál burturav og hava tí ikki gjørt stórvegis íløgur í eldraøkið, men hava ístaðin raðfest onnur økir sum t.d havnarløg, barnaansing og/ ella skúla. Fyri borgarar í teimum kommunum, sum hava gjørt stórar íløgur í eldraøkið, fær kunngerðin ta avleiðing, at teir framvegis skulu gjalda íløguna, men hava onga trygd fyri, at teir fáa ágóðan av henni. Hetta setir eisini kommunurnar í eina løgna støðu, tí tær, uttan at vita tað frammanundan, hava gjørt íløgur til borgarar, ið ikki búgva í teirra kommunu. Avleiðingin av at seta áðurnevndu kunngerð í gildi kann elva til misljóð ímillum kommunur og kemur ikki at virka eggjandi fyri kommunur at leggja saman í størri eindir. Landsstýrið hevur higartil havt sum mál at leggja eldraøkið út til kommunurnar at umsita frá 1. januar 2014. Júst nú hevur landsstýriskvinnan tó boðað frá, at ætlanin er seinkað nakað. Tað virkar ørkymlandi, at kunngerðin um ellisheim og sambýlir verður sett í verk bert 4 mánaðir, áðrenn kommunurnar, eftir ætlan samgongunnar, skuldu yvirtaka eldraøkið. Landsstýriskvinnan hevur áhaldandi ført fram, at orsøkin til, at ongar broytingar eru gjørdar í bygnaðinum innan eldraøkið, er, at kommunurnar sjálvar skulu avgera og skipa framtíðar bygnaðin á eldraøkinum. Tí er tað ikki samsvar ímillum útsagnir og tað, ið verður framt í verki viðvíkjandi eldraøkinum. Eyðgunn spyr Anniku um felags upptøkunevndir Í samband við, at Annika Ol­sen hevur lýst kunn­gerð um røkt­arheim og eldr­a­sambýlir at koma í gildið tann 1. sep­tember 2013, hev­ur Eyðgunn Samuelsen, løg­tings­kvinna, sett Anniku Olsen, land­stýr­is­kvinn­unu í Almannamálum, skrivligar spurn­ingar Tað sigur Jógvan í Skorini, borgarstjóri á Eiði, sum heldur, at tað er sólarklárt, at Annika Olsen er við at knúsa eitt vælvirkandi samstarv á eldraøkinum. Hann heldur, at sam­ starvið millum kom­mun­ ur­nar í øki 2, hevur riggað fram­úr væl, men at henda kunn­gerðin lættliga kann ger­ast mønustingur í hesum sa­m­starvi. Í øki 2 eru seks kommunur og fýra heim (í ymiskum kommunum). Tær seks kommunurnar skulu velja trý umboð í eina felags upptøkunevnd. – Tað skal ikki nógv støddfrøði til at skilja, at minst ein kommuna kemur at standa við einum heimi og ongum umboði. Eiðis kommuna er fjórðstørst av kommununum og tískil er líkt til, at tað verður hon, sum ikki fær umboð í upptøkunevndina fyri sítt egna heim. Tað skal valdast útmanipulering. Men hetta er ikki tað, sum ræðir meg mest. Sjálv samansetingin av upptøkunevndini er meiri ræðandi. Í upptøkunevndina hevur almannaverkið tryggj­ að sær meiriluta og for­mann og yvirtekur tískil allan ræðisrættin fyri hvør slepp­ ur at brúka heimini, sigur Jógvan í Skorini. Eiðis kommuna hevur í 1999 av sínum eintingum gjørt íløgu í eldraøkið fyri at geva eldru borgarunum í Eiðis kommunu eitt nøktandi tilboð. – Hetta er ein íløga, sum allir borgarar í Eiðis kommu­ nu hava goldið, og tí standa undrandi, nú Anni­ka er við at stjala ræðið á hesi íløgu. Somueiðis undr­ar tað stórliga, at nakar borgar­stjóri í Føroyum kann taka undir við kunngerðini. Borgar­ stjór­ar eru valdir at verja áhugamálini hjá borgar­unum og als ikki at søpla burtur ta hart vunnu samansparing, ið vanlig fólk um­vegis kommunuskattin hava lagt til síðis til ellisár. Vón­andi eru tað onnur, sum varn­ast hetta óintelligenta snið­álop­ ið, og nokta at lata sær lynda, sig­ur borgarstjórin á Eiði, sum spyr: – Hví vaknar eingin lands­ poli­tikkari? Talan er um rán á aljós­um degi. Eg vil staðiliga heita á landspolitikkarar og borgarstjórar um at hjálpa til at steðga ørðskapinum. Bæði kommunufeløgini hava longu mótmælt, sigur Jógvan í Skorini, sum hevur sína greiðu áheitan til Anniku Olsen, landsstýriskvinnu: – Tak kunngerðina aftur, og tak kommunurnar við upp á ráð. Annika Olsen stjelur ræðisrættin Jógvan í Skorini, borgarstjóri í Eiðis kommunum – við Eiðis bygd í baksýni – Sum borg­ar­stjóri í Eiðis komm­unu má eg boða frá, at tað undir ongum um­støðum kann góð­ takast, at kunn­gerðin um røkt­ar­heim og eldr­a­sambýlið verð­ur sett í verk 1. sep­tember