týsdagur 1. oktober 2013síða 2

Mikudagur 2. oktober 2013 · Nr. 113 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Alfred Olsen Kjak síða 28 10 mió ella 2,5 mió tons? síða 28 Boðberi av Guds orði í okk­ ara tíð Formaður Fólkafloksins er kendur fyri at hava orðið í síni makt. Sum fremsti maður í samgonguni hev­ur hann eisini stóra ávirkan á rikna politikkin, sum hann væl og virð­ i­liga hevur sett síni fingramerki á. Men viðhvørt tykist hann at vera á í so djúpum vatni, eitt nú tá hann í sambandi við fíggjarlógina tos­ ar um fólkavøkstur og positivan grund­rakst­ur. Ofta tykjast fólkafloksmenn eis­ini at látast sum um, at teirra upp­gáva er rudda upp eftir øðrum, áðr­enn teir fáa sett veruligan fólk­ a­floks­poli­tikk á skrá. Men veruleikin er kortini tann, at Fólka­flokk­ur­in hevur havt valdið so mik­ið leingi, at øll upprudding tí er eft­ir Fólkaflokkinum sjálvum. Taka vit tey seinastu 40 árini, so hev­ur Fólkaflokkurin sitið í lands­ stýr­is­sam­gongu næstan øll árini – umleið 32 ár til samans. Vit skulu næstan 30 ár aftur fyri at finna eitt heilt valskeið, har Fólkaflokkurin hevur sitið uttan ávirkan – tað var valskeiðið 1984-88. Hinir stóru flokkarnir hava allir havt sínar oyðimarkargongdir. Javnaðarflokkurin frá 1996-2004, Sambandsflokkurin frá 1998-2004 og Tjóðveldi síðani 2003. So havandi hetta í huga, so er Fólkaflokkurin ultimativt tann flokkurin, sum hevur havt størstu ávirkanina á rikna fíggjarpolitikkin seinastu 40 árini. Og hvat hava vit so fingið burtur úr tí? Øll hava tosað um, at hallið á fíggjarlógini skuldi verða burtur í 2015. Hetta var so broytt til 2016 – og nú hevur Jørgen Niclasen aftur broytt hetta til 2017. T. v. s, at so hvørt sum javnvágin nærkast, so verður trupulleikin skumpaður longur fram. Hallið í ár, sum sambært Jørgen Niclasen skuldi verið 243 millionir endar á nærum tí tvíflada – á 449 milliónum krónum. Hetta er eisini nógv meira enn í 2011, tá hallið var 322 milliónir krónur. So kann fíggjarmálaráðharrin tosa um teknikk og grundrakstur. Men tað visti hann eisini, tá tølini vórðu sett í fíggjarætlanina fyri 2013. Slíkur orðavavstur er ikki júst álitisvekjandi. Úrslitið tosar sítt egna mál – og tað bendir á, at fíggjarpolitikkurin hjá Jørgen Niclasen og samgonguni ikki er hepnaður serliga væl. Spurningurin er so, um vit kunnu líta á, at tað skal hepnast sama flokki – sum stýrt hevur seinastu 40 árini – at minka undirskotið til 250 milliónir næsta ár? Kunnu vit líta á tølini? Tað var hátíðardámur á Brand­støð­ini í Havn í gjár, tá Tórs­havn­ar Sløkkilið bjóðaði øll­um vælkomnum til há­tíð­ ar­hald­ið í sambandi við, at 80 ár eru liðin, síðani Sløkkiliðið varð sett á stovn. Borgarstjórin segði eis­ini nøk­ur orð og handaði Bjørg Øss­urs­dóttir, Ann W. Rub­ek­ sen og Osvaldi S. Jo­han­son blómutyssi sum tøkk fyri drúgva tænastu í komm­un­ uni. Bjørg Øssursdóttir byrj­aði í kommununi í 1988. Og síð­ ani 1. desember 2002 hev­ur hon arbeitt á Sløkki­lið­num. Sostatt hevur hon ver­ið í kommununi í 25 ár. Um­framt blómutyssi fekk hon heið­urs­ bræv fyri avrikið seinastu 25 ár­ini. Ann W. Rubeksen byrjaði í starvi á Sløkkiliðnum 1. nov­ em­ber 2002, og hevur hon tí starv­ast á støðini í 10 ár. Osvald S Johanson byrjaði í starvi 1. januar 1991, og var hann eitt skifti burtur í áleið hálvt­annað ár. Sostatt hevur hann røkt starvið á støðini í 20 ár. Rundir dagar á Brand­støð­ini Listaframsýning við Jógvan Sverra­son Biskupstø verður á Bý­ar­bók­a­savninum Framsýnignin er eitt úrval av vatn­lits­myndum og mynd­um teknaðar við penni, blýanti og grafitt. Mynd­ir­nar eru allar úrslit av ein­um listafólkauppihaldi, sum Jógvan var á í summar, í kenda skandinaviska lista­ fólka­hús­i­num í Rom, Circolo Scandi­navo. Framsýningin letur upp miku­dagin, 2. oktober kl. 16, har listamaðurin eisi­ni verður til staðar. Fram­sýningin er at síggja allan oktober- og nov­em­ber­mánað. Sýnir fram á Býarbókasavninum “At bana vegin fyri”, “tað gong­ur niður at bakka” og “um tú gert tað, so standi eg av,” – slíkar danskar mál­isk­ ur hoyrast javnan. Her má mælast til at nýta føroysku mál­isk­ur­nar “at slóða fyri”, “tað gongur aftur á hond­ ina” og “um tú gert tað, so eri eg ikki við longur.” Nógvar aðrar óføroyskar mál­isk­ur eru javnan at hoyra, t.d. “at taka hædd fyri”; her er føroyska orð­ing­ in: “at leggja upp fyri.” Eitt annað dømi er: “at koma til botns í”; her má mælast til at siga “at lýsa út í æsir.“ Ofta hoyrist óføroyska orð­ingin “at skjóta einum (eitt­hvørt) í skógv­arn­ar”; her er før­oyska orðingin “at kasta einum (eitthvørt) fyri.” Og “at skjóta í gongd” nevn­ist “at seta sjøtul á.” Javnan hoyr­ist “nú má bera ella bresta”; føroyska orðingin er “nú má røkka ella støkka.” Ein onnur orðing, ið er tik­in beint úr donskum, er “sla­g­ets gang”, t.d. nú er at fylgja við, hvussu “slagets gang” verður. Her er rætta orð­ ing­in “at fylgja við, hvussu leik­ur fer.” Í einum loftmiðli segði ein vertur herfyri: “so tað bask­ar”; her er føroyska orð­ing­in “so tað stendur eft­ ir(í).” Eitt, ið t.d. politikarar javn­an hava fyri munni, er “tú skalt ikki selja skinnið, fyrr enn bjørnin er skotin”; før­oysk­a orðtakið, ið svar­ar til hetta útlendska, er “eing­ in skal kanna sær bitan, fyrr enn hann er svølgdur.” Vert er at hava í huga, at tá ið tað snýr seg um mynd­ a­mál og máliskur, skulu vit nýta tað, ið er er sprottið úr heim­l­ig­um jørðildi. Máliskur Fólkaflokkurin hevur stýrt fíggjarpolitikki í mannaminni Málráð frá Orðafragd Marjun Arge Simonsen málfrøðingur og cand.phil. í føroyskum