týsdagur 1. oktober 2013síða 12

Mikudagur 2. oktober 2013 · Nr. 113 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Jón Brian Hvidtfeldt – Vit skulu gera tingini so líð­ andi. Vit hava fingið tamar­ hald á búskapinum við at fremja nýskipanir, men tað tekur tíð, áðrenn fíggjarligu av­leiðingarnar av hesum síggjast aftur. Jørgen Niclasen var meira varin og minni bráur enn onkuntíð áður, tá hann skuldi seta orð á fíggjar­lógar­ uppskotið fyri 2014. Lands­ stýris­mað­urin vísir á eina ætlan, sum bæði er stimbr­ andi og eisini aftur­haldandi við útreiðsl­unum. – Mest umráðandi er, at vit hava tamarhald á út­ reiðsl­unum, soleiðis at vit so líðandi fáa hallið burtur, sigur Jørgen Niclasen, sum vísir á bruttotjóðarvøkstur á trý prosent, meðan útreiðslu­ vøksturin er bara tvey pro­ sent. – Ella sagt á annan hátt, so veksa inntøkurnar skjót­ ari enn útreiðslurnar, og tí er føroyski búskapurin á rætt­ ari kós, argumenterar Jørgen Niclasen. Andstøðan er tó av aðrari fatan. Og í tí argumentatiónini verða aktuell tøl úr verandi fíggjarári brúkt. – Inntøkurnar higartil í ár eru 153 milliónir lægri enn landsstýrið roknaði við, og tað er prógv um ein skeivan fíggjarpolitikk, sigur Aksel V. Johannesen, sum í longri tíð hevur sett stórt spurnartekin við førda fíggjarpolitikkin. Formaðurin í Javnaðar­ flokkinum óttast, at vánaliga gongdin fer at halda fram. – Nýggjastu tølini vísa, at lønarútgjaldingarnar og lønar­skatturin standa í stað, og lítil og eingin vøkstur er í meirvirðisgjaldinum. Tað er tí einki, sum bendir á, at vit fáa nakran vøkstur, sigur Aksel V. Johannesen, sum tí óttast at vánaliga gongdin heldur fram og inntøkurnar tí tá avtornar vera einar 200 milliónir lægri enn lands­ stýrið metti. Tað eru ikki bara inn­tøkur­ nar, sum svíkja. Eisini eru 52 milliónir krónur brúktar ov nógv. Her er serliga talan um íløgur, sum skuldu verið gjørdar undanfarin ár, men hava drigið út og tí tyngja lands­húsarhaldið í ár. Men mink­andi inntøkurnar og øktu útreiðslurnar merkja til­samans, at hallið í ár væntandi verður 205 milliónir krónur størri enn tølini í samtyktu fíggjarlógini. Eitt budgetterað undirskot á 243 milliónir gerst eitt reelt undir­skot á 449 milliónir. Og tað eru tøl, ið festa seg hjá and­støðu­flokkunum. – Undirskotið er næstan 100 prosent størri enn tað, ið landsstýrið roknaði við. Tað sigur seg sjálvt, at tá mást tú viðganga, at okkurt er galið, sigur Poul Michelsen. Hóast formaðurin í Fram­ sókn avgjørt heldur at neyð­ ugt var við eini skatta­ný­skip­ an eftir seinasta løg­tings­val, so vendir flat­skatt­urin eftir hansara tykki skeivt: – Vit hava í alt ár roynt at vísa á, at flatskatturin gev­ur ikki ta meirnýtslu, ið lands­stýrið roknaði við fór at koma og síðani geva fleiri skatta- og avgjaldskrónur í lands­kassan. Tí hava vit fleiri ferðir spurt okkum sjálvi, nær lands­stýris­mað­urin fór at við­ganga, at fíggjar­politikk­ urin er á eini skrá­plan. Tað ger hann so nú, sigur Poul Michelsen. Formaðurin í Framsókn leggur speiskliga afturat, at henda útsøgn er tað mest gleði­liga við øllum fíggjar­ lógar­uppskotinum fyri 2014. – Tí nú landsstýrismaðurin loksins fæst at viðganga, at inntøkurnar svíkja, so ber til at hyggja eftir fíggjarlógini av nýggjum og seta nøkur álít­andi tøl inn har, sigur Poul Michelsen, sum í sama viðfangi eftirlýsir nýskipanir, ið kunnu gera samfelagið effek­tivari at reka. – Tað verður tosað um ný­ skipanir. Men vit síggja ongar nýskipanir framdar í verki. Og so leingi vit ikki fáa tær framdar, so verður heldur eingin sparing, argumenterar Poul Michelsen. Høgrasnaringin Formaðurin í Tjóðveldi skýrir enn einaferð landsstýrið at snara politikkin ógvusliga til høgru. – Hugsjónarligi munurin millum samgongu og and­ støðu er sera stórur. Lands­ stýrið førir politikk fyri tey heilt fáu og ikki fjøldina, sigur Høgni Hoydal. Hann vísir á flatskattin, sum serliga gagnar teimum við høgari inntøku. Og hann vísir á vinnulívið, sum verður savnað á alt færri hondum. Avleiðingin er, sambært Høgna Hoydal, at búskapurin steðgar upp. – Fremur tú ikki veruligar batar og ger tað liviligt hjá tí stóru og breiðu fjøldini í Føroyum, so fært tú heldur ikki vent búskapinum, og so fært tú heldur ikki tey úrslit á fíggjarlógini, ið tú ætlar. Og tað haldi eg vera prógvað við nýggjasta fíggjar­lógaruppskotinum hjá lands­stýr­inum, sigur Høgni Hoydal. Formaðurin í Tjóðveldi eftir­lýsir ein fíggjarpolitikk, ið skapar størri javnvág mill­ um fólk. – Tað er neyðugt, at um­ støð­urnar grundleggjandi verða gjørdar betri fyri ta stóru fjøldina í Føroyum, sum í løtuni fíggjar skattalættan hjá teimum vælbjargaðu, sig­ ur Høgni Hoydal. blivin trúar­ spurningur Fíggjar­ politikkur Kaj Leo Holm Johannesen: »Heilsumál, Almannamál og Mentamál hava fingið hægri játtan uppá 1000 mió ella 1 mia frá 2004 til 2013. Vit hava nú á fíggjarlógini fyri 2014 í høvuðsheitum fylgt fólkavøksturætlanini við at raðfesta millum annað: Hægri útbúgving, diabetesætlan og serviðgerð uttanlands, og harumframt sett tað av til eldraøkið, sum tørvur var á. Sosial liberalur politikkur í verki.« Meðan samgongan tvíheldur um, at vøksturin skal nokk koma, so er and­støðan sannførd um, at førdi fíggjarpolitikkurin er grund­ leggj­andi skeivur. Fíggjarlógaruppskotið fyri 2014 kann tí lata upp fyri enn einum grundleggjandi kjaki um skatt og flatskatt