týsdagur 8. oktober 2013síða 2

Mikudagur 9. oktober 2013 · Nr. 116 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Heini í skorini Kjak síða 16 Hvørji planet eru Jørgen og Kaj Leo á? Rógvi nybo Kjak síða 26 Flat­ skat­t­ur og klæði keis­ar­ans – Eg havi nógv onnur og størri mál at arbeiða við, segði Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, tá Sosialurin vildi vita, um hann vildi broyta lógina soleiðis, at landsstýrismaður, sum aftur tekur sæti á tingi, ikki fær tvær lønir í seks mánaðir. Løgmaður hevur sjálvur, tá hann var ting­mað­ur, verið við til at lagt slíkt upp­s­kot fyri tingið. Nú hann er løg­mað­ur, kann hann staðfesta, at ein slík lógarbroyting merkir, at hann frá­sig­ur sær eina fjórð­ings mill­i­ón krón­ur í inn­tøku, tá hann aft­ur tek­ur sæti á tingi eftir løg­ mans­tíð­ina. Vit skulu ikki siga, at tað er so, men tað kann hugsast, hesin veru­ leiki hev­ur ávirkan á, hvørja støðu løg­maður hevur nú. Og tað sama kunnu vit siga um Kára P. Højgaard, sum er í hesi støðu nú, og sum tvær ferð­ir áður sum tingmaður hevur lagt hetta málið fram. – Rímuligt er ikki, at lands­stýr­ is­menn fáa uppsagnarløn aft­ur­at aðrari almennari løn. Fleiri fyrr­ver­ andi landsstýrismenn fáa bæði upp­ sagn­ar­løn og løgtingsmannaløn ella eitt nú læararløn ella aðra almanna løn, søgdu tingmenninir Kaj Leo Jo­hann­e­sen og Kári P. Højgaard í upp­skot­i­num, sum teir løgdu fram á ting 22. februar í 2008. Tað er tí, at vit spyrja løgmann, um hann hevur broytt støðu og nú heldur tað vera í lagi, at hann og hini landsstýrisfólkini undir honum skulu hava upp í 3,4 milliónir krónur í tíngmannaløn, samstundis sum tey fáa løn úr landsstýrinum. Talan er jú um tvær lønir úr sama kassa, fólksins kassa, okkara skattakrónur. Løgmaður ger vanliga við­merk­ in­gar á Facebook, har hann vísir yms­um aftur, sum hann hevur sagt í miðl­unum. Um vikuskifti postuleraði hann, at tað ikki var tí, at hann góðtók dupulta løn, at hann ikki fór at broyta skipanina, men tí at hann fekk ikki meiriluta fyri eini slíkari broyting. Vit skulu á hesum stað ikki leggja løgann undir at siga ósatt. Men tað passar so ikki, sum hann sigur. Vit hava spurt tingfólk, hvørja støðu tey hava, og úrslitið er eitt rungandi nei til hesa skipan: Tingfólk siga kortanei! Tað eru bara tvey tingfólk, sum siga seg halda skipanina vera í ordan, með­ an 26 eru beinleiðis ímóti. Harra løgmður, her hevur tú meiri­lut­a­n. Vís nú, at tú meinar tað tú sig­ur og fá hesa skipan avtikna bein­an­evin! So hevur tú meirluta kaj leo Løgtingið skal vera so papp­ írs­leyst sum tilber. Tað er málið, nú løg­tings­ lim­ir hava fingið hvør sín teld­il, iPad, frá løgtinginum. Endamálið er, at lóg­ar­ upp­skot og annað tilfar til løg­tings­fólk nú verður sent løg­tings­fólkum umvegis teld­ il­in, heldur enn at tað verður prent­að út. Ein av løgtingslimunum, ið hev­ur fingið nýggja ar­ beiðs­am­boð­ið, er Henrik Old. – Hetta er eitt fantastisk fram­stig, og nú sleppa vit av við øll pappírini. Nú eri eg held­ur ikki bundin av at vera eitt ávíst stað, tí nú kann eg flyta meg alla staðni og finna alt fram uttan at skula verða dýkt­ur undir í pappíri, sigur Hen­rik Old. Hann er tó ikki heilt ó­kend­ur við at arbeiða við tøkni. – Umborð á føroysku skipu­num hava tey leingi ver­ið langt frammanfyri, so hetta er ikki nakað nýtt fyri meg, sig­ur Henrik Old, sum tó ikki slepp­ur penn­i­num, hó­ast hann hevur teldilin sum nýtt arbeiðsamboð. – Tá tú fert upp á røð­ar­a­ pall­in, og onkur setur tær eini tveir ella tríggjar spurningar, so er gott líka at skriva niður, og tá er pennurin hentur, for­ telur Henrik Old. Hóast nýggja ar­beiðs­am­ boð­ið, hava allir tinglimir fram­veg­is møguleika at biða um lóg­ar­upp­skot á pappíri. Løgtingslimir fingið teldil – Svarið upp á setta spurn­ ing­urin má tí fyri mítt við­ kom­andi bara standa opið, sig­ur Sjúrður Rasmussen, løg­frøð­i­ligur ráðgevi á Lø­g­ mans­skriv­stov­uni. Soleiðis sigur niðurstøðan hjá løg­frøðisliga ráðgevanum hjá løg­manni í málinum, um hvørt Kári P. Højgaard bar seg lógliga at sum lands­ stýr­is­mað­ur í mál­i­num um ­Skála­fjarð­ar­tunn­ili­n. Løgfrøðisligi ráðgevin legg­ur dent á, at frágreiðingin er ikki – og heldur ikki gevur seg út fyri at vera – óheft. So­ leiðis má talan vera um eina hefta kanning, sum heldur ikki má lesast meira enn tað, at hon er heft. Men tá nú talan er um eina »hefta« kanning, sum ikki reinsar frákoyrda lands­ stýr­is­ma­nn­in, hvussu mundi so ein ó­heft kanning havt svar­að spurninginum, sum sam­bært heftu kanningini fram­vegis má standa opin. Kanska ikki so á­lit­is­vekj­ andi fyri rættarkensluna, at tað ikki ber til at geva eitt løg­frøð­is­ligt boð uppá, um lands­stýr­is­mað­ur­in hev­ur ar­beitt lógliga ella ikki. Ikki tí, tað er ikki problemið, um lands­stýr­is­mað­ur hev­ur ar­ beitt lóg­liga ella ikki. Pol­it­ iskt ringt handalag for­kom hesi ætlan, eins og sama av handahógvi merkta hand­a­ lag forkom ætlaðu komm­un­ u­ný­skip­an­ini... Heft og við opnum svari Tær, ið ganga ferðafólki til handa í flogfari, nevn­ ast flogternur. Orðið “flog­ terna” verður ikki borið fram “tedna”, men orðið skal ber­ast fram á sama hátt sum -rn- í orðinum at “ern­ ast” ella “gjarna”. Mun­urin mill­um orðini er hesin: Ein terna (borið fram “tedna”) er heitið á einum strand­ ar­fugli, sum dvølur her um summ­arið, men ein terna (bor­ið fram “terna”) er ein kvinna, ið borðreiðir fyri fólki á skipi ella flogfari. Fyrr varð enska orðið “stew­a­r­dessa” nýtt. Tá ið vit fingu eitt føroyskt flogfelag skund­aði tað undir at fáa før­oysk starvsheiti á hes­ um øki. Og tá varð mælt til orð­ið “flogterna” um tær, ið starv­ast umborð á flog­før­ u­m. – Orðið terna kenna vit úr kvæð­um, og tá merk­ ir tað “tænastugenta” t. d. Marg­ata sendi sína ternu á síns fað­irs fund. Nógv kjak hevur verið um starv­s­heitið hjá monn­ um, ið hava sama starv í flog­før­um. Onkur hevur funn­ið upp á at nýta orðið “flog­skarvur”. Tað er ikki hepp­ið, tí tað styrkir ta fat­ an, at (flog)terna er sama orð sum fuglurin terna og hev­ur sama framburð. Tað hev­ur tað ikki. Tað sæst í Orðafari nr. 50 frá 1999, at Málnevndin hev­ ur mælt til orðið “flog­tæn­ ari” fyri menn, ið starvast sum flogternur, og tað er skila­gott, tí orðini terna og tæn­ari eru sprottin av somu rót. So mælast má av­ gjørt til at nýta orðið “flog­ tæn­a­ri”. Flogterna 26 tingfólk eru ímóti at ávís tingfólk fáa dupulta løn Málráð frá Orðafragd Marjun Arge Simonsen málfrøðingur og cand.phil. í føroyskum