týsdagur 8. oktober 2013síða 42

Mikudagur 9. oktober 2013 · Nr. 116 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Flatskatturin og keisarans klæðir Flatskatturin, ið borgarlig hálova og vinstrahall hata, er ikki til. Flatskatturin er ein politiskt uppfunnin illusión, sum samgongu- og andstøðupolitikarar, journalistar og vanligir borgarar eru latnir í. Bara borgarligi skræddarin sær, hvussu nakin tit í veruleikanum eru Rógvi Nybo Allir politiskir viðmerkjar­ar, and­støðupolitikarar og meg­ in­parturin av sam­gongu­ politikarunum eru rørandi samd. Tann 1. januar 2012 fingu Føroyar flatskatt. Og so kanst tú halda um hann, hvat tú vil. Hesin Flatskatturin, ið øll tosa um, tykist hava nógv­ar serligar og ævintýrakend­ ar eginleikar. Eitt nú hevur flatskatturin givið okk­um eina nýggja tíðarrokn­ing, ið brýtur túsundára longu traditiónina við at fylgja Gregorianska kalend­ara­ num. Nú er tað áðrenn og aftan á flatskattin. Skatta­upp­gerð­ irnar frá TAKS, Demografiska støðu­myndin, bilasølan, priv­ata húsarhaldsnýtslan og búskaparligu vísitølini verða nú samanborðin pre og post flatskattin. Tann 1. januar, tá flatskatturin varð settur í verk, er ár 0 í nýggja kalendaranum. Tað, sum var áðrenn flatskattin, er ikki tað sama eftir flatskattin. Tyk­ist í øllum førum. Ein­asti trupul­leiki er, at har er eing­in flat­skattur. Hann er als ikki til og hevur ongantíð verið tað heldur. Progressivur ella flatur skattur? Definitiónin er rættiliga simpul. Tað finnast trý sløg av inntøkuskatti. Við prog­ ress­ivum inntøkuskatti gjalda fólk við høgum inn­ tøkum meira í skatti enn fólk við lágum innøkum. Við proportionalum inn­ tøku­skatti (eisini kallað flat­skattur) gjada øll sama prosentpart av inntøkuni í skatti og við degressivum inntøkuskatti gjalda fólk við lágari inntøku meira í skatti enn fólk við høgari inn­tøku. Hvat slag av inntøku­ skatti Føroyar høvdu áðrenn 1. januar 2012 munnu øll verða samd um og hava rætt í. Føroyar høvdu ein prog­ ressivan inntøkuskatt, har fólk við hægri inntøkum goldu meira í skatti enn fólk við lægri inntøkum. Hug­ sjónin handan progressiva inn­tøkuskattin var tann sama í Føroyum, sum í hinum Norð­urlondunum, ið øll enn hava sama skattastiga - nevniliga at breiðu herðar­ nar eiga at bera mest. Men av eini ella aðrari orsøk er føroyingurin brád­ liga vorðin heilavaskaður og heldur, at eftir 1. januar 2012 hava vit flatskatt. Og politikarar, politiskir við­ merkj­arar og journalistar eru farnir so nógv í sjálv­sving und­ir dekninginum av skatta­ uppskotinum hjá Fólka­flokk­ inum, at allur kritiskur sans­ ur er horvin sum døgg fyri sól. Breið semja er vorðin um, at 'soleiðis er tað bara', og so renna journalistarnir - sum danski politikarin Carsten Jensen orðaði tað - í somu ætt "sum ýlandi kýr í torusláttri". Samdir um, at eftir 1. jan­uar 2012 hava Føroyar flat­skatt. Tað hava vit bara ikki. Tvær talvur vísa lætt­liga, hvussu lík skattaskipanin í Føroyum er áðrenn og eftir 1. januar 2012. Talva 1 vísir landsskattaskipanina eftir 1. januar 2012. Botnfrádrátturin er 65.000 krónur og síðani eru trý stig í skattastiganum, sum veksur progressivt. Talva 2 vísir landsskatta­ skipanina áðrenn 1. januar 2012. Botnfrádrátturin er 30.000 krónur og síðani eru fýra stig í skattastiganum, sum veksur progressivt. Munurin millum skatta­ stigan í Føroyum áðrenn og eftir 1. januar 2012 er, at botnfrádrátturin er hækk­ aður upp í 65.000 krónur, eitt av stigunum í progressiva skattastiganum er tikið vekk og annars eru upphæddir­ nar og satsirnir bara broytt­ ir. Men vit hava framvegis ein progressivan skattastiga - og eingin flatskattur er at síggja nakrastaðni. Tað er ymist, hvussu nógv fólk skulu gjalda í skatti, alt eftir hvussu stóra inntøku tey hava. Progressivur skattur. Ikki flatskattur. Hvat er flatskatturin so? Flatskatturin er ein politiskt konstruerað illusión, ið seinastu tvey árini hevur blendað andstøðu, redaktørar, journalistar og borgarar. Tað var ein funnin fressur hjá Fólkaflokkinum, ið sum skræddari er tann einasti ið sær, at flatskatturin er ein illusión - júst sum nýggju klæði keisarans. Orðið flatskattur gevur nevniliga eina illusión av, at nakað er flatt, harvið javnt og somuleiðis rættvíst. Tað er rættvísleiki, at øll nú skulu gjalda líka nógv pro­ sent í skatti. Ná ja, und­an­ tik­ið tey fáu, sum vinna oman­fyri 500.000 krónur. Ja, og so sjálvandi eisini tey heilt, heilt fáu, ið vinna oman­fyri 800.000 krónur. Men líkamikið, tað eru so fá, at tað er líkamikið fyri rættvísiskensluna í nýggju og fantastisku flat­skatta­ skipanini. Samstundis sum Fólka­ flokkurin eydnaðist at blenda samgongufelagar sínar í einum eydnurúsi um nýggja rætt­vísið í samfelagnum, er flatskatturin eisini ein illu­ sión, sum fullkomiliga hevur blendað bæði andstøðu og fjórða statsvaldið. Sum tarv­ ur, ið sær reytt, hava tey start seg blind í flatskattin. Hann er av tí ónda og skal vekk aftur, sigur andstøðan. Fjøl­miðlarnir viðgerða Fíggj­ arlógina og generellu støðu lands­kassans í ljósinum av flat­skattinum - var hann rættur ella var tað ein feilur at innføra flatskatt. Tey síggja ikki, hvussu nakin tey í veruleikanum eru. Tí har er yvirhøvur eingin flat­ skattur. Matadorurin mikli Og fyrr enn sam­gongu­pol­it­ ikarar, andstøðupolitikarar, fjølmiðlar og borgarar lata eyguni upp aftur og síggja, hvat tað er, ið veruliga er farið fram um ársskiftið 2011/2012, koma tit ongantíð inn á tann veruliga trupulleikan. Tað, ið hendi, er einki magiskari enn ein vanlig skatta­umlegging, har inn­tøk­ ur omanfyri 300.000 fingu úr 6-700 krónum og upp í 5.000 krónur í skattalætta um mánaðin, meðan tey 85 prosentini av arbeiðsfjøldini, ið vinna undir 300.000 krónur um árið fingu okkurt um 100 krón­ur um mánaðin. Og meðan tit stardu tykkum blind í flatskatti­ num, varð rokningin fyri skatta­veitslu­na stillisliga og uttan stór­vegis mótmæli send til okkum, sum mynda tey kom­andi ættarliðini. Tit valdu ístaðin at futta upp­sparingina til framtíð­ar vælferðarsamfelag av í ein­ um naknum flatskattarúsi. Og nú koma teir borg­ ar­ligu kropp á kroppi upp at greiða frá, at ráð eru ikki long­ur til norðurlendska væl­ ferðarskipanina. Vit skulu hava brúkaragjald. Og fleiri skattalættar. Meðan and­ støða og fjølmiðlar enn ikki hava fatað, at tey púra nak­in berjast móti eini illusión. Og skræddarin - ja hann er um at skrædna í látri. Hann hevur latið tykkum í eina illusión og stýrir tykkum fullkomiliga. Og hvørja ferð, tit koma við einum álopi, hvørvur reyði klúturin fyri eygunum á tykkum. Her er bara eingin áskoðarafjøld, sum í rómi skríggjar "ole". Andstøðupolitikar­ar vakn­ið! Fá eyg­uni upp og latið tykk­um í. Kalla ein spaka fyri ein spaka og eina skatta­um­legg­ing fyri eina skatta­um­legging. Gevist við at berj­ast móti illus­ión­ini og kom ístað­in við einum veru­ ligum alternativi til borg­ arliga ørskap­in. Og nei, tað er ikki eitt veruligt alt­ern­a­tiv at boða frá, at "Flats­kattu­rin skal av­takast". Har er eing­in flat­skattur. eblaðið sos.fo