týsdagur 22. oktober 2013síða 10

Mikudagur 23. oktober 2013 · Nr. 122 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Jón Brian Hvidtfeldt - Eftir at hava lisið Sosialin fríggjadagin kann væl eingin vera í iva um, at landskassin við tíðini fer at spara nógvar peng­ar, um vit broyta ver­ andi lønarviðurskifti hjá løg­ manni og lands­stýris­fólkum. Kaj Leo Holm Johannesen, løg­maður, er meira avgjørdur enn nakrantíð. Skil skal koma á lønarviðurskiftini í Tinga­nesi. Fríggjadagin varpaði Sosial­ur­in ljós á eftirlønina hjá landsins leiðarum. Talan er um eina fjalda og sera lukra­tiva eftirløn, sum ikki er bókað nakrastaðni, men hev­ur milliónavirði. Eftir átta árum í Tinganesi hava løg­maðu­r og landsstýrisfólk rætt til fulla eftirløn, so leingi tey og hjúnarfelagar teirra eru á lívi. Hesin lógar­ tryggjaði rættur hevur í meðal eitt virði á umleið tvær millión­ir krónur, sum skulu leggj­ast afturat árslønini hjá land­sins leiðarum. Í okkara rokni­stykkjum, gjørd saman við serfrøðingum á økinum, hev­ur løgmanslønin í meðal eitt reelt virði á 2,8 milliónir krónur, tá gylta eftirlønin er íroknað. Fyri landsstýrisfólk hev­ur lønin, íroknað fjaldu eftir­lønina, eitt virði á góðar 2,5 milliónir krónur. Øll landsstýrisfólk, sum hava sitið síðani 1998, koma und­ir verandi, lukrativu skip­an. Fleiri ferðir hava fjøl­miðla­r sett spurnartekin við rímiligheitina í hesi skip­ an, og ikki færri enn trý álit eru skrivað um lønar­ við­ur­skiftini hjá landsins leiðar­um síðstu árini. Eitt álit lá á borðinum á Løg­ mans­skriv­stovuni, tá Kaj Leo Holm Johannesen tók við sum løgmaður í 2008. Eitt álit um tað sama varð hand­að honum í 2009, og tað triðja álitið um lønar- og eftirlønarviðurskiftini varð hand­að løgmanni gamla­árs­ kvøld í fjør. - Eg havi ikki havt polit­ iska undirtøku fyri at broyta hesi viðurskifti. Men nú, eft­ir at ljós aftur er varpað á málið, tykist tað sum um ste­m­ning­urin er vendur. Nú skal hetta fáast uppá pláss, sigur Kaj Leo Holm Johanne­ sen. Løgmaður ætlar sær fram­vegis í løgtingið við ein­ um lógaruppskoti um hesi viðurskifti fyri jól. Lógar­ upp­skotið byggir á álitið um ”samsýning og eftirløn lands­ stýris­manna”, sum løg­mað­ur fekk handað gamla­árs­kvøld. Álitið hevur greið til­mæli um, hvus­su bæði lønar- og eftir­løn­ar­við­ur­skift­ini skulu skip­ast, umframt hvus­su ver­andi skipan við kost­ nað­ar­endur­gjaldi, van­liga nevnd koyri­peng­ar, kann avloysast av eini meira tíð­ ar­hósk­an­di skipan. Við so greið­um tilmælum átti alt ann­að líka at verið rímu­liga lætt at smíða neyðu­ga lógar­ up­p­skotið. Men ein spur­ n­ing­ur verður tó ikki svar­ að­ur í álitinum. Nevni­liga skiftistíðin frá gomlu skip­ an­ini til nýggju skipan­ina. Skiftistíðin Í Tinganesi hava tey enn ikki lýst spurningin um skifti­s­ tíð­ina. - Nei, hartil eru vit ikki kom­in enn, sigur Kaj Leo Holm Johannesen, sum í sama viðfangi vísir á týdn­ ing­in av at fáa júst hesi viður­skifti uppá pláss. Sjálvur hevur løgmaður einki boð uppá, hvørjar grund­reglur skulu vera galdandi fyri eina skiftis­skip­ an millum tvey so ymiskar lønar­skipanir. - Nei, men tað er greitt, at talan má vera um eina rími­ liga skiftisskipan, sum bæði tryggjar, at eingin dett­ur niðurímillum, og at held­ur eingin fær tað øðiliga gott, sigur Kaj Leo Holm Jo­hanne­ sen. Landsstýrisfólk spara ikki eina krónu upp í eftir­ løn eftir verandi skipan. Hin­vegin upptjena tey sær ein pensjónsrætt, tað vil siga rætt­in til eftirløn seinni. Sam­bært álitinum skulu lands­stýrisfólk fáa 15 prosent av síni løn flutta inn á eina góð­kenda eftirlønarskipan. Ein politikari, sum hevur upp­tjenað sær fullan pen­ sjóns­rætt eftir verandi skip­ an, stendur á berum, um við­komandi skal inn í eina nýgg­ja pensjónsskipan eftir næsta val. Hinvegin kunnu pen­sjónsárini gerast enn meira gylt fyri viðkomandi politik­ara, um viðkomandi bæði kann varðveita sín gam­la pensjónsrætt, um­ framt byrja at tjena sær eina nýgg­ja, almenna pensjón. - Nei, vit skulu so ikki inn á eina skipan, har lands­ stýrisfólk byrja at tjena sær rætt til fleiri eftirlønir. Vit skulu ikki innføra eina nýgg­ja skipan við dupult­ løn­um, svarar Kaj Leo Holm Johanne­sen avgjørdur. Hinvegin hevur løgmaður lítlan hug til at pilka við tann pen­sjóns­rætt, ið løgmaður og lands­stýrisfólk longu hava upp­tjenað sær eftir verandi skip­an. - Nei, hatta er væl ein lógar­tryggj­aður rættur, sum ringt er at gera nakað við, sigur Kaj Leo Holm Jo­hanne­ sen. Hóast løgmaður enn ikki vil binda seg til nakað, so gevur hann tó greitt til kenn­ ar, at talan neyvan verður um at gera nakað afturvirkandi. Sambært einum yvirliti hjá Sosialinum hava øll tey, sum í dag sita í lands­stýri­ num, upptjenað sær full­an pen­sjóns­rætt, tá hetta val­ skeið­ið er av. Tað merkir, at tey hava rætt til hægstu eftir­løn, so leingi tey ella hjún­ar­felagin er á lívi. Ein­ asta undantak er Annika Ol­sen, sum manglar hálvt ann­að ár í at røkka fullan pen­sjóns­rætt, tá valskeiðið er av. Lønin Arbeiðsbólkurin mælir í sín­um áliti til løgmann til at verandi skipan við borð­fæ, fríum bústaði og kostnaðarendurgjaldi verða tiknar av. Í staðin skulu løg­ mað­ur og lands­stýris­fólkini fáa hægri løn, um­framt frían ráðharrabil uttan førara. Tilmælið leggur upp til eina árliga lønarhækkan á umleið 200.000 krónur til løgmann, meðan lands­stýris­ fólk­ini fáa umleið 170.000 krón-ur omaná lønina. - Lønarhækkanin kemur so í staðin fyri verandi, skatta­fríu ágóðar, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Løgmaður hevur tó lítl­an hug at tvinna nevndu løn­ ar­hækkan saman við eftir­ lønini. Hetta er tó áhuga­vert, tí sambært gald­andi skipan verður lønin hjá løgmanni nýtt sum út­rokn­ing­ar­grund­ ar­lag, tá pensjóneraðir løg­ menn og landsstýrisfólk fara í landskassan eftir sín­um lógartryggjaða pen­ sjóns­rætti, ið kann vera heilt upp til 60 prosent av lønini. Ella sagt við øðrum orðum - hækkar lønin, so hækkar eftir­lønin eisini. Spurningurin, hvørt æt­ laða lønarhækkan skal við í út­rokn­ingargrundarlagið, er fram­vegis ikki svaraður. Í tingið Løgmaður hevur fram­vegis sum mál at bera lógar­upp­ skot um at broyta lønar- og eftirlønarviðurskiftini hjá lands­stýrisfólki í tingið fyri jól. Embætisfólk í Tinganesi arbeiða í løtuni við at orða lógar­uppskotið. Men sum áð­ ur nevnt er spurningurin um skiftistíðina eftir at loysa. - Spurningurin skal tó vera lýstur út í æsir, tá lógar­ uppskotið verður bor­ið í løgtingið. Eingin skal vera í iva um, hvussu skiftis­skipan­ in kemur at síggja út, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Løgmaður ætlar, at nýggja lønar- og eftirlønarskipanin skal koma í gildi eftir næsta val. - Hetta er ikki ein spurn­ ing­ur um jólagávur til mín, eins og onkur fjølmiðil hevur gjørt tað til, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Løgmaður kannar skiftisskipan Stóri ivaspurningurin, nú lønarviðurskiftini hjá landsstýrisfólkum skulu broytast, er skiftistíðin frá gomlu til nýggju skipanin. Skiftisskipanin kann gerast alt frá stórum, fíggjarligum missi til eitt satt gullegg. – Enn er eingin leistur funnin, sigur Kaj Leo Holm Johannesen, sum framvegis ætlar sær í løgtingið við lógaruppskoti fyri jól