týsdagur 29. oktober 2013síða 18

Mikudagur 30. oktober 2013 · Nr. 125 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 meldurin Leo Poulsen Hetta er fimta bókaútgávan hjá Óla Olsen. Hann er føddur í Klaksvík í 1949 og gekk síni barnaár í skúla har norðuri. Eftir lokna skúla­gongd fór hann til skips í fýra ár frá 1966 til 70. - Tá hevði eg fingið siglings­tíðina og fór á stýri­ mans­skúla. Eg fekk so prógv­ ið til jóla í 1972, og fór so bein­ leiðis til skipsførara í janu­ar 1973, sigur Óli Olsen. Hann var við í seinasta flokkinum, sum tók skips­ før­ara eftir hálvum ári. - Eg søkti og slapp umborð hjá A P. Møller og har var eg ver­andi fram til 1979. Hetta var í tíðini, tá sekstanturin varð nýttur at navigera við, sig­ur Óli Olsen. Hann búði í Danmark, tey árini hann sigldi við A. P. Møller, og har hitti hann eisini kvinnuna, sum hann gift­ist við. - Vit gjørdu so av at flyta heim til Føroya í 1979. Hetta var jú fremmant land fyri konu­na, so henni dámdi bet­ ur, at eg ikki sigldi úti, so eg gjørdi av at fara á lærara­ skúla í 1983, sigur Óli Olsen. Hann tók prógv sum lærari í 1987 og søkti og fekk starv á Føroya Sjómansskúla sama árið. - Har var eg í nógv ár, og tað var hesa tíðina, at eg byrj­ aði at skriva, sigur Óli Olsen. Fyrsta bókaverkið »Sigling & útbúgving I og II« vóru fyrsta bókaverkið frá Óla Olsen. - Hetta var ein uppgáva, sum var rættiliga spennandi. Eg gjødri nakað við forna sigl­ing í fyrra bindinum, sum kom út í 2003. Hetta var í veruleikanum sera áhuga­ vert, tí talan var um so nógv­ ar smáar sjómansskúlar, sig­ ur Óli Olsen. Hann royndi so at lýsa hesar smáu sjó­mans­skúl­ar­ nar, og hvørjar teir førdu upp til próvtøku. - Ein stuttlig hending var, tá ein kona úr Gøtu ringdi til mín og spurdi, um eg visti at siga henni, hvar og nær pápi hennara hevði tikið skipara­ prógv. Hon hevði leit­að og spurt seg fyri, men eing­in visti at siga henni. Tá kundi eg skjótt og lætt leita í bóka­ verkinum og siga henni, nær og hjá hvørjum, pápi hennara tók skiparaeksamiu. So tað prógv­ar, at ein ávísur tørvur hev­ur við á hesum bókaverki, sig­ur Óli Olsen. Í bókunum er eisini yvirlit yvir allar navigatørar heilt frá 1893 og fram til 1993. - Seinna bindi av hesum bóka­verki kom so út í 2004, sig­ur Óli Olsen. Eftir hetta fór hann so aft­ ur út í heim at sigla nøkur ár, áðrenn hann gavst, tá hann var um 60 ára aldur. Fisher og Sverri Næstu bøkurnar hjá Óla Ol­ sen lýstu lívssøgurnar hjá tveim­um privatpersónum. - Tann fyrri var Fisher Heine­sen. Hann livdi jú eitt lív í viðgangi og mótgangi, og hann gjørdist serliga kend­ur fyri streymtalvurnar. Men hann kendi eisini til mót­ gang, og endaði í fongsli­num orsakað av lækna­stríð­num í Klaksvík, sigur Óli Olsen. Tað var hesa tíðina, at hann skrivaði endu­r­minn­ in­g­ar sínar, sum Óli Olsen nýt­ir sum grundarlag undir bók­ini, »Fisher Heinesen - tá ið rak við og ímóti«. - Tað var jú Fisher Heine­ sen, ið setti sjómansskúlan í Klaksvík á stovn. Hann virk­aði fyrstu árini sum ein privat­skúli, men gjørdist al­ menn­ur í 1970-unum, sigur Óli Olsen. Mest kontroversiella bók­in, ið klaksvíkingurin á Argjum hevur skrivað, er uttan iva »Í Waffen SS - søg­ an um Sverra Djurhuus«. - Vit kendust nakað, og tá Sverri fór at nærkast teim­ um 80 gjørdi eg av, at ringja til hansara fyri at lufta tankanum um at skriva eina bók um hann og hansara upplivingar á eystur­ frontinum. Og tað var ikki meira enn hálvtalað orð, so var Sverri við upp á tað, sig­ ur Óli Olsen. Hann gjørdi so tríggjar drúgv­ar samrøður við Sverra Djur­huus. - Einasta treytin hjá Sverra var, at hann vildi slep­ pa at síggja tað, ið eg setti á prent. Men av tí at hetta var rætti­liga kontroversielt, var til­far­i­ð lagt til síðis, og tað skuldu ganga 11 ár frá tí eg tosaði við Sverra í 1999, til bók­in kom út í 2010, sigur Óli Olsen. Avtala um skipasmíð Tað var onkur, ið koyrdi und­ ir hann, at fáa hann at fara undir bókina um Sverra Djur­ huus, eftir at bókin um Fisher Heinesen var komin út. - Men eg helt ikki, at eg kundi fara undir at skriva bók­ina, fyrr enn eg hevði tosað við døturnar hjá Sverra Djur­huus. Tvær búgva niðri, men so passaði tað seg so væl, at tær komu heim til eitt brúdleyp, og so komu tær á gátt hjá mær, saman við onkrari abbadóttir, sigur Óli Olsen. Har var, eins og hjá Sverra Djur­huus sjálvum, leyst og liðugt, og so fór Óli Olsen í gongd. - Hetta var sum áður nevnt ein rættiliga kontro­ ver­siell bók, men eg haldi, at hon var væl móttikin, sigur Óli Olsen. Hann sigur, at tá bókin kom út, fekk hann eitt stórt blómu­tyssi frá døtrunum, og tað var hann bæði ovfarin og glaður um. - Tað var fløvandi at fáa slíka viðurkenning, men tað vóru kortini ikki stundir at hvíla á laurberunum, tí eg hevði longu í 2009 gjørt av­talu við fólk á Skipa­smiðj­uni um at skriva søguna um før­oyskt skipasmíð, sigur Óli Olsen. Í bókini skrivar Óli Olsen so­leiðis í Formælinum: »Í 2009 bóðu skipa­smiðju­ menn í Havn meg skriva søguna um føroyskt skipa­ smíð. Sagt varð, at søgan um før­oyska bátin var skrivað (Andras Mortensen: Hin før­ oyski róðrarbáturin), men ikki um skipið, deksbátin ella motor­bátin. Mentanararvur Hesum játtaði eg, og sama heystið varð farið at kanna og at savna inn tilfar. Men skjótt gjørdist greitt, at til­ farið var nógv, og at illa fór at bera til at lýsa tað í eini og somu bók. Komið var ásamt um at avmarka verkætlanina til føroyskt træskipasmíð burtur­av - frá Royndini Fríðu í 1804 til Jøkul í 1978. Tikið var til, at hesa søguna bar til at runda av, tí at føroyskt træ­ skipasmíð var farið í søguna. Nú verkætlanin er kom­ in undir land má sigast, at farið varð til verka í tøk­u­m tíma. Tær eydnaðist akkur­át at hitta teir seinastu skips­ timbr­ar­arnar á máli - ella at kenna hitan av hondum, sum sleptu, sum tikið verður til. Serliga í Havn, men eisini aðrastaðni í landinum, upp­ livdu tú ríkar og gevandi løt­ur saman við hesum til­ komnu monnum, sum gleði­ liga søgdu frá lívi sínum sum skipasmiðir og øðrum, teim­ um høvdu verið fyri á lívs­ leið­ini«. Bókin er deild upp í eina svart/hvíta hálvu og eina lit­ hálvu. - Har er talan um siglandi mentanararvin, tað vil siga tey træskipini, ið enn verða nýtt, antin til fiskiskap ella sum stuttleikaskip. Har funn­ust so nógvar og vakrar mynd­ir, at eg helt rættast var, at brúka tær, sigur Óli Olsen. Einki á skrá Nú bókin verður løgd fram miku­kvøldið í Klaksvík, er einki nýtt á tapetinum hjá Óla Olsen. - Nú var tað soleiðis, at eftir bókina um Sverra Djur­ huus fór eg beinleiðis undir hesa nýggju verkætlanina. Eg fekk líkasum ikki tíð at klára heilan og anda út, og tað er neyðugt at lada upp av nýggj­um, tá ein verkætlan er av, sig­ur Óli Olsen. Tí liggur heldur einki og bíð­ar fyri framman. - Nú kundi eg hugsa mær at farið út at ferðast. Eg havi til dømis ongantíð verið í Noreg, og tað kundi eg væl tonkt mær. Tað kundi verið áhuga­vert at sæð tey ymsu skip­ini, ið myndir eru av í bók­ini, sigur Óli Olsen. Hann sigur, at hann hevur børn í Danmark, og at leiðin tí saktans kundi gingið tann veg­in. Fyribils gleðir hann seg til bókaframløguna, sum verð­ ur í Klaksvík klokkan 19.30 í Skúlanum við Ósánna miku­ kvøldið. Siglandi arvurin varðveittur Klokkan 19.30 mikukvøldið verður nýggjasta bókin hjá Óla Olsen løgd fram í Skúlanum við Ósánna. Bókin er at rokna sum søgan um føroyskt træskipasmíð Eg helt ikki, at eg kundi fara undir at skriva bók­ina, fyrr enn eg hevði tosað við døturnar hjá Sverra Djur­huus