týsdagur 5. november 2013síða 2

Mikudagur 6. november 2013 · Nr. 128 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Dagsins redaktørur: Jón Brian Hvidtfeldt Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Jenis av Rana kjak á síðu 18 Heilsan til tríggjar kjakarar í Ó-beinleiðis sJúrður Skaale kjak á síðu 19 WTO- sakarmálið – hví og hvussu Sosialurin setti í gjár fokus á okk­ ara skattaskipan. Vit fortaldu søg­una um DIS'aran og familju hansara, sum javnan fáa at vita, at tey snúlta upp á onnur, tí maðurin ikki rindar skatt í Føroyum. Og vit fortaldu søguna um teir mongu føroyingarnir, sum tjena tilsamans 750 milliónir krónur uttanlands, men leggja at kalla allan sín skatt aðrastaðni enn í føroyska lands­ húsarhaldið. Vit hava valt at skipa okkara samfelag eftir norðurlendska væl­ ferðarmodellinum. Vit hava eina sosiala kontrakt, har vit sum borg­ arar rinda okkara skatt av okkara inntøku, aftur fyri sama rætt til somu vælferðartænastur. Tí er tað eitt vandatekin, tá borgarar byrja at ilskast inn á hvønn annan fyri ikki at lata sín part í felagskassan. Kenslan av at summi brúka allar vælferðartænasturnar uttan at gjalda sín part í felagskassan kann fáa tað ringasta fram í fólki. Í somáta rakar aðalskrivarin í Kommunusamskipanini seymin á høvdið, tá hann ávarar um, at sosi­ala kontraktin er í vanda, nú vaksandi tal av føroyingum arbeiðir undir skattaskipanum, har lítið ella einki fellur í felagskassan, ið skal rinda fyri føroysku vælferðina. Syndr­ast sosiala kontraktin, fáa vit eina støðu við líkasælu og uttan felags ábyrgdarkenslu. Tí er tað eitt neyðugt stig í tøk­ um tíma, nú landsstýrismaðurin í fíggj­armálum sigur seg vilja rudda upp. Tað er neyðugt av praktiskum ávum, tí ein felagskassi, ið færri og færri rinda til, er við tíðini ikki nógv verdur. Og tað er neyðugt av politiskum ávum, tí vaksandi ónøgd og mistreysti millum skattaborgarar í einum landi fær svart arbeiði og sosialt snýt at vaksa sum ókrút. Landsstýrismaðurin í fíggjar­ mál­um vil broyta norðurlendsku tví­skattaavtaluna, soleiðis at skatt­ urin fellur til gjaldingar, har fólk­ið býr, livir og brúkar væl­ferðar­tænast­ urnar. Tað er eitt stig á rættari leið fyri at verja sosialu kontraktina. Tað loysir tó ikki støðuna við teim­um, sum sigla undir DIS og fáa nettoløn. Ella sum sigla undir FAS og har skatturin bara fer inn í felags­kassan at venda, áðrenn reiða­ríini fáa hann endurgoldnan. Vit kenna retorikkin um, at slík­ar skipanir eru neyðugar fyri kapp­ ingar­førið hjá reiðaríunum. Men tá før­oysk sjófólk eru somikið nógv eftir­spurd, at tey kunnu brúkast á øll­um heimshøvum, so kunnu vit seta spurningin, hví reiðaríini ikki kunnu gjalda teimum eina løn, ið er somikið høg, at skattur kann rind­ ast av henni. sosiala kontraktin í vanda Mánadagur 4. november 2013 Nr. 127 87. árg. kr. 20,00 Jónhard Frederiksberg: Byrjað inni í fýra ár ítr s18-19 Hjúnini Anna Sofía Næs og Høgni Davidsen fáa javnan at vita, at tey snúlta upp á onnur, tí hann sum DIS’ari ikki rindar skatt til føroyska samfelagið. Stórt tema um skattapolitikk s4,5,6,7,8 www.lm.fo www auto fo níva okkum Ákoyringar RindaR ongan skatt: Fólkaf Tað a skal m s26-27 Kris Akse Tað sær út til at spæla rímu­ liga friðaliga av, at Javn­að­ar­ flokk­urin gjørdi av at koyra Ger­hard Lognberg úr flokk­ i­num. Men av onkrari løgnari or­ søk er eftirspælið, at Krist­in Michelsen ynskir sær eis­ini at verða blakaður úr flokk­i­ num. Hví Føroya hægst lønti pol­it­ikari, sum fær um 100.000 krón­ur um mánaðin fyri at um­boða Javn­að­ar­ flokk­in á tingi og í Tvøroyar býráð h­evur sett fram hetta ynsk­ið, er enn ógreitt Eyðvitað kundu tú roknað við á­vís­um uppreistri í Sand­ oy­ar sýslu – sum Tummas Frank Joensen í Skúvoy vísti á, at hann fór at melda seg úr fel­ag­num og at niðurleggja fel­ag­ið. Kanska eitt sindur løg­ið fyrst at melda seg úr og so nið­u­r­leggja felagið...? Men óivað eru eisini javn­ að­a­r­fólk í Sandoyar sýslu, sum halda, at man kann verða javnaðarfólk, hóast Ger­hard ikki sleppur at vera tað. Men støðan hjá Krist­in Michelsen og Javn­að­ar­f­ lokk­in tykist rættiliga marg­ hátt­lig. Hann hevur rætt í tí, at hann er eitt problem fyri Javn­að­ar­flokk­in. Ikki tí, at Javn­að­a­r­flok­kurin skal lata seg eyð­mýkja og leggja seg á knæ fyri fáa hann at vera verð­andi í flokkinum.- Men tað er eitt problem fyri ein arbeiðaraflokk, at hann hevur politikarar, sum mest eru tað fyri pengarnar. Krist­in Michelsen hevur prógv­að, at hann onga virðing hev­ur fyri tingarbeiðinum. Hann tímir ikki at møta á tingi. Tá Sosialurin kundi av­ dúka, at hann var tann løg­ tings­mað­urin, sum skulkaði mest, lovaði hann at taka seg sam­an. Hann møtir nú til flestu tingfundir, men hann sæst ofta umborð á Smyr­ili á veg til Suðuruar sein­n­a­part­ ar, meðan onnur tingfólk fram­vegis eru til arbeiðis í løg­ting­i­num. Hann møtir illa upp í løg­tings­nevndunum. Hann um­boð­ar Javnaðarflokkin í Uttan­lands­nevn­dini, sum er ein týdn­ingarmikil nevnd, sum hevur viðgjørt fleiri stór­mál seinastu mánaðirnar, eitt nú áseting av makrel- og sild­a­kvot­um, og málið um, at vit fyri fystu ferð hava tikið sera drast­iska stigið at reisa sak móti ES, fyrst í altjóða hav­rætt­ar­sát­t­mál­a­num og nú WTO.  Krist­in Michelsen hevur ikki verið á fundið í Uttan­lands­nevnd­ini seinasta hálva árið. So var Gerhard Logn­berg eitt problem fyri Javn­að­ar­ flok­k­in, so er Krist­in Mic­h­el­ sen eisini eitt problem. Kann tann føroyski ar­ beið­ar­a­flokk­ur­in hava ein ting­mann, sum fær 100.000 krón­ur um mánaðin fyri at røkja álitisstørv fyri flokkin, sum hann kortini misrøkir? Kann Javn­að­arflokkurin liva við tí? So Aksel V. Johannesen: – Tit tóku tað stóra stigið og settu trúvirði upp á spæl við Ger­hardi Lognberg. Tí mugu tit eisini taka støðu til stóra trupulleikan, Kristin Mich­el­sen! Næsta problemið er Kristin Í kvøld, mikukvøldið, verður ein und­an­frumsýning av nýggja film­inum hjá Nils Malm­ros, Sorg og Glæde, í Havn­ar Bio. Almenna frum­sýn­ingin av filminum verð­ur ikki fyrr enn í næstu viku, 14. november. Filmurin snýr seg um stóra sorg­ar­leik­in í 1984, tá kona Nils Malm­ros, Mar­i­ anne Trom­holt, drap teirra nýggju mánaðir gomlu dótt­ur við at skera hana í háls­in. Sosialurin hitti Nils Malm­ros í au­gust, tá hann greiddi frá um filmin, uttan tó at greiða frá sjálvum inn­ i­hald­i­num, so vildi hann feg­in greiða Sosialinum frá, at film­urin snýr seg um hendan svára sorgarleikin, sum var teim­um fyri, tá kon­an í psyk­osu drap eink­ ar­barn teirra. Sjálvt um Mar­ianne Trom­holt var varð­halds­ fongs­l­að in ab­sentia, var hon – eftir at hava ringt til løg­regl­una – so illa fyri av gerð síni, at politiið als ikki fekk av­hoyrt hana. – Men svarini eru í film­i­ num, sigur Nils Malmros. – Kona mín kom sum kunn­ugt ikki í fongsul, men fekk ein viðgerðardóm í hálvt annað ár. Gjøgnum alla tilgongdina við filminum hevur tað eydn­ast Nils Malmros at halda innihaldið í filminum loyn­iligt – men tað verður so kunnugt í Føroyum í kvøl­d, meðan øll onnur verða noydd at bíða til í næstu viku. Høvuðsleiklutirnar sum tey bæði, Nils Malmros og kon­an Marianne Tromholt, hava sjónleikararnir Helle Fagr­a­lid, sum er av før­oysk­ ari ætt, og Jacob Cedergren. Og Nils Malmros væntar sær nógv av teimum. – Tey spæla sínar leikutir meist­ar­liga væl, og eg eri vísur í, at Helle Fagralid fær eitt rætt­i­ligt gjøgnumbrot við hesum filmi, sigur Nils Malmros. Sorgarleikur í Havnar Bio Vælferðar­sam­felagið krevur at øll gjalda í felagskassan