hósdagur 14. november 2013síða 2

2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Fríggjadagur 15. november 2013 · Nr. 132 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo skov skov skov urin.fo urin.fo urin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo TÓRBJØRN JACOBSEN TÍÐARGREIN SÍÐA 15 Plimm- soll ar in á Vest a r u- vág EYÐFINNUR JACOBSEN EYGAMÁLIÐ SÍÐA 14 Før- oyska av- bjóð ingin At orðabókaarbeiði í Føroyum hev- ur rætt i liga blómað seinastu árini er ikki minst forlagnum Sprotanum í Vest manna fyri at takka. Ikki færri enn 13 orðabøkur er tað vorðið til – sum er til sera stórt gagn fyri okk- um øll, sum fáast við mál. Eitt er at hava fingið bøkur á prenti. Men tað var eitt stórt fram- stig, at bøkurnar eisini eru tøkar á net i num. Uppaftur størri varð fram - stig ið, tá Mentamálaráðið og Sprot- in gjørdu avtalu um, at øll, sum ganga í skúla skuldu hava fría at- gongd til teldutøku orðabøkurnar. Tað síðsta stigið hjá forlagnum í Vest manna er at geva út sonevnda »app « til snild tel e fon ir við orða- bók u num. Hetta er eitt fan tast iskt til tak, sum vit øll eiga at fegn ast um – at nakað, sum plagdi at vera so turt og keðiligt sum orðabøkur bein leið is kann gerast spennandi og menn andi hjá ungum at leita í – ann að hvørt á telduni ella í tele- fon ini. Hetta er av sonnum nýbrot í før oysk um málstrevi. Jonhard Mikkelsen, stjóri á Sprot a num, var í 2011 heiðraður við Ment an ar virðisløn Landsins fyri sítt verk at geva út bøkur. Fleiri enn 100 bøk ur eru komnar út á privata for lag num í Vestmanna – bøkur við rætti liga ymsum innihaldi. Ella sum Hel ena Dam á Neystabø, táverandi lands stýr is kvinna segði í samkomu í Norð ur land a husinum: »Heilt frá smáum yrkingasøvnum til stór ar skaldsøgur til bøkur um før oyska málið, uppaling, skald søg- u grein ing og snarskeið í stavseting, ja tú kanst siga: frá orðálvi til ull«. Vit eiga at fegnast um, at vit hava slíkar eldsálir. Tí tað er slíkur eld hugi, sum nørir um mentan okk- ara málsliga. Tað er sagt um Jonhard Mikk - el sen, at tá hann ikki slapp at geva eina bók út hjá Skúla bók a grunn i- num, so fór hann í Spar i kassan og tók eitt lán í staðin – og so kom bók- i n út, sum kanska beinleiðis elvdi til forlagið Sprot an? Stóra orð a bóka ar beið ið hjá Sprot a num let ur talg ildu dyrnar upp til fleiri heimsins mál – og ikki minst til før oyska rættstaving. Frá Svabo og Hamm ers haimb – og frá Kris t i ani Matras og Jóannes av Skarði og Jóan Heindriki og hinum slóð ar u num eru vit nú bara eitt »klikk« frá røttu stav set ing ini ella røttu bend ing ini. Ein slík app er kær kom in, og eiga øll at gera sær dælt av til boð num hjá Sprotanum um at heinta sær appina. Og ikki minst eiga foreldur at vísa børnum á hendan gylta møguleikan altíð at hava orðabókina uppi á sær. STÓRT NÝBROT Í MÁLSTREVI Landsstýrismaðurin við heils- u málum hevur í samráð við lands s týriskvinnuna við al- mann a málum gjørt av, at ein dem ensætl an fyri Føroyar skal gerast. Hetta verður sam- stund is gjørt í samsvar við sam gonguskjalið, har tað m.a. er ásett, at ein “miðvís ætl an fyri demensøkið verð ur løgd”. Í fjør fingu lands stýr is- fólk ini í ávikavist heilsu- og al mann a málum handað eina fram ferð a r ætl an fyri de me- ns í Fø r oy um “Gloymsk men ikki gloymd” frá einum sjálv- bodn um bólki. Ætlanin hevði tað endamál, at lands stýr is - fólkini settu ein bólk við fak- fólki at gera eina ætlan fyri dem ens økið – eina sonevnda dem ens æ tlan, sum arbeiðast kann eftir í fram tíðini. Demensætlanin, har ein ar beiðs bólk u r in nú er sett ur, skal í høvuðsheitum lýsa ná- greiniliga, hvussu dem ens øk ið eig ur at verða skipað við støði í teim um tilmælum, sum eru í fram ferð ar ætl an ini. “Gloymsk men ikki gloymd” frá 2012. Umframt arbeiðsbólkin, verð u r arbeiðið skipað við ein um stýrisbólki. So hvørt sum ar beiðs bólk ur in met ir, at partar í ætlanini eru lidn ir, verða teir sendir til góð kenn- ing ar hjá stýr is bólk i num. Eisini skal ar beiðs- og tíð- ar ætl anin fyri arbeiðið góð- kenn ast av stýrisbólkinum. Har um framt er uppgávan hjá stýr i s bólkinum at taka støðu til iv a mál og spurningar, ið ar- beiðs bólku r in kann leggja fyri stýris bólkin. Bólk ur in handar dem ens- ætl anina til landsstýrisfólkini við heils u mál um og al mann a- mál um í seinasta lagi 1. mai 2014. Arbeiðsbólkur Tormóður Stórá, umboð fyri Psyk i atriska depilin Marjun Restorff, umboð fyri Demenstoymið á Lands sjúkr- a hús i num Guðr un Zachariasen, um boð fyri Kommunulæknafelag Før oya Unn Justinusen, umboð fyri Heimatænastuna í Almannaverkinum Sunnuva á Lakjuni, umboð fyri Heimatænastuna í Almannaverkinum Jónvør Christiansen, demenssamskipari og leiðari fyri Heilræði í Tórshavnar Kommunu Lis Hansen, demenssamskipari Halldis Joensen, umboð fyri Alzheimerfelagið Stýrisbólkur Turid Arge, aðalstjóri í Heilsumálaráðnum Johnhard Klettheyggj, virkandi aðalstjóri í Almannamálaráðnum Sveinoy Sverrisdóttir, umboð fyri Kommunufelag Føroya Eyðun Christiansen, umboð fyri Kommunusamskipan Føroya Bólkur orðar demensætlan Hátíðarhald verður á Vagl i num leygardagin 30. november kl 15.30, tá jóla- træ ið á tinghúsvøllinum verð ur tendrað. Eftir hesa hugnaløtuna let ur ísvøllurin frammanfyri ráð húsið upp, sigur Heðin Mort ensen, borgarstjóri. Ísvøllurin verður nærum ein triðing størri í ár enn í fjør. Vøllurin er longdur yv- ir móti kioskini hjá Astu, tó soleiðis, at persónbilar kunnu koyra ímillum, eins og parkeringsplássini í sjálvari gongugøtuni eis ini verða til taks, sigur borg ar- stjó rin. Kunngjørt verður seinni á heimasíðuni tors havn. fo viðvíkjandi upp lat ing- ar tíð um o. ø. Gjørt verður vart við, at parkeringsøkið millum býráðssalin og ráð- húsið verður stongt frá mán a degnum 18. november. Heitt verður á koyrandi um at vísa størsta varsemi. Gjørt verður eisini vart við, at heimasíðan hjá visit torshavn.fo tann 30. nov ember kemur við eini jóla síðu við øllum tí, sum Havnin hevur at bjóða uppá í jólamánaðinum. Eis ini ber til longu nú at fara á facebook.com/ jolmidbynum. Skoytibreytin letur upp 30. november Við appini eru vit bara eitt klikk frá røttu stavsetingini