mikudagur 20. november 2013síða 4

Mikudagur 20. november 2013 · Nr. 134 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Rólant Waag Dam Tískil eftirlýsir hon eina psykiatriska skaðastovu. - Ein psykiatrisk skaða­ stova kundi umframt sítt virk­semi tikið sær av skip­ að­ari sálarligari kreppu­til­ búgving, og til dømis eisini havt eina telefonráðgeving, sum sjúklingar og avvarðandi altíð kundu vent sær til. Á al­tjóða psykiatridegnum 10. okto­ber í ár varð skipað fyri al­menn­um tiltaki, og har bleiv millum annað víst á fólk, sum hava tað vánaligt, og tey, sum eru sjálvmorðshótt, ofta mangla ein at ringja til, um­ framt at ráðgeving og skúl­ ing kring landið mangla í stóran mun. Spurningurin er tí, um lagt er upp fyri nøkr­um nýggjum virksemi á Psykiatriska økinum í 2014, so vit framhaldandi dagføra og betra psykiatrisku tæn­ as­tu­na, stendur at lesa í við­merk­ing­unum í skriv­lig­ um fyrispurningi frá Sir­ið Stenberg til Karsten Han­ sen. Fyrireika lívslinju Hergeir Staksberg, stovnari av Fountain House grunninum og undangongumaður, er ann­ars farin í gongd við at fyrireika eitt líknandi til­ boð í Føroyum. Hann ætlar at gera eina sonevnda lívs­ linju, sum er ein tænasta til sjálvmorðshótt fólk, har tey dulnevnd kunnu ring­ja og greiða frá sínum trupul­ leikum. - Fólk hava tosað um eina lívslinju í Føroyum í tígg­ju ár, men einki er hent. Men nú fara vit so í gongd, segði Hergeir Staksberg við Sosial­ in fríggjadagin. - Vit leypa politisku skipan­ina um. Tað hendi jú einki við einum føroyskum Foun­tain húsi, fyrr enn vit fóru ígongd og byrjaðu at legg­ja trýst. Men so hendi brád­liga ein rúgva. Vit vita, at vit kunnu gera mun, so vit fara bara í gongd, heldur enn at bíða, førdi hann fram. Sjálvur heldur Hergeir Staks­berg, at tað er átroð­k­an­ di neyðugt við eini lívslinju í Føroyum. Millum annað vísti hann í Sosialinum fríggja­ dagin á, at í Føroyum hava vit upplivað tvey sjálvmorð sein­astu tíðina. - Vit kunnu ikki venda blinda eygað til henda veru­ leik­an. Sjálvmorð er nakað, sum hendir í Føroyum. Og helv­t­in av teimum hoyra til psykiatri­ina. Tí er tað ein tørv­ur á eini lívslinju her. Øll kun­nu vera samd um, at tað er keði­ligt við sjálvmorðum, men tað er so skjótt hjá teim­ um flestu at gloyma tað aft­ ur. Tey, sum verða rakt, tey gloyma tað tó ongantíð, segði Her­geir Staksberg. Eingin psykiatrisk skaðastova PSYKIATRI Sjálvmorðshótt fólk mangla ofta ein at ringja til, umframt at ráðgeving og skúling kring landið mangla í stóran mun, sigur Sirið Stenberg - Vit kunnu ikki venda blinda eygað til henda veru­leik­an. Sjálvmorð er nakað, sum hendir í Føroyum, sigur Hergeir Staksberg Rólant Waag Dam Seks spurningar, sum allir snúgva seg um fram­tíðar­ ætlan­ir á psykiatriska øki­ num. Tað hevur Sirið Sten­ berg, løgtingskvinna fyri Tjóð­veldi, sett Karsteni Han­ sen, landsstýrismanni við heilsu­málum í skrivligum fyri­spurn­ingi tann 23. okto­ ber. Hetta ger hon í kjalar­ vørri­num av, at Sosialurin fyri tíð síðani í samrøðu við Tor­móðir Stórá, leiðandi yvir­lækna á Psykiatriska depli­num, varpaði ljós á eina norð­ur­lendska livi­kors­kann­ ing av livialdrinum hjá fólki við sálarsjúku. - Tað er sera órógvandi, at livi­aldurin hjá sálarsjúkum er 15-20 ár styttri enn hjá øðrum borgarum. Hetta krevur eisini nakrar politiskar rað­ fest­ingar av psykiatriska øki­num, sum er við at dragna aftur­út. Stígur er eisini kom­ in í víðkan og útbyggjan av viðgerðartilboðnum til vaks­in við sálarsjúku, segði Tor­móð­ur Stórá við Sosialin tann 9. oktober – dagin fyri al­tjóða psykiatridagin. Órógvandi vitan Hetta hevur fingið Sirið Sten­berg at ógvast við. Í viðmerkingunum til fyri­ spurn­ingin, sum hon hevur sett Karsteni Hansen, sigur hon millum annað: - Hetta er sera órógvandi vit­an. Føroyskir sjúklingar eru ikki við í kanningini, men serfrøðin á økinum í Før­oy­ um metir ikki, at orsøk er til at halda, at støðan er øðrvísi í Føroyum. Áður umrødda livi­kors­ kann­ing varð almanna kunn­ gjørd í tíðarritinum PLOS ONE og byggir á kanningar av 270.000 sjúklingum í Svøríki, Dan­mark og Finlandi millum 2000 og 2006, sum hava verið inn­lagdir á psykiatriskum sjúkra­húsum. Sambært Sirið Stenberg verð­ur mett, at kanningin fer at viðføra, at miðvís átøk vera sett í verk fyri júst henda málbólk fyri at hækka um miðallivialdurin, og fyri at bøta um heilsu og lívs­góðsku hjá psykiatriskum sjúk­ling­ um. Og tí er tað, at hon hevur spurt landsstýrismannin á øki­num nakrar spurningar. - Hvøjri átøk metir lands­ stýris­maðurin, at vit eiga at seta í verk í Føroyum fyri at skapa møguleikar fyri batum fyri júst hend viðbrekna bólk av fólki, spyr Sirið Stenberg. rolant@sosialurin.fo Psykiatriska økið á politiska breddan PSYKIATRI Sirið Stenberg, løgtingskvinna fyri Tjóðveldi, bíðar í løtuni eftir svari frá landsstýrismanninum við heilsumálum um framtíðarætlanir á psykiatriska økinum - Hetta er sera órógvandi vit­an. Føroyskir sjúklingar eru ikki við í kanningini, men serfrøðin á økinum í Før­ oy­um metir ikki, at orsøk er til at halda, at støðan er øðrvísi í Føroyum, sigur Sirið Stenberg