mikudagur 20. november 2013síða 14

Mikudagur 20. november 2013 · Nr. 134 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Búgva vit bæði í sama landi Annika Olsen? Signar P. Dam kommunulækni 24 januar 2013 var eg vitni til eitt skelkandi dømi um politiska arrogansu og igno­ ransu. Tað var tá Annika Olsen landstýriskvinna í al­manna­ málum í sjónvarp­inu­m segði sína hugsan um ein part av eldraøkinum, nevniliga tørvin á røktarheimsplássum. »Ikki fleiri røktar­heims­ pláss-økið er væl útbygt« segði hon í sjónvarpi og bløð­um. Samstundis møti eg, hvønn tann einasta dag, dømi um tørv á røktarheimsplássum. Hesi dømini eru ikki um fólk sum kunnu hjálpast heima, sjálvt við maksimalari heima­hjálp. Hetta eru fólk sum verða passaði av sínari familju 24 tímar um samdøgurið. Kunnu tey hjálpast við økt­ari heimahjálp? – Nei ! Yndlingsfrasan hjá Ann­ iku er : »Ja tað mugu okur so hyggja uppá«. »Nú mugu okur síggja um tey ikki kunnu hjálpast við »rehabilitering« ( 85 ár og eldri !! ) og meira heimahjálp«- Er tað veruliga ikki ging­ið upp fyri Anniku ,at heima­ hjálp er ikki til at fáa, og at játtanin ikki verður økt so tað munar nakað? Hvønn dag –og eg meini hvønn tann einasta dag - so klaga fólk um at tey onga heimahjálp fáa. Eitt dømi: 89 ára gomul kona, sum í mong ár passaði sín sjúka mann 24 tíma um samdøgurið, biður nú um heimahjálp, tí hon er so úss­ ar­lig. Hon kann ikki fáa ein hálv­an tíma um dagin. Eitt annað dømi: Demens­ sjúklingur sum famljan hev­ ur ábyrgd av 24 tímar um sam­døgurið. Søkt verður um heimahjálp. Fær játtað ½ tíma dag­ liga. Eitt triðja dømi: 77 ára gom­ul kona ,sum hevur pass­að sjúka bróðurin í 33 ár, biður um at hann kann sleppa til umlætting. Onki pláss !! Fekk játtað heimahjálp 15 minuttir um vikuna at hjálpa honum í brúsu ! Politikarir eru í løtuni við at detta um beinini á hvørjum øðrum í skundani eftir at niðurleggja røktarheimspláss og sambýlispláss . Allir eru teir offur fyri myt­uni um at flest øll vilja vera sum longst í egnum heimi. Hetta er ikki so. Jú nógv, sum eru væl fyri, vilja vera heima sum longst,men hetta eru aloftast fólk, sum hava familjuna rund­an um seg . Sera nógv gomul eru einsa­møll og hava eina trista tilveru, og vitjan av heimahjálp, um tað so er tríggjar ferðir um dagin, kann aldrin erstatta samveruna við onnur, sum ein jú fær á einum búplássi. Ofta eru tey gomlu bangin fyri at okkurt kann henda teimum meðan tey eru einsa­ møll. Á røktarheimum og sam­ býlum kenna tey seg tryggan í vitanini um at hjálp altíð er til handa. Annika tosar so nógv um eitt dømi um røktarsjúkling sum ikki sleppur á røktar­ heim tí hann býr í skeivari kommunu. Nei Annika hann býr ikki í skeivari kommunu,men í skeivum landi, har Annika Olsen er sosialministari! At tveir føroyingar – Annika Olsen og Signar Dam- kunnu síggja so ymiskt uppá sama veruleika, er mestsum ófatuligt . Kanska liggur frágeiðingin í tí, at undirritaði hevur havt hesi problemini inni á lív­ inum í 40 ár og at Annika hevur sitið sum almannaráðskvinna í tvey ár ,og at hon heldur at : ” Den som vorherre giver embetet giver han også forstanden ” Annars vildi P.M.Dam vent sær í grøvini um hann visti at ein fólkaflokkskvinna situr sum »ministari fyri neyð og elendigheit« sum Óli Breckmann so smagfult segði tað. Eitt hugtak sum hevur ein óhugnaligan aktualitet í dag. Annika! Onki kann rætt­ vísgera tín holdning til henda velduga trupulleika. Tú metir ikki at tørvur er á fleiri røktarheimsplássum. Eg veit at tørvurin er har og at hann verður størri alt eftirsum fleiri gerast heilt gomul og røktartørvandi. Barnarættindadagur Djóni J. Eidesgaard Dagligur leiðari Barnabati Dreymurin um at børn og for­eldur skulu liva tætt sam­ an í gleði og virðing, er møgu­ liga ein av teimum sterk­ astu dreymunum í okk­ara mentan. Myndin av kjarnu­ familjuni við mammu, pápa, einum ella fleiri børnum, er fyri flest okkara ein vanlig familja, hóast vit væl vita at saman­setingin hevur fleiri litir. Í byrjan av farnu øld vóru fleiri amerikufólk stúrin fyri, at børn og foreldur mistu sam­bandið við hvønn annan, ella mistu tað kærleiksfulla sambandið, tá ið børnini fóru úr reiðrinum. Úr eini roynd at hjálpa børnum og helst foreldrum mest, at varðveita hesar góðu kenslur, føddist mammu­ dagurin, og fá ár eftir kom eisini pápadagurin. Í einum smáriti stutt fyri 2. veraldarbardaga verður stuðla undir, at børn skuldu royna at verða saman við mammu ella pápa sínum henda dag, og um hetta ikki bar til, so átti ein at sent eitt post­kort. Sum barn skuldi man hjálpa til við tí húsliga meira enn vanligt, bera kaffi til seingjakantin og biða um fyrigeving fyri tann órætt sum er farin í undanfarna ári. Í øllum ruðuleikanum eftir 2. veraldarbardaga skapt­ist Sameindu Tjóðir (ST), sum ein roynd at skipa ein stovn, har øll heimsins lond kunnu samarbeiða og koma fram til friðarligar loysnir á trupulleikum, sum áður hava elvt til blóðigar sam­anbrestir. ST er ikki bert ein stovnur sum húsar sam­ráðingum, men her hev­ ur man eisini átikið sær upp­gávuna, at skapa norm­ ar, ella viðurkendar regl­ur, fyri hvussu tað góða menn­ iskjansliga lívi átti at sæð út, eitt nú við at orða yvir­ lýsingina um manna­rætt­ indi (1948). Yvirlýsingin er síð­ani blivin byrjanarstøði til millumtjóða- og altjóða­ sáttmálar. Hesir sátt­mál­ar eru bindandi fyri lima­lond­ ini. Eitt dømi er barna­rætt­ inda­sáttmálin, har man viður­kennir hvørji rættindi eitt hvørt barn skal hava til eina og hvørja tíð. Í dag er 20. november, dag­ urin vit hava ogna børnum okkara kring allan heim. Vit hátíðarhalda at yvirlýsingin um barnarættindi bleiv sam­ tykt henda dag í 1959, og at henda yvirlýsing 30 ár seinni bleiv ein altjóða sáttmáli. Ein dagur har tørvur og rætt­ indini hjá børnum eiga ser­ ligan ans, serstakliga millum tey sum stýra okkara landi. Sum allir merkisdagar vit halda einaferð um árið, gevur mammu-, pápa- og barna­dagurin høvi til bæði gleði, samanhald og um­ hugsan. Meiningin við hes­ um merkisdøgum er ikki, at vit skulu geva hvørjum øðr­um gávur ella blómur í hópa­tal, men at vit, við at geva hesa gávu, skulu hugsa gjølla um henda gáva hevur eitt symbolskt virði sum samsvarar okkurt í veru­ leikanum. Veitsluhald broytir kanska ikki støðuna hjá okkum, men vit toyggja okkum tað lítla eyka júst henda dag, fyri at minna okkum sjálvi á, hvat vit áttu at gjørt hvønn dagin. Neyvan er tann fullkomna familjan at finna og vit nýtast ikki at samanbera okk­um við onnur. Barnadagar eiga at geva okkum høvi at steðga á og hugsa um umstøður og pláss okkara børn hava í sam­ felagnum, skúlanum og í familjuni. Hvør hevur ábyrgdina av at barnarættinda-sáttmálin verður hildin? Tað hava vit øll sum búgva her á landi - sjálvt um eg veit at Føroya Landstýri hevur ábyrgdinia, við tað at barnarættindasáttmálin bleiv settur í gildi í 1992. Vit hava við vissu bundi okk­ um til at verkseta hann, men fyri at hetta veruliga skal eydnast, mugu vit øll hjálpast at. Góðan barnarættindadag øll somul. eblaðið sos.fo