týsdagur 26. november 2013síða 14

Mikudagur 27. november 2013 · Nr. 137 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ellisheimið á Sýnuni – viðlíkahaldsmálið Eivin H. Jacobsen Løgtingslimur fyri Sambandsflokkin Í grein í Vágaportalinum og Sosialinum leggur Kristoff­ ur Gaardlykke undirritaða und­ir at hava ábyrgdina av, at viðlíkhaldið av Ellis­heim­ inum á Sýnuni í Vágunum ikki er gjørt. Orsøkin er ein útbygg­ ingar­ætlan av Ellis­heimin á Sýn­uni, sum felags­komm­ unan arbeiddi við í tíðar­ skeið­num 2000-2004, tá und­ ir­ritaði var borgarstjóri. Greinin er áleypandi, og er okkurt reglubrot ósømuligt fyri ein mann, sum ætlar sær uppí politikk, men tað bera vit yvir við. Kristoffur er byrjaður uppá sítt valstríð, og tað skal hann hava loyvið til. Vónandi kemur meira kjøt á, sum tíðin líður, enn tað, sum her verður ført fram. Um tú ætlar tær í poli­ tikk, og ætlar at seta fram­ tíðar­ætlanir út í kortið, er neyðugt, at tú kennir eitt sind­ur til fortíðina - hon lær­ ur okkum oftast nakað um tilgongdir og bakgrund. Byggiverkætlanir á eldraøkinum Í greinini skrivar tú, av einari ella aðrari løgnari orsøk, at táverandi borgarstjóri í Sørvágskommunu blokerði fyri, at arbeiðið varð sett ígongd - fígginging var 100% prosent landi. At landi skuldi veita 100% fígging kenni eg onki til, og er nýtt fyri mær, men at lutfallið millum land og kommunu hevði helst verið tað sama sum í dag. Tað, sum ikki má koma í bland, er, at her var ikki talan um viðlíkhald, sum er trupuleikin í dag, men eina útbýgging av heiminum uppá 12 pláss. At kommunurnar í Vágum og Mykinesi, sum tá vóru 5 í tali, vóru ósamdar um at út­ byggja, er rætt. Í hesum tíðar­ skeiði vórðu sambýlir bygd, og vóru fleiri røddir frammi, um at hetta var kanska ein gongd leið at ganga, av tí, at talan var um búfólk við ym­ iskum tørvi. At kommunustýrislimir høvdu stóran áhuga í hesum máli skal eingin ivast í. M.a. varð ein tørvskanning gjørd av felagskommununi millum eldri í Vágum. Henda kanning vísti, hvat eldra ættarliðið ynskti og at tørvurin var ymiskur. Henda kanning gav eina ábending um tørvin, og at hann var ymiskur. Fortíð, nútíð og framtíð Tað er nógv vatn runnið í ánni síðan hesa kanning, men vit eru enn ósamd um, hvat er rætta loysnin. Hóast kanningin er 10 ára gomul er hon eitt gott íkast til kjaki um eldrabústaðir. Fyri fáum døgum síðan úttalaði ein nevndarlimur í Lands­felag Pensjónista, at tørv­urin á búðplássum á Ellis og røktarheimum og Sam­ býlum ikki skuldi økjast, men heimarøktin styrkjast. Her eru fólk ósamd, og sigur eitt sindur um hvat fólk halda um bústaðir og umstøður, tað er týdningarmikið at øll verða tikin uppá ráð. Mín góði vinur Kristoffur - fyri at koma aftur til reglu­ brotið um framtíð og fortíð, so var hetta eitt sermerkt tíðarskeið, har borgarstjórar og bygdaráðslimir høvdu vøku­nætur. Vit høvdu hóra okkum und­an einari kreppu, sum setti síni spor runt um í land­ in­um og ikki minst í komm­ un­un­um. Nasaholini vóru við at koma undan vatn­ skorpuni, so nú kundi tú anda lættari fíggjarliga, men her var nógv at taka hond um, á øllum økjum. Eitt tíggju ára tíðarskeið við ongum íløgum, setir síni spor í einum lítlum lokal­ sam­felag, sum okkara í Vág­um. Eingir barnagarðar ella frí­tíðarskúlar, fyri at nevna tað, sum í dag er mest grundl­eggandi fyri barna­ familiur. Í dag er hesin tørvur nøktaður og Vágarnar er eitt vælvirkandi økið. Men tað, sum stendur eftir, er umstøðurnar hjá okkara eldru og starvsfólkunum á Sýnuni, ikki eru nøktandi. At Ellisheimið á Sýnuni ikki hevur fingið tað neyðuga viðlíkhaldið kunnu vit bara staðfesta. Longri er tann søg­ an ikki. Málið til politiska viðgerð í løtuni Um tú leggur hesa ábyrgd á meg sum fyrrverandi borgar­ stjóra, nú tað verða 10 ár síðan eg fór úr kommunalpolitikki fái eg ikki gjørt so nógv við, men eg skal gera mítt besta at ávirka politiskt í Løg­ tinginum. Mín fyrsti skrivligi fyri­ spurn­ingur á Tingið, var um Ellisheimið á Sýnuni. Um hesin hevur verið við til at seta fokus á málið skal verða ósagt. Men nú sær út til at verða ein vón fyri at finna eina loysn. Politiskur vilji er til staðar, eisini í javnaðar­ flokkinum. Tað almenna er sinnað at bera sín part av kostnaðinum, og sum eg havi skilt, er Sørvágs komm­ una sinnað at rinda sín part. Vónandi finna kommunurnar ein semju, so málið ikki verð­ ur jólatrøll. Har er nógv at takað hond í, tað er bara at koma í gongd. Livst so spyrst! Ein løgin lestur Heri Mohr Á telduni hja GOOGLE kunnu vit lesa ein Brockmandslestur við nógvum myndum av ávísum persónum, ið umboða føroyska mentan anno 2013. Hesin lesturin er alinlangur, ja, so langur, at eg, tá ið eg hevði lisið ein lítlan part av hesari blogging, kastaði frá mær. Eg spurdi meg sjálvan, hvat maðurin mundi ætla við øllum hesum orðavavstri. Á tí almenna stovninum Føroya Skúlabókagrunni starv­ast ein maður, ið eitur Birg­ir Kruse. Eg kenni ikki mann­in. Eftir øllum at døma hevur hann góðar stundir at blogga endaleyst, í støðum ikki sørt ærumeiðandi. Eitt nú bloggar hann, at Heri Mohr letur gor og gall renna oman yvir Skulabókagrunnin, sum hann ongantíð skal hava vitj­ að! B.K. vil eisini vera við, at Skúlabókagrunnurin er farin í søguna. Orsøkin til hesa ærumeið­ ing er tann, at eg í einum lesara­brævi spyrji, um tað er satt, at umrøddi grunn­ ur hevur framleitt eitt am­ pu­terað ABC til tey smáu skúlabørnini. Hesin spurn­ ingur átti kanska ikki at verið settur fram alment? Ella hvat? Nei, harra Birgir Kruse: eg havi ongantíð í mínum langa lívi – 88 – ”latið gor og gall renna oman yvir” nak­að menniskja ella nakran al­ mennan grunn. Og jú, Birgir Kruse, í 25 ár vitjaði eg nógv á Skúla­bóka­ grunninum. Les nú: • 25 ár kassameistari og roknskaparhaldari í Skúla­bókagrunninum. • 25 ár kassameistari og roknskaparhaldari í Ment­anargrunninum. • 10 ár roknskaparhaldari í Menningargrunninum. • Tók ímóti Íleggingar­ grunn­inum úr Danmark og um­sat hann rokn­skap­ ar­liga í 15 ár. • Á Føroya Gjaldstovu í 36 ár sum bókhaldari, fulltrúi, høvuðsbókhaldari og skriv­stovustjóri. (Hvussu eg varð trýstur úr stjóra­ em­bæt­inum í 1991, havi eg greitt frá i mínari bók ”Endur­minn­ingar”.) Úr brævi frá Skúlabóka­ grunn­inum í 1992: ”(…) Rokn­ skaparførsla og kassi grun­ sins hava øll hesi árini verið í góðum hondum. Nevnd og starvsfólk á Skúla­bóka­ grunninum hava verið sera nøgd við tað arbeiðið, tygum hava gjørt fyri grunnin, og takksom fyri holla leiðbeining og hjálp, tá tað hevur verið neyðugt.” ( …) Fýra mánaðir í 1992 var eg sjálvboðin ráðgevi (og tessvegna óløntur) hjá Skúlabókagrunninum. Frá Menningargrunninum fekk eg eitt listaverk úr før­ oysk­um gróti. Mítt almenna arbeiði á Føroya Gjaldstovu bar við alt Føroya fólk. Tað kom ong­antíð fyri, at eg læt gor og gall renna yvir nakran? At draga meg niður í slíkt ment­ anarloysi megnar eingin. Held­ur ikki Birgir Kruse. Nóg mikið um undirritaða. Tað hevur valla almennan áhuga. Eftirskrift. Tað frættist, at Heimsatlas ll, sum Skúlabókagrunnurin (um hann er til) arbeiðir við, fer, eins og Heimsatlas I, at útihýsa teir 5 bókstavirnar, ið nationalistarnir í Føroyum hava sett seg á. Løgtingið mátti verið ført fyri at steðg­ að hesum ørskapi. Skúla­ boka­grunnurin (um hann er til) er jú ein almennur stov­nur við nevnd, sum er sett av løgtinginum. Ella er einkarbarnið hjá Niels Winther Poulsen, lands­stýris­ manni sála, sum var lív og sál í Skúlabókagrunninum fyri hálvari øld síðan, nú eisini farið í navnagrøvuna? Líknilsið um farisearan og tollaran: Tey lítið larmandi og smædnu í okkara landi (toll­ arin) hyggja spyrjandi –tora valla at opna munnin – um tey larmandi og sjálvglaðu há­mentaðu í okkara landi (farisearin) ikki eiga teirra lut í, at tað tignarliga, tað viðkvæma í okkara mentan, um skamma tíð er goymt og gloymt undir væðingini í forngrípagoymslum og bóka­søvnum, har sjálvút­ nevndir serfrøðingar, móti gjaldi, fara at greiða frá okk­ ara mentan, sum var tað ein onnur turistattraktión. (Slíkt verður eisini kallað sjálv­ promovering.) Humanistisk mentan í vanligum týdningi er við­ brekin og følin, hon skýggj­ ar larmandi, tómar tunnur, og trívist als ikki í spenni­ troyggjum ella gruggi. At flenna umberandi at býttisligum sjálvrósi, sjálv­ gleði, sjálvpromovering var eitt dámligt og sterkt lyndis­ eyðkenni í føroyskari al­ múgu­mentan. Sálarliga og mentanarliga eru vit at sammeta við siames­iskar tvíburar, ið krevja støðugt stilla og fjálga um­sorgan og kærleika, um teir skulu orka at yvirliva og mennast. Doyr annar av tørvandi umsorgan og kær­ leika, doyr hin eisini. Fyri nógvum árum síðani vitjaði ein gamalur maður úr Danmark regluliga her í Føroyum, ár um ár. Hann grannskoðaði Færø Amts Sparekasse (nú Eikbanki). Í hugnaligum práti við kaffikoppi í hondini og pípu í munninum segði hann eina ferð: ”I er nogle rare, hygge­ lige mennesker, I færinger, som jeg sætter stor pris på, men I er så forbandet hårde imod hinanden, og det kan jeg ikke forstå.” Gløgt er gestsins eyga, plaga vit at taka til!