hósdagur 30. januar 2014síða 44

12 nr. 1 I 31. januar 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum 2014 fer Statoil at bora tveir leitibrunnar í føroyskum øki, og talan verður um størstu einstøku verkætlan og íløgu í føroyskari vinnusøgu. Hendan verkætlan kemur at hava við sær nógv virksemi í Føroyum. Ein leyslig meting er, at tað fara at koma 2-300 milliónir krónur inn í føroyska búskapin, millum annað tí føroysk vinna fer at veita vørur og tænastur til stóru oljufeløgini í sambandi við hesar leitingar. So hóast olja enn ikki er funnin í rakstrardyggum nøgdum, kastar leiti­virk­ semið munandi av sær til føroyska sam­felagið. Spírandi føroyska frálandavinnan hevur eisini notið gott av hesum og hevur nú ment seg til eina vinnu, sum bæði stendur seg í altjóða kapping og kastar munandi av sær til før­oyska samfelagið. Minni heft av oljuni Vindmyllulundin í Húsahaga fer at trífalda vind­orku­na á føroyska el-kervinum, og vænt­ andi fer vindorkan at standa fyri umleið 23% av føroysku elorkuni, tá lundin verður tikin í nýtslu. Aling Dugnaskapur hjá føroyskum alarum og reglu­verk í heimsklassa hevur viðvirka til, at før­oyska alivinnan hevur ment seg til at vera ein av berandi vinnunum í Føroyum. Royndir verða nú gjørdar at ala á streymhørðum ali­ økjum, umframt at arbeitt verður við at koma út á opið havi við ringunum. Um hetta eydn­ ast, sum eg vænti og vóni, so eru útlitini sera bjørt fyri vinnuna komandi tíðum. Skapandi vinnur vaksa Eg vænti at skapandi vinnur, eitt nú tónleikur, móti, filmur, matlist og so framvergis, fara í nógv størri mun at gera seg galdandi í ár. Talið av føroyingum, sum megna at liva av síni skapandi list og sum sláa ígjøgnum uttan­ landa, tykist mennast í hvørjum. Tað krevur nógv av teimum kreativu fólkunum at gera vart við seg úti í heimi. Tí er tað sera jaligt, at eisini privat handilslig tiltøk síggjast, sum hava til endamál at pallseta føroyskan tónleik og aðra skapandi list uttanlanda, eitt nú Frigg- festi­val­urin í Keypmannahavn í mai. Íverksetan Granskarasetrið skapar bestu karmar fyri granskingargrundaðar íverksetarar. Íverksetararhúsið hevur start-up kring um í landi­num, og nú eisini innan serstøk sats­ ingar­øki, seinast kreativar vinnur. Nakrar kommunur taka av álvara upp á seg at draga íverkstarar til sín, umframt bjóða íverk­setar­um og verandi vinnuvirkjum karmar, har møguleiki er fyri samvirkni millum fyri­ tøkur. Tað kann væl henda, at eisini aðrar kommun-ur síggja møguleikarnar í at stimbra undir nýtt virk­semi í sínum øki. Satsingarøki Oljuleitingar hava nógv at siga fyri føroyska sam­felagið, og tí hevur tað stóran týdning, at oljufeløgini hava áhaldandi leitivirksemi. Til tess krevst eitt miðvíst arbeiði frá før­oysku myndugleikunum, bæði í mun til at fyrireika jarðfrøðiligt tilfar og við mið­vísari mark­nað­ ar­føring skapa áhuga hjá olju­feløg­un­um fyri før­oyska landgrunninum. Føroyar hava eitt stórt potentiali sum ferða­ fólka­land. Fortreytin fyri at økja um tal­ið av ferðandi til Føroya er, at fólk kenna til land­ið og tær upplivingar, sum eru at fáa her. Tí er neyðugt við eini effektivari og hollari mark­ nað­ar­føring av Føroyum. Landsstýrið hevur valt at satsa meira mið­ víst fyri at skapa vøkstur innan ferðavinnuna í Føroyum. Ferðavinnan hevur seinastu tíðina fingið munandi betri fortreytir fyri at røkka málu­num um vøkstur. Játtanin til Ferðaráðið er tvífaldað og er nú 16,7 milliónir krónur, ferða­vinnuhagtøl verða nú aftur framleidd á Hag­stovuni og er ætlanin í næstum eisini at broyta bygnaðin á Ferðaráðnum. Visit Faroe Islands (Ferðaráðið) hevur gjørt eina nýggja strategi, nýggja visjón og eitt nýtt brand fyri Før­oyar, sum tað verður arbeitt miðvíst eftir. Málið er at ferðavinnan í Føroyum skal tvífaldast og geva minst eina milliard krón­ur í umsetningi í 2020. Mett verður at in­n­kom­ andi ferðavinnan í dag skapar uml. 400-500 árs­verk. Mett verður vanliga, at ein millión krón­ur í eyka ferðavinnuumsetningi skapar 1,5 arbeiðspláss innan ferðavinnuna. Røkka vit málinum um at hava ein umsetning á eina milliard krónur í 2020, merkir hetta so­statt um­leið 750 nýggj arbeiðspláss innan ferða­ vinnu­na. Við nýggju fortreytunum, sum Visit Faroe Is­lands hevur fingið at arbeiða undir, og tá hugs­að verður um potentialið, sum Føroyar hava sum ferðavinnuland, verður hetta ikki mett at vera eitt órealistiskt mál at røkka. Kreativar vinnur Skapandi vinnurnar gerast alt sjónligari í Føroy­um. Enn vita vit tó ikki, hvussu stórur bú­skap­ar­ligi týdningurin er, og vit kenna ikki potential­ið. Meira enn helvtin av játtanini hjá Vinnu­frama er farin til skapandi vinnur. Tað vísir okkum, at hetta eru vinnur, sum hava serliga stóran áhuga millum íverksetarar, sum síggja heimin sum sín marknað. Breið semja er eisini um, at vit eiga at taka ítøkilig stig fyri at menna skapandi vinnur, sum politiskt ofta detta niðurímillum. Oftast, tí tær ikki eru eintýðug vinna ella mentan, men bæði. Besta dømi er helst filmsvinnan. Í filmsframleiðslu renna allar listagreinir saman, umframt hópin av øðrum avleiddum virk­semi. Filmur skapar tí stórt búskaparligt og mentanarligt virksemi, hóast framleiðslan sjálv, filmurin, sjáldan er nakað gullnám. Vinnugransking og íverksetan Samstarvið í granskarasetrinum iNOVA er rætti­liga komið í gongd. Og nú ræður um at varðveita fokus á granskingartengdari vinnu­ menn­ing. Tað er umráðandi, at vit fram­hald­ andi hava stórt fokus á gransk­ing­ar­tengda vinnu­menning. Ein stór satsing er føroyska luttøkan í ES- granskingarsamstarvinum Horizon 2020, sum skapar nógvar nýggjar spennandi møgu­leikar fyri føroyskar fyritøkur. Bæði tær gransk­ing­ar­ tungu, men eisini aðrar smáar og miðalstórar fyri­tøkur (SME), sum eru serliga høgt rað­ fest­ar í nýggju rammuskránni. Karmarnir fyri íverk­setar­ar verða bøttar. Tað skal bera til at stov­na íverksetarafeløg, har bara ein króna er í stovns­fæi. Tað verður gjørt aðrastaðni Elektrificering Útbyggingin av varandi orkuframleiðsluni ger tað eisini enn meira átrokandi at vit skjótast gjør­ligt fáa sett gongd á eina elektrifisering – tað er ein umlegging frá olju til elorku. Um nakað veruliga skal henda í so máta, er neyðugt við politiskum átøkum, ið flyta brúkar­ar­nar yvir til grøna orkutøkni. Tað kann mill­um annað vera til upphiting av húsum og til flutn­ing. Føroyar kunnu enn gerast fyrsta land­ið, sum hevur eitt landsfevnandi net av løði­støð­um til el-bilar. Men skulu vit lata okk­um í føraratroyggjuna, so krevur tað ein veru­ligan vilja frá øllum áhugapørtum. Lívfeingisbúskapur Lívfeingisbúskapur er høvuðssatsingarøkið í norður­lendska samstarvinum undir íslendska for­mann­skapinum í Norðurlandaráðnum í 2014. Hetta passar sum fótur í hosu hjá okk­ um, sum burturav liva av tí, sum náttúran gev­ur. Vit eiga at brúka høvið til at knýta øll tey sambond, sum vit kunna, og til at seta gongd á menn­ing á fleiri vinnuligum økjum. Vit skulu menna matvinnur. Granskarasetrið iNOVA hevur ein royndarkøk, ið er ætlaður at menna nýggjar matvørur, og kann eisini seta gongd á hjá matíverksetarum. Vit skulu vaksa um aliøkini. Og vit skulu fáa meira burtur úr livandi tilfeinginum. Brúka alt av fiskinum, og bara framleiða bestu góðsku. Í Kronikk Eitt spennandi ár fyri vinnuna Fyri vinnuna verður 2014 eitt spennandi ár á nógvum økjum. Eitt nú oljuvinnu, fyri grøna orku, lívfeingisbúskapin og skapandi vinnur Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum størstu avbjóðingar­ í 2014 Fólk til vinnuna Ein týðandi avbjóðing fyri stórar partar av vinnu­na er tørvurin á kvalifiseraðari arbeiðs­megi. Tí arbeiðir Vinnumálaráðið í løtuni við at endurskoða lóggávuna, so at vit kunnu hava eina meira smidliga skipan, sum loyvir væl­út­bún­ um arbeiðsfólki inn í landið, tá tørvur er. Hetta vil vera við til at økja um virksemið og skapa búskaparvøkstur. Fólkavøkstur yvirhøvur Størsta avbjóðingin yvirhøvur er framvegis at fáa útisetar at koma heimaftur. Eisini mugu vit eggja útlendingum at búseta seg í Føroyum. Satsingar­økini, ið eru lýst aðrastaðni á hesari síðuni, skulu skapa møguleikar fyri nýggjum størv­um, umframt at fólk sjálvi kunnu skapa sær vinnur, eisini á økjum sum vit als ikki hava hugs­að um. Atgongd til kapital Fyri vøkstur í vinnuni er altavgerandi at fáa at­gongd til vakstrarfígging.