hósdagur 13. februar 2014síða 8

Fríggjadagur 14. februar 2014 · Nr. 19 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Uppskotið hjá Tjóðveldi um at ein triðingur av ting­mann­ingini skal kunna leggja eitt lógar­ upp­skot til fólka­atkvøðu fekk positiva mót­tøku. Eitt ynski var tó, at málið hevði ein breiðari skara sum avsendara. – Ein broyting í stýris­ skip­anar­lógini er so grund­ leggjandi, at fleiri áttu at verið um hetta arbeiðið, segði Poul Michelsen. Helgi Abrahamsen helt, at lógaruppskotið átti at verið partur av einum meira umfatandi arbeiði við stýrisskipanarlógini, held­ur enn at einstakar lógir verða broytt­ar. Týsdagin 18. februar av­ger løgtingið, um lógar­ upp­skotið hjá Tjóðveldi um minnilutaverju verður beint í eina sonevnda §25 nevnd. Seinast broytingar vórðu gjørdar í Stýri­ skipanarlógini var í 1994. Upprunaliga var eitt upp­skot um minni­luta­ verju í hesum, men sit­ andi samgongan vildi ikki hava tann partin við, og stýrisskipanarlógin varð broytt uttan. Tað vóru Javn­aðar­flokk­urin, Tjóðveldi og Sjálv­stýris­ flokkurin, sum sótu í sam­ gongu tá. Positiv um minni­luta­verju TÍÐINDI Bjørn á Heygum advokatur heldur, at lógaruppskotið hjá Tjóðveldi um minnilutaverju eigur at vera býtt í tvey soleiðis, at tann parturin, sum loyvir 4.500 veljarum at krevja eina samtykta lóg til fólkatkvøðu, verður tikið úr uppskotinum í fyrstu syftu Marjun Dalsgaard Bjørn á Heygum heldur at minnilutaverja er eitt gott hugskot. Tó eiga vit at vera varin við at lata veljarar krevja fólkaatkvøðu. – Tað er ógvuliga demo­ krat­iskt og uppfyllir í stóran mun dreymarnar um eitt fullkomið fólkaræði. Tað kann tó hava vansar við sær, um tað verður misbrúkt, ávar­ar Bjørn á Heygum. – Vansin kann vera, at okk­urt sum er frammi í sam­felagnum og kanska í ávísan mun ber brá av at vera eittsindur upphitað ávísa løtu, kann koma eitt sindur skeivt fyri. Tað er ikki altíð, at sovorðið er so væl gjøgnumarbeitt, og tað kann vera at ein ávísur fólkastemningur ger, at nú skal hetta til fólkaatkvøðu, sigur Bjørn á Heygum. Í heila tikið mælir hann til varsemi, tá so grundleggjandi og kollveltandi broyt­ing­ ar skulu fremjast í stýris­ skipanarlógini. – Vit hava ikki traditión fyri at hava fólkaatkvøður so nógv og so ofta í Skandi­ navia, og tí skal man vera eittsindur varin, tá man fer undir nakað heilt nýtt, sigur hann. Lógaruppskotið hjá Tjóð­ veldi nevnir Sveis sum dømi upp á eitt land, sum brúkar fólkaatkvøður í stóran mun. Júst Sveis er eitt rættuliga konservativt land, og hetta kann eisini vera vansin, tá fólkaatkvøður verða nógv brúktar: – Um tú hevur eitt kon­ serva­tivt element og eitt ko­nservativt fundament í samfelagnum, so kann tað blíva rættuliga dominerandi og so kanska tað heldur einum ávísum útviklingini aftur, sum annars vildi verið náttúrligur, sigur Bjørn á Heygum. Han heldur, at tunnils­ mál­ið er eitt gott dømi um, at tað ber væl til at steðga ein­ari tilgongd, sum ikki hev­ur undirtøku í fólkinum, eisini uttan beinleiðis fólka­ atkvøðu. Gunnvør Balle heldur ikki nakað vera í vegin fyri, at broyta lógaruppskotið. – Vit gera tað líka nógv fyri at fáa eitt kjak um hesi viðurskifti í gongd, og tað er væl møguligt, at vit vilja broyta hetta, sigur hon. Bjørn á Heygum: Takið upp­ skotið um at borgarar kunnu krevja fólkaatkvøðu úr! Undir fyrstu viðgerð av upp­skot­ inum hjá Tjóðveldi um at broyta stýrisskipanarlógina, sum var 12. februar, vóru flestu ting­ limir positivir mót­vegis lógar­ uppskotinum um minnilutaverju Uppskotið hjá Tjóðveldi kann hvørki brúkast til at steðga eini lóg um at forskatta pensión ella um blokkstuðul Marjun Dalsgaard Uppskotstillarin hjá Tjóð­ veldi, Gunvør Balle, hevur fleiri ferðir sagt, at eitt av endamálunum við lógar­ uppskotinum hjá Tjóðveldi um minnilutaverju er, at steðga einum máli sum for­ skatting av fólka­pen­siónini. Haraftrat hevur hon brúkt dømið um, at minnilutaverjan kundi verið brúkt til at steðga samgonguni, tá hon vildi hækka blokkin, men eingin av hesum dømum eru umfatað av lógaruppskotinum. Her stendur nevniliga í §15 stk 6: Uppskot til lógir um fíggj­ar- lønar og skattamál og lógir um útinning av gald­andi millumlanda sátt­ málum kunnu ikki leggjast til fólkaatkvøðu. Gunnvør Balle sigur, at hetta annars var endamálið við lógini, og at ásetingar skulu gerast fyri, hvussu lógin skal tulk­ast í hvørjum føri. – Eitt mál, sum er so stórt sum forskatting av fólka­pensiónum, vildi verið undan­tikið paragraffini, heldur hon. Bjørn á Heygum er ikki samdur í hesum. – Hetta snýr seg um peng­ar, og hendan orðingin útihýsir bæði málinum um blokkin og forskatting av pensiónum, sigur hann og leggur aftrat, at orðingin er ikki í samsvari við endamálið, um hetta er tað, sum man vil brúka tað til. Hyggja vit eftir, hvussu lógin verður brúkt í Dan­ mark sigur professari í stjórn­skipanarlóg, Jørg­en Albæk Jensen fra Aar­hus Uni­versiteti, at ein fólka­at­ kvøða um gjaldsskipanina rund­an um Keypmannahavn var í stríð við júst hesa para­ graffina í donsku grund­ lóg­ini. Hann metti, at kostn­aðurin at koyra inn til Keyp­mannahavn var at rokna sum ein eykaskattur, og tí kom hendan lógin und­ ir "fíggjar- lønar og skatta­ mál" í donsku lógini, sum er líka sum føroyska lógar­ uppskotið. Hann sigur í hesum føri: »I det øjeblik de 60 under­ skrifter (ein triðgingur af fólka­tings­lim­un­um)måtte blive lagt på bordet, vil det være den nye stats­minister, som skal tage stilling til, om hun mener, at det kan under­ gives folke­afstem­ning. Det vil foregå på hend­es ansvar. Hvis hun siger, at det skal sendes til folke­afstemning, har pro­blemet løst sig selv. Men hvis hun siger, at det kan det ikke, fordi det er en skat, så kan hun bare lade være med at udskrive en folkeafstemning«. Altso er tað tann sitandi løgmaðurin, sum skal tulka, um eitt mál um forskatting av fólkapensiónini er eitt skattamál. Gunvør Balle sigur, at endamálið við lógaruppskotinum er, at kunna steðga einum uppskoti sum tað um forskatting av fólkapensiónum. Ásetingar um, hvussu lógin skal tulkast skulu í lógina, eins og tað verður ein tulking hvørja ferð, um eitt mál er umfatað av lógini Bjørn á Heygum mælir til at lógaruppskotið um minnilutaverju verður viðtikið, men at parturin sum gevur borgarum rætt til at kreva fólkaatkvøðu verður tikið úr í fyrstu syftu Orðingin ikki í samsvar við endamálið