týsdagur 25. februar 2014síða 20

Mikudagur 26. februar 2014 · Nr. 24 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Helgi á Geilabø 80 ár Í dag 26. februar, verður Helgi Thomsen í Norðragøtu 80 ár. Helgi er ættaður av Geila­ bø í Norðragøtu. Pápin var Tummas Jákup Thomsen. Hann var sonur Elspu Katrinu og Tummas í Blásastovu í Norðragøtu, har fornminnissavn er nú. Tummas Jákup hevði í mong ár handils- og reiðaravirksemi í bygdini. Mamman var Magdalena, dóttir Petru og Óla Gregersen í Syðrugøtu. Tey vóru 13 systkin, Tóra, f. 1917, Ásmund, f. 1918, Brynhild f. 1920, Gunnar f. 1921, Margreta f. 1922, Súni f. 1923, Hjørdis f. 1924, Halldóra f. 1927, Ragna f. 1928, Regin f. 1930, Heri f. 1932, Helgi f. 1934 og Gunnvør f. 1937. Sum tað sæst, eru nógv av børnunum fødd ár um ár. Onkuntíð vóru tvey ár ímillum, og millum tey tvey yngstu vóru trý ár. Tað er eingin ivi um, at Magdalena hevur verið eitt konubrot! Minnist hana eisini sum eitt sera fitt fólk. Elst av børnunum, sum eru á lívi, er Margreta, sum býr í Havn, kend frá B36. Hini eru, umframt Helgi sjálv­ur, Halldóra, sum býr í Fugla­firði, Ragna, sum býr á Geilabø beint við barn­dóms­ heimið, og Heri, sum býr í Norðragøtu. Tey á Geilabø og vit í Tjørnu­stovu vóru í sama grannalag, og hóast tey flestu í granna­lagnum eru farin í ymsar ættir er framvegis ser­ligt samband millum okk­ um. Tá í tíðini var Norðragøta ein onnur bygd enn í dag. Geilabø var tá mitt í bygdini, meðan miðdepilin nú er inni í dalinum. Næsta grannahús hjá teimum á Geilabø var hjá Kalu, ættað úr Oyndarfirði, og Sámal Jákup Gøte fyri innan Á. Her búði javnaldurin Fredrik, og teir báðir, Helgi og Frederik, blivu bestu vinir. Tá í tíðini spældu børn úti, og spæliplássið hjá teimum og øðrum norðragøtubørnum var niðri á sandinum, har alt nú er undir betong. Skúlagongdin var við Gøtu­gjógv hjá “gamlalærara”, stórmenninum Símun Paula úr Konoy, sum hevur “uppdrigið” nógv ættarlið av gøtufólki. Lærarar vóru eisini Helga Øregaard og Jákup Simonsen. Konoy fór frá, og tá kom fyri hann Poul Enok Hansen, sum var ættaður úr Norðragøtu, men sum hevði verið lærari á Viðareiði í mong ár. Fekk sær bakarí 20 ára gamal Vanligt var, at ungir dreingir fóru til skips 14 ára gamlir. Men tá ið Helgi var 15 ára gamal doyði pápin, og Helgi fór tann 5. mai 1949 í bakaralæru hjá gubba sínum, Andreas í Køkubúðini í Havn. Hann var eisini ættaður úr grannalagnum. Tá fór Frede­rik í skraddaralæru. Hesir báðir vildu tískil royna nakað annað enn tað vanliga tá í tíðini. Í 1954 byrjaði Helgi, bert 20 ára gamal, sítt egna fram­ komna bakarí í Norðra­gøtu í kjallaranum hjá systrini Tóru og manni hennara Eivind Hansen, Eivind hjá Havna Jákup. Hetta vísir ein ungan mann við áræði. Eivind og Tóra høvdu annars høvdu tikið handilin upp eftir Tummas Jákup heima í bygdini.  Tann 10. mars 1956 giftist Helgi við Jónu úr Fuglafirði. Hon var dóttir Malenu og Óla Jákup Olsen, vanliga kallaður Gøtu Óla Jákup, tí hann var ættaður frá Gøtugjógv. Malena hevði eisini røtur til Gøtu, mamma hennara; Anna, var úr Tjørnustovu. Tískil hava tey røtur aftur til sama grannalag. Í 1962 fluttu tey í síni egnu snøggu hús í Kongsbø. Stutt eftir bleiv bakaríið flutt í kjallaran í nýggju húsunum, so nú var ikki so langt til arbeiðis hjá teimum. Jóna bleiv høgra hond hjá Helga bæði í tungum og løttum. Helgi royndi eisini onnur yrki. Eina tíð koyrdi hann lastbil hjá Hera, beiggja sín­ um. Eisini var hann landari á Havsbrún. Fyrst í 70-unum flutti familj­an til Grønlands, har Helgi var kokkur við einum KGH-trolara. Aftaná tvey ár fluttu tey so heim aftur til Norðragøtu, har bakaravirkið helt fram. Í august 1994 gjørdist Jóna óarbeiðsfør eftir eitt strik. Hetta var ein dyggur smeitur fyri Helga at missa sín fremsta arbeiðsfelaga. So eftir stutta tíð gjørdi hann av at steingja bakaríið. Í mars 1995 fluttu Jóna og Helgi til Danmarkar at búgva, har fleiri av teirra børnum búðu. Frá tí degi Jóna bleiv sjúk, hevur Helgi verið um hana fulla tíð. Hann legði alt frá sær fyri at passa konu sína. Øll hesi árini hevur hann staðið víð hennara síðu. Tolin og húsligur sum altíð, so betri hjálp kundi Jóna ikki fáa. Tey fluttu aftur til Føroya í juli 2010, og nú búgva tey í sama kjallara, har tey á sinni byrjaðu bakaravirksemið. Nú er tað Mildrið, dóttir Tóru og Eivind, sum eigur húsini. Helgi hevur eisini havt onnur áhugamál enn at baka og arbeiða. Honum dámdi væl at veiða síl og at gera út­ ferðir saman við familj­uni. Børnini eru fimm í tali: Maiken, Odny, Tummas Jákup, Gudny og Óla Jákup. Odny býr í Keypmannahavn. Hini búgva í nærumhvørvinum. Abbabørnini eru sjey í tali. Og nú eru sjey langabbabørn komin afturat. Helgi er sera fryntligur maður sum øll tey á Geilabø eru. Hann er altíð jaligur og áhugaverdur at koma á tal við. Tað skal verða ynskt hon­ um og øllum hansara hjarta­ liga tillukku við teimum 80 árunum. óli Jógvan við Keldu 70 ár – ein stutt heilsan á torradøgum Eitt hugnaligt heim var tað at vitja hjá Giggu og Theodor, eins og tað er hjá Betty og Jógvan í dag; blíðskapur, hug­farsligt prát og vinaligt skemt, sangur og tónleikur, og sum eisini hevur merkt børn teirra: Gunnvu, Pætur og Tóru. Theodor (1914-1986) var musikalskur, taktfastur og fáorðaður álitismaður. Onkur nevndi um bil, at roknskapur kundi førast upp á fleiri mátar. Tá læt í Theodor: “ Nei, tað er bara ein máti, og tað er at føra tað rætt” (!). Hann var ikki komin til tey fjøruti, táið tann darvandi sjúkan gjørdi vart við seg, soleiðis at hann í góðum árum seig­ an mátti gevast sum kór­ leiðari og orgulspælari. Men arbeiðshugurin og tolni veru­máti hansara var tann sami - bæði í orði og talu - fyri lívið. Tey fingu børnini: Reg­ in, Jógvan og Áslu. Mamma teirra, Gigga (1913-), var sera væl hýrd, blíð og skemtingar­ som. “Og betri kaffi fekst tú ikki í bygdini” plagdi Dánjal hjá Victor at siga, sum búði hjá teimum eitt skifti. Tað má vera lagnunnar speisemi, at Jógvan sum fødd­ur “klakk’sjingir og lokalir” um ein háls, at navn hans­ara als ikki finst í Klaks­ víkar søgu hjá tí annars so søgufróða Símuni J. Hansen. Hvar ið mamman hevur sínar røtur frá, hómast tó ein farri av í Fugloyar søgu. Jógvan er lívligur og stundisligur maður og kann saktans geva “greið beskeð”; men hann er skjótur eftir seg. Og so hevur hann eitt afturat, sum ikki allir politikarar hava í ovurmát – um tú ert samdur um mál ella ikki – tað hevur altíð borið til at koma á tal við hann. Um hansara virkna komm­unu- og landspolitiska lív ber til at lesa um og frá í bløð­unum, og serstakliga í “Norð­lýsinum”, sjálvandi, men hetta kunnu onnur betri døma um, so tað lata vit bara fara á hesum sinni, tí í politikki –? Ja, tá kemur tú at kenna nógv fólk - og ofta upp á ein annan máta; men vinir, vælsignað, teir finnur tú ikki har - og als ikki innanfloks. Og soleiðis er tað bara. Annars er Jógvan skemt­ ari. Eg ynskti honum til lukku við at dóttirin var vorð­ in býráðsformaður. Jú, hann takkaði, men helt so fyri, at hon hevði nú tann fyrimun, at hon altíð kann spyrja pápa sín um: “ Hvussu mann ikki skal gera (!)”. _ _ _ Sagt verður (S.K.) at: “Lívið skal livast frameftir, men forstandast aftureftir.” Og hvør dugir at meta um hetta? Eins og mangt vakurt og gott er at gleðast um í lívinum. Men dugir nakar tað til fulnar? _ _ _ Jógvan hevur, umframt kórleiðari um hálva øld, við “Seytjan sangarum” sínum kveikt lív í mangar sangir og løg, sum skapt eru av norð­ oyingum. Meg minnist, at Árni Absa­ lon­sen ( Árni hjá Steffani) einaferð spurdi Christian Matras í útvarpssamrøðu: Um tað nú ikki var ein yrking í hansara hendinga lívsavriki, sum Christian sjálvur var serliga væl nøgdur við? Og tað eyðkenda inntonkta aft­ ur­svarið frá viðareiðis-skald­ inum var nakað soleiðis: “Jú, tað er ein regla, sum eg eri nokkso góður við, og tað er –“ (haldi eg tað var): “Hýkur dimmið mjúkt um hellulandið –“. Ja, tað kundi fyri tann skuld verið aðrar reglur og ørindi við, so sum: Ein var­ligur dráttur í tara, ein meldur av ljódligum íðum o.s.fr., - hesar mongu glitrandi hugbirtingar skaldsins í sama duri. Um til ber at draga ein parallell her? – ja, so hevur tað eydnast Jógvani sum ungur at uppliva nakað tað sama sum Christian. Tí til ódeyðilig bønina “A little while” hjá Jane Fox Crewd­ son (1808-63), Gfs. nr. 801, hevur Jógvan evnað til eitt lag, sum bara snøgt sagt smeltar saman við tekstin hjá meistaratýðaranum Victor Danielsen (1894-1961), honum sum í flestu førum eydnaðist at gera týðingina enn betri enn upprunateksturin var. Oh, for the peace that floweth as a river, Making life’s desert places bloom and smile; Oh, for the faith to graspHeav’n’s bright forever, Amid the shadows of earth’s little while. Gev mær tann frið, ið stilt sum flóðin stígur, ger lívsins oyðimørk til urtagarð, ta trúgv, ið stendur, tá ið broytast tíðir, og alt sum leyv um heystið skakað varð! _ _ _ _ So stutta stund mítt lívsljós enn skal lýsa – Gud, lat tað lýsa fyri teg ta stund! Og unn mær besta vitnisburðin vísa, tann dag tú stevnir mær við teg á fund! Hetta mjúka og melodiskt einfalda lagið hjá Jógvani stend­ur als einki aftanfyri hitt kenda lagið hjá Ira D. Sankey. Og tað sigur ikki so lítið. So, heldur tú, Jógvan - sum vit onnur almindiligu ofta bera kensluna av, at ymist strev og áræði til tíðir royndist meiri misjavnt - so er her nakað, sum tú nú kanst gleðast um, og sum tú m.a. hevur glett onnur við gjøgnum árini. Og takk fyri tað. Arnstein Niclasen 22.02.14