týsdagur 18. mars 2014síða 4

Mikudagur 19. mars 2014 · Nr. 33 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Útlendingar uttan rættindi Lagnan hjá indonesisku og sponsku fiskimonnunum við garnaskipinum Anitu var eina og aleina í hondunum á reiðaranum. Teir høvdu eingi rættindi í føroyska samfelagnum Jón Brian Hvidtfeldt Tað er framhaldandi eitt loynd­armál, hvat út­lendsku fiskimenninir við før­ oyskt skrásetta garna­skip­ inum Anitu fingu í hýru. Manningin varð lønt sam­ bært innanhýsis sátt­mála millum reiðaran og mann­ ingina. Reiðarin, Søren Christ­iansen, ynskir ikki at upp­lýsa innihaldið í sátt­ málanum, sum føroyska Fiski­manna­felagið ongantíð hevur sæð. Samstundis sum lønin er loynilig, so stendur púra greitt, at útlendingarnir hava ongan rætt til minstuløn úr Trygdargrunninum. Anita skal, eins og onnur føroysk fiskiskip, rinda eitt prosent av avreiðingarvirðinum inn í Trygdargrunnin. Kortini fær manningin onga trygd. - Lógin sigur, at eg skal gjalda inn, men eg fái einki útaftur. Tað haldi eg ikki vera rættvíst, sigur Søren Christiansen. Frágreiðingin er at finna í lóggávuverkinum kring Trygdargrunnin. Tí sambært kunngerðini um inntøkutrygd verður minstuløn bara veitt fiskimonnum við bústaði í Føroyum. Tað merkir somu­ leiðis, at fiskimenninir skulu rinda skatt í Føroyum. – Kravið um føroyskan bústað er ein leivd frá gomlu skipanini, sigur Hanni Thom­sen, deildarleiðari fyri Trygdargrunnin, sum sam­stundis staðfestir, at út­lendingar við føroyskum fiski­skipum fáa ongar pengar úr grunninum. Alfred Petersen, stýrisfor­ maður fyri Trygdargrunnin, vísir á, at tað er ein politisk avgerð, at soleiðis skal tað vera. – Jú, tað er rætt, at part­ arnir á arbeiðs­markn­að­in­ um nú taka sær av Trygd­ar­ grunninum. Men grunnurin er kjølfestur í løgtingslóg og kunngerð, og tí er tað løg­ tingið, sum hevur sett treyt­ irnar, sigur Alfred Petersen. Sum nevnt fær al­menn­ ing­urin ikki at vita, hvørja hýru manningin við Anitu fekk frá reiðaranum. Men løg­reglan er tó kunnug um hesi viðurskiftini. – Vit hava avhoyrt mann­ ingina, eisini vísandi til reglurnar í útlendingalógini, har vit spyja um setanar- og lønarviðurskifti. Men hesi viðurskifti eru ikki almenn, sigur Linda Hesselberg, ákæri. Jón Brian Hvidtfeldt Hóast Anita er føroyskt fiskiskip, sum fiskar før­ oyska kvotu í føroyskum sjógvi, so er lítið føroyskt við skipinum. Bara skiparin var føroyingur, meðan øll manningin var útlendsk. Sambært reiðaranum, Søren Christiansen, er tað ein orsøk til, at neyðugt var at fara út um landoddarnar eftir manning. – Føroyingar tíma ikki at sigla við skipum sum Anitu. Føroyskir fiskimenn leita sær í stóran mun til Norra, ella fara teir í oljuvinnuna, sigur Søren Christiansen. Reiðarin hevur ilt við at útgreina orsøkina til hesa støðu, sum hann tó sigur vera veruliga. Teir 33 menninir, sum til fyri stuttum vóru mynstraðir við Anitu, vóru úr Indonesia og Spania. Fokus kom á skipið, tá ein vanlukka umborð kravdi eitt mannalív. Manningin á Anitu var við at seta gørn, týskvøldið 11. februar, tá ein av manningini fekk ein enda um beinið og fór út við gørnunum. Tveir aðrir av manningini sóu tilburðin, og teir royndu at draga gørnini innaftur í eini roynd at fáa mannin aftur. Anita var tá stødd umleið 180 fjórðingar í ein útsynning úr Suðuroynni. Hóast leitað varð eftir indonesiska fiski­ manninum, so kom hann ikki afturíaftur. Framtíðin Sum nevnt í aðrari grein her á síðuni er øll manningin send av landinum, tí teir hava ikki neyðugu arbeiðs- og uppihaldsloyvini. Sør­ en Christiansen sigur seg framvegis ikki hava tik­ ið støðu til, hvussu hann í framtíðini ætlar sær at manna Anitu, ið síðstu tíð­ ina hevur ligið á Fugla­firði. – Nei, har er eingin støða tikin, sigur Søren Christiansen, sum heldur ikki kann svara uppá, hvørt hann fer at royna at útvega arbeiðs- og uppihaldsloyvi til útlendska manning, ella hann í staðin fer at royna at fáa føroyingar umborð á Anitu. Tað er eingin loyna, at Anita hevur verið í ring­um ljósi hjá Fiski­ manna­felagnum, sum held­ur lítið um leistin hjá reiða­ranum at reka sítt virksemi. Spenta støðan fekk 24. februar formannin í Fiskimannafelagnum at melda reiðaran, Søren Christiansen, til politiið. Reiðarin varð meldaður fyri at brúka ólógliga ar­ beiðs­megi, tá skipið skuldi landa sína veiðu. Tað var gjørt, tá fiskimanna­ felagsformaðurin segði seg hava frætt, at manningin á Anitu sjálv landaði skipið, hóast manningin ikki hevði arbeiðs- og uppihaldsloyvi. Søren Christiansen vil ikki útgreina, hvat tað hevði merkt fíggjarliga, um so er at reiðaríið valdi at løna manningini sam­ svar­andi sáttmálanum hjá Fiskimannafelagnum. – Eg havi ikki hug at diskutera handan spurn­ ingin. Eg havi alt ov nógv onnur viðurskifti at taka mær av júst nú, sigur Søren Christiansen. Jón Brian Hvidtfeldt Eftirspælið í samband við manningarviðurskiftini á Anitu gevur eina mynd av, hvussu reglurnar skulu tulkast, um so er at eitt reiðarí velur at manna eitt føroyskt fiskiskip við útlendingum. Útlendingamál eru danskt málsøki, meðan føroyska Út­ lendingastovan fær øll mál til ummælis. – Niðurstøðan í hesum máli er, at kemur eitt fiski­ skip í føroyska havn meira enn 10 til 15 ferðir um árið, so skulu útlendingar um­ borð hava arbeiðs- og uppi­ haldsloyvi í Føroyum, stað­ festir Ken Nónklett, leiðari á Útlendingastovuni. Definitiónin “at koma í føroyska havn” skal í hesum føri skiljast í rættuliga breið­ um týdningi. Tað er til dømis ikki nóg mikið hjá einum fiskiskipi at sigla inn móti landi og skifta manning við einum sonevdum mobbáti, fyri á tann hátt at umganga reglurnar. Hóast útmeldingarnar eftir niðurstøðuna hjá Ud­ lænd­ingestyrelsen í Dan­ mark í ítøkiliga málinum við Anitu hava verið ymiskar og onkur hevur undrast á hesa definitión, so er einki nýtt undir sólini í somáta, sambært ákæruvaldinum. – Henda reglan hevur verið alment kend í áravís. Vit hava enntá eitt umleið 10 ára gamalt mál, har útlendingar við føroyskum fiskiskipi eru útvístir vegna manglandi arbeiðs- og uppihaldsloyvi, júst tí at skipið kom ov ofta í føroyska havn, sigur Linda Hesselberg, ákæri. Ken Nónklett og Linda Hesselberg vísa bæði á, at tað er ein orsøk til at elastik er í skipanini og talið kann sveiggja frá 10 til 15. Hetta kemst av, at myndugleikarnir skulu í hvørjum einstøkum føri hava frælsi til at meta um ítøkiligu støðuna hjá tí fiskiskipi, sum talan er um. Kunnu søkja Indonesarnir vórðu sendir av landinum at kalla beinan­ vegin, tað varð staðfest, at teirra formligu viðurskifti ikki vóru í lagi. Teir fóru av landinum, so skjótt løg­ reglan var liðug við sínar avhoyringar. – Teimum stendur tó frítt at søkja um arbeiðs- og uppihaldsloyvi her. Tað krevur, at teir hava eitt ítøki­ ligt arbeiðstilboð at vísa á, sigur Ken Nónklett og heldur fram: – Meginreglan er tá, at vit skulu fáa upplýsingar um lønar- og setanarviðurskifti hjá teimum. Eitt arbeiðs- og uppi­ haldsloyvi hjá einum indo­ nes­iskum fiskimanni, sum mynstrar við føroyskum fiskiskipi, gevur tó ikki av sær sjálvum honum rætt til pengar úr Trygdar­grunn­ inum. – Nei, tað merkir tað ikki. Trygdargrunnurin krev­ ur bústað og fulla skatt­ skyldu í Føroyum, og har­ um­framt sigur kunn­gerðin fyri grunnin, at fiski­maður skal vera løntur sam­bært føroyskum sátt­mála, stað­ festir Hanni Thom­sen, deild­ ar­leiðari hjá Trygdar­grunn­ inum. ­– Føroyingar tíma ikki umborð Orsøkin til at Anita er mannað við útlendingum er, at føroyingar fáast ikki umborð á eitt garnaskip, sigur Søren Christiansen, reiðari Vístir av landinum Kemur eitt skip fleiri enn 10 til 15 ferðir í føroyska havn, so skulu útlendingar umborð hava arbeiðs- og uppihaldsloyvi. – Reglurnar eru gjørdar soleiðis, at tað skal bera til at meta um støðuna í hvørjum einstøkum føri, sigur Ken Nónklett, leiðari á útlendingastovuni Avgerðin um støðuna útlendingum við føroyskum fiskiskipum byggir á grein-13 í útlendingalógini § 13. Udlændinge skal have arbejdstilladelse på Færøerne for at tage lønnet eller ulønnet beskæftigelse, for at udøve selvstændig erhvervsvirksomhed eller for mod eller uden vederlag at udføre tjenesteydelser på Færøerne. Arbejdstilladelse kræves tillige til beskæftigelse på færøsk registreret skib, der som led i rutefart eller i øvrigt regelmæssigt ankommer til færøsk havn. Í ítøkiliga málinum við Anitu er tað síðsti setningurin í grein-13, sum Udlændingestyrelsen velir at tulka sum 10 til 15 ferðir síðsta árið. Ofta hevur verið víst á, at skip skulu kunna koma í føroyska havn 26 ferðir um árið, uttan at manningin skal hava arbeiðs- og uppihaldsloyvi. Men tá verður ítøkiliga sipað til grein-34, stk.4 í útlendingakunngerðini, sum neyvt snýr seg um farmaskip. Ella, sum kunngerðin er orðað, “personale på færøske lastskibe i international trafik.” FAKTA