mánadagur 31. mars 2014síða 48

24 nr. 3 I 31. mars 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum Hon leggur dent á, at fyritøkurnar helst skulu hava atgongd til arbeiðsmegi, og at tað skal vera lætt hjá teimum at faa fatur á teimum. Útlendingar eingin trupulleiki Í grannalondunum hevur verið víst á trupul­ leikan við sosialari dumping, men hetta er eingin trupulleiki, um útlendingar verða settir í starv í føroyskari fyritøku, heldur Marita Rasmussen. – Eg haldi, tað er meira, um onkur kemur í einum bili til Danmarkar og kanska siga seg hava førleikar, sum teir ikki hava. Um útlendingar eru í starvi hjá eini føroyskari fyri­tøku, tryggjar fyritøkan, at dygdin er i ordan, og at tað eru fólk, sum hava neyðugu før­leikarnar, sigur Marita Rasmussen. Tað, sum er av týdningi er, at fyritøkurnar hava møguleika at bjóða og vinna pening, tá tíðirnar eru góðar. – Fyritøkurnar mugu hava møguleika at vinna pengar, tá tað gongur væl, so tær hava nakað at standa ímóti við tá gongur illa, sigur Marita Rasmussen. Ikki samanhangur millum tøk og tørv Tað hevur verið so, at um arbeiðsloysi er lægri enn 3,5 %, lótu Føroyar upp fyri arbeiðsmegi frá ES. Hetta var eitt stutt tíðarskeið og sera riggaði væl heldur stjórin í Vinnuhúsinum. Men tað er ikki altíð at arbeiðsloysi og tørv­urin á fakfólki hongur so væl saman. Gongdin, sum hevur verið í Føroyum, sum í flestum londum er, at fleiri fara frá primeru vinn­uni og yvir í sekunderu vinnun. Millum annað hetta førir við sær, at samanhangurin millum tøk á arbeiðsmarknaðinum og tørvin á fak­fólki ikki er nóg góður. – Føroyar eru eittsindur aftanfyri granna­ londini í so máta, men har er ein greið ábending um eina flyting av størvum frá primeru vinnunum og yvir í sekunderu vinnur­nar, sigur Martia Rasmussen. Alivinnan skærar burturúr Orsaka av høgum prísum, hevur alivinnan skærað burtur frá øðrum vinnum í seinastuni. – Alivinnan hevur ikki fingið sama toyggið, sum restina av vinnuni. Tað hevur ikki verið nóg stórt útboð av laksi á heims­marknað­ inum, tí hava prísirnir verið góðir. Hetta eru umstøður, sum vit ikki hava ávirkan á, men eisini góðir karmar, hava gjørt tað møgu­ligt hjá alivinnuni, at fáa eitt gott úrs­lit, sigur Marita Rasmussen. – Strangar veterinerar reglur og lívfrøðiliga berandi framleiðsla eru viðurskifti, sum tryggja, at tað er møguligt, sigur Marita Rasmussen. Eisini hevur gingið sera væl hjá pelagisku vinnuni á sjógvi og landi orsaka av betraðu atgongdini til rávøru. Nú er avtalað gjørd við hini strandalondini, og roknað verður við, at ES marknaðurin letur upp aftur. Hetta er gott fyri upp­sjóvarvinnuna. Trupulleikar eru tó við bonfiska­veiðuni, sum gevur undirskot. Íverksetar eru framtíðin Tað er av týdningi, at fólk hava hug at stovna egnu fyri­- tøkur – íversektarar í dag eru fyritøkurnar í framtíðini Marjun Dalsgaard að er lívsins gongd, at vit endurnnýggja okkum og innan vinnuna eru íverksetar spírarnir, sum skulu mynda framtíðina. Tað er gott við nýggjum fólki, nýggjari vitan og nýggjum hugskotum, sigur Marita Rasmussen, stjóri í Vinnuhúsinum. – Nýggj fólk síggja ofta møgu­leikar, har onnur ikki hava sæð teir. Tá tíðirnar eru góðar, síggjast nógvar nýggjar fyri­tøkur í Føroyum, so hugurin til virksemi er avgjørt til staðar. – Føroyingar gera ikki so nógv av, teir fara bara í gongd. Summi sláa ígjøgnum, summi gera ikki, men tað er ikki ofta, at tey gera so nógv burturúr sær, sigur Marita Rasmussen. Eldri minni váðafús Arbeiði við at marknaðarføra tað, at gera sína egnu fyritøku, sum Íverksetarahúsið og vinnuframagrunnurin gera, er av týdningi, tí vit blíva eldri, tá vit koma út á ar­beiðs­ marknaðinum. – Vit fáa betri útbúgvingar, og tað ger, at vit eru eldri, tá vit koma út á arbeiðs­ marknaðin. Tað kann ávirka talið av íverk­ setarum, tí vit eru minni váðafús, tá vit gerast eldri, sigur Marita Rasmussen. Fert tú undir eina fyritøku, so tekur tú eina risiko. Tú setur pengar í veg og tú setir framtíðar inntøkur í veg. Fíggjarligi ótrygg­ leikin kann halda fólki aftur, sigur Marita Rasmussen. Av tí sama er talið av nýggjum fyritøkum ofta tengt at, um tíðirnar eru góðar. Um tíðirnar eru ringar, er tað eittsindur tregari við tí, sigur Martia Rasmussen. Einaferð íversekti altíð íverkseti Tað vísir seg tó, at fólk ofta byrja aftur um tey eru tvungin at gevast við einum hugskotið. – Tað er so, at er tú einaferð íverkseti er tú altíð íverkseti. Summi fólk vilja gjarna stovna fyritøkir og fáa ting at ganga, men tá tað kemur til vitanartung økir, eitt nú innan KT og biotøkni, er tað trupult í Føroyum. Tað krevur ógvuliga nógv at fara í holt við tílíkar fyritøkur, og tað síggja vit ikki nógv til í Føroyum, sigur Marita Rasmussen. Hugurin góður Eisini millum íverksetarar ttykist ein sólglotti vera. – Vit hava sæð, at fyritøkur eru blivnar burtur, og at tær, sum hava verið, hava sagt fólk úr starvi, men nú byrjar gongd at koma á aftur. Eg vildi mett, at hugurin er góður. Tað er eitt fyrtakssemi í fólkinum, sigur Marita Rasmussen. Hon leggur dent á, at arbeiði hjá Vinnu­ frama­grunninum og Íverksetarahúsinum hevur stóran týdning. Her kunnu fólk fáa ókeypis ráðgeving innan ymisk øki, um tey vilja byrja eina fyritøku. Eisini ringja nógv til Vinnu­húsið og biðja um ráð. Tá er tað av stórum stórum týdningi, at man gevur sær stundir at tosa við tey, og vísa teimum á teir møgu­leikar sum eru fyri ráðgeving, sigur Martia Rasmussen. T