mikudagur 23. apríl 2014síða 2

Hósdagur 24. apríl 2014 · Nr. 46 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tíðindaleiðari Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Sámal petur í grund Tíðargrein síða 15 Uttan fyri lóg og rætt Eyðgerð Mørkøre Eygamálið síða 14 Sjórok og bólka­ trýst Politiska skipan okkara og øll hini, ið annars varða av óskilinum – eitt nú kring Eik Banka – tykjast hava tik­ið orðini hjá Axel Strøbye til sín, tá hann í leik­lut­i­num sum krim­in­ al­ass­i­stent Jen­sen í Olsen Band­en, sum segði, at »vi står ov­er­for kræf­ ter, der er så store, at de ov­er­går al for­stand«. Soleðis gjørdi løgtingið, sum nokt­aði at játta pengar til at kanna við­ur­skiftini kring fallittin hjá Eik Banka til botns. Í desember fekk Skráseting Før­ oya ein granskingarfrágreiðing frá Eyð­finni Jacobsen, advokati, sum hevði kannað ávís viðurskifti hjá Eik Grunn­i­num. Men av tí at fleiri pengar ikki eru játt­aðir – og ikki verða játtaðir, so ber ikki til at kanna viðurskiftini nærri – hóast advokatfrágreiðingin set­ir nógvar kritiskar spurningar, bæði í­móti høvuðspersónunum í koll­siglda Eik Banka, men eisini í­móti teimum, sum hava varðað av teim­um stovnum, sum skuldu hava eft­ir­lit við bankanum. Skráseting Føroya fekk ein trið­ ing av teirri upphædd, sum stovn­ur­ in vildi hava til tess at kanna við­ur­ skiftini til botns. Soleiðis er bara ein trið­ing­ur kann­aður, og tað merk­ir, at tveir triðingar ikki eru kann­aðir. Finansiel Stabilitet sprændi mill­iar­d­ir inn í bankan, soleiðis at bank­a­virk­semi kundi halda fram, og so­leiðis at bankin fekk røkt sín­ar skyldur mótvegis sínum við­skifta­ fólk­um. Partaeigararnir mistu allar sín­ar pengar. Í síni tráðan at selja parta­ brøv hevði bankin lokkað nógv fólk at seta pengar í. Fleiri vøggugávur og barna­upp­sparingar vórðu kon­ vert­er­að­ar til partapening, sum all­ur fór fyri skeyti. Sambært tí, ið komið er fram, so á­byrgd­ar­fólk í bank­a­num, far­in langt út um sínar heimildir. Men hetta skal ikki kannast. Løg­ting­ið vil ikki vita, hvussu rætti sam­an­ hang­ur­in er. Tað tykist heldur ikki, sum um aðr­ir eft­ir­lits­stovnar hava ser­ligar áneyðir at fáa allan sann­ leik­an á borðið. Vit kunnu so bara spyrja hví? Eru tað fólk í pol­itisku skip­an­ini, sum ikki tora at fáa sann­leik­an á borð­ið? Eru tað fólk í eft­ir­lits­stov­n­ um, sum ikki vilja hava sannleikan á borð­ið? Tað er av mistøkum, vit læra. Men vilja vit ikki hva at vita, hvussu nakr­ir fá­ir per­són­ar kundu koyra ein gamlan og tryggan pen­ing­a­stov­n á heysin, so læra vit heldur ikki av tí. Sjálvandi skal sannleikin á borð­ ið. Tað líkist svartasta ongum, at løg­ting­ið sópar málið undir gólv­ tepp­ið! Tá trupulleikin er ov stórur – Skal tað vera gildi so lat tað vera gildi. Soleiðis segði Finnbogi Ís­ akson, sáli, einaferð í ting­i­num, tá tingmenn rættiliga vóru farnir at gjara út við skatt­gjald­ ar­ans peningi. Í Vinnumálaráðnum kann Jo­han Dahl rættiliga halda gildi, nú hann hevur hev­ur fing­ ið flog­fel­ag­ið sjálvt at rinda 72 milliónir krón­ur fyri at skvisa priv­atu part­a­eig­ar­ar­nar úr fel­ ag­num – og so­leið­is hev­ur nat­i­ on­al­i­ser­að tjóð­ar­flog­fel­ag­ið. Danski stjórin, sum stjórn­ ar hesi nýggju, dýru strat­e­ gi­ini hjá Johan Dahl er held­ ur ikki við sviðu­soð. Ein stjóralønarhækking upp 100 prosent skuldi til. Jørgen Holme fekk 397.000 krónur í løn fyri teir 46 dagarnar, hann arbeiddi fyri felagið í fjør. Og um hann ikki fær løn­ar­hækk­an í ár, so fer hann at fáa 2,4 milliónir í løn í ár. Tað er 200.000 krónur um mán­að­in. Soleiðis er Jørgen Holme hægst lønti almenni stjóri í Før­oy­um. Hann fær tríggjar ferð­ir so nógva løn, sum løg­ mað­ur skal fáa, um løgtingið fer at sam­tykkja uppskot løg­ mans um at geva sær sjálv­um og landsstýrsifólki 30 pro­sent í lønarhækking. So tá Jóhan Dahl øsir seg um, at al­mennar stjóralønir eru ov høg­ar – sum til dømis frá­far­ ing­ar­lønin hjá ALS-stjóra­num, so passar tað ikki – í øll­um førum ikki altíð. – Men kanska vit fáa eitt betri føroyskt flogfelag við 72 mill­i­ónum færri á kistu­botn­ i­num og einum dupult so dýr­ um stjóra? 2,4 milliónir til Holme Í eina viku í næsta mánaði verð­ur útivika í Føroyum. Og hesa vikuna skulu før­oy­ ing­ar lata bilin standa, og buss­ in fara, og ganga til ar­beið­is. Tað er Fólkaheilsuráðið, sum skip­ar fyri útivikuni, sum verður 19. til 25. mai Hetta er ikki fyrstu ferð, at úti­vika er, og Fólka­heils­u­ ráð­ið sigur, at hini árini hev­ ur undirtøkan ver­ið sera stór, bæði á privatum ar­beiðs­pláss­ um, á almennum stovn­um, hjá kommunum og í fjøl­miðl­u­num. Fólkaheilsuráðið stað­fest­ir, at øll kenna fyrimunirnar av at seta bilin og at røra seg við at ganga. Heilsan batnar og lagið batn­ar, og fyritøkurnar fáa glað­ari starvsfólk og færri sjúkra­dagar. Fólkaheilsuráðið sigur, at síggja fólk, at summi seta bil­in, verð­ur tað lættari hjá teim­um sjálv­um at seta hann eis­ini. Ætlanin er, at øll skulu vera við í átakinum. – Tey, sum hava langt til ar­ beið­is, ella skulu koyra ímillum bygdir, kunnu seta bilin langt frá ar­beiðs­pláss­i­num og ganga síðsta tein­in. Og tey, sum koyra í bussi, kunnu fara av nøkur steðg­i­pláss áðrenn tey plagdu at fara úr bussinum og ganga tað sein­asta strekkið. – Hetta kann gerast hvør sær, men tað hevði eisini hevði ver­ið stutt­ligt at fyritøkur skipa fyri felags kappingum, út­ferð­um ella onkrum heilt øðr­um, fyri starvs­fólkinum, sig­ur Fólk­aø­heils­u­ráðið. Skulu ganga til arbeiðis »Áhugabólkurin fyri eldri í Norð­oyum« hevur stórt til­ tak í Smæruni, leyg­ar­dagin 26. apríl 2014 kl. 15w.00. Absalon Matras fer at greiða frá arbeiði sínum í Eyst­urevropa, og Martin Joensen, sangari og tón­ leik­ari, fer at syngja kendar sangir. Eisini verður burturlutan við nógvum góð­um vinningum. Úr Klaksvík siag tey, at inn­komni peningurin fer til ar­beiðið hjá Absaloni Matras. – Nú, tá kvøldskúlar og annað vetrarítriv fer at halla, fara somuleiðis tær kvinnurnar, sum í vet­ur hava sitið og seymað teppi í Smæruni, at taka summ­ ar­steðg til heystar, siga fyrireikararnir. Áhugabólkurin fyri Eldri, hevur staðið fyri hes­um arbeiði. Tað er so­ leiðis, at nógvar kvinnur hava sitið og bundið ”fýra­ kantar”, sum tær lata inn til Áhugabólkin, ið síð­ani skipar fyri at seyma fýra­ kantarnar, sum eru 8 ferðir 11 cm, til teppi. Til hvørt teppi fara 88 fýrakantar. So­statt hava vit seymað 2.200 fýrakantar saman til 25 teppi. Áhugabólkurin sendir eina hjartans tøkk til øll tey mongu, ið hava sitið og evnað til fýrakantarnar, sum teppini verða gjørd av. Teppini verða latin til Absalon Matras, ið síðani býtir tey út til fátøk fólk í t.d. Polandi og Rumeniu. – Øll eru hjartaliga væl­ kom­in í Smæruna til tiltakið, sig­ur áhugabólkurin. Binda og seyma teppi til fátøk Munnu fólk við ávirkan hava nakað at krógva í Eik-málinum?