mikudagur 23. apríl 2014síða 8

Hósdagur 24. apríl 2014 · Nr. 46 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Marjun Dalsgaard Tá kanningin av virkseminum hjá nevndini í Eik Banka var liðug í december 2013, stað­ festi hon álvarslig brot á lóg um vinnuligt virksemi í grunnum. Niðurstøðan varð latin fútanum, men fútin boðaði frá, at málið var fyrnað, og tí fær málið ongar avleið­ing­ar fyri nevndina í Eik Grunn­ in­um. Arbeiðið við kanningini varð byrjað í 2011, tá løgtingið játtaði 300.000 krónur til arbeiði í november mánað. Granskingarfólkið, Eyðfinnur Jacobsen, metti, at arbeiðið fór at kosta 1,5 millión krón­ ur, um tað skuldi vera nøkt­ andi. Av tí at játtanin á 300.000 krónur ikki var latin fyrr enn í november, náddi hann tó ikki at brúka meira enn 184.900 krónur av teimum játt­aðu 300.000 krónunum. Umbøn um eykajáttan fór síðan í tingið, men ikki fyrr enn í november 2012 vórðu fleiri pengar játtaðir til kann­ingina. Tá játtaði løg­ tingið aftur 300.000 krónur til kanningina. Tað gingu sostatt 11 mánaðir har einki hendi í málinum. Í alt kostaði kanningin 500.000 krónur – ein trið­ ing av tí, sum átti at ver­ið brúkt, um alt skuldi ver­ið kannað sambært kann­ingar­ fólkinum. Málið ikki liðugt kannað Kanningin er langt frá lið­ug, men hóast Eyðfinnur Ja­cob­ sen í frágreiðingini í fleiri førum mælir til, at viðurskifti verða kannað nærri, sýtti løgtingið fyri at játta fleiri pengar til arbeiðið. Eyðfinnur Jacobsen skriv­ ar í frágreiðingini, at kann­ ingin er skerd vegna tørvandi fígging, og at hann ikki hevur havt møguleika fyri at greina, hvørjar avleiðingar tað hev­ur havt, at nevndin ikki hev­ur hildið seg til lógina og enda­ málið hjá grunninum. Eitt nú kann hann ikki staðfesta, at pengar mangla í grunninum vegna óreglu­ semið, sum er farið fram í Eik Grunninum, og av tí, at tað ikki er staðfest, at nak­ að tap hevur verið vegna óreglu­semið, er einki krav um endurgjald, sum er tengt at einum tapi. Sostatt eru tveir spurn­ing­ ar svaraðir: 1) er nakað revsi­ vert farið fram? Kanningin staðfestir, at tað er tað, men málið er fyrnað. 2) er nakað tap? Men tað málið er ikki kannað, tí eingin vil gjalda kostnaðin at kanna hetta. Úrslitið er ein kanning, sum hevur kostað 500.000 krónur og sum staðfestir álvarslig brot á lóg um vinnu­rekandi grunnar, men sum ongar avleiðingar fær. Hevur onga meining um kanningina Stjórin í Skráseting Føroya hevur ikki nakra meingin um, um kanningararbeiðið skal halda fram. – Mítt sjónarmið er sum so ikki so áhugavert. Vit hava ikki fingið játtan til meira, og so kunnu vit ikki gera meira, sigur Jógvan Thomsen, stjóri í Skráseting Føroya. Hann vil ikki siga, um hann heldur, at kanningin er nøktandi. Sum tann parturin, ið hevur biðið um kanningina, hevur Skráseting Føroya loyvi at kæra avgerðina hjá fút­anum um, at málið er fyrn­að. Men heldur ikki tað hevur nakran áhuga hjá Jógv­ani Thomsen. – Fyri at kæra skulu tað vera tekin um manglandi upp­lýsingar ella skeivleikar, og tað hava vit ikki orsøk til at halda er galdandi her, sigur Jógvan Thomsen. Skrásetingin heitti á Eyð­ finn Jacobsen, sakførara, um at gera kanningina, eftir at tað kom fram, at Grunn­ur­ in ikki leyk krøvini um sol­ vens, sum var álagt hon­um av Finanstilsynet í sep­tember 2010. Eyðfinnur Jacobsen vil ikki úttala seg meira um kann­ingina, men vísir til Skrá­ setingina. Kæra ikki fyrningina Skráseting Føroya ætlar ikki at kæra avgerðina hjá fútanum um, at málið mótvegis nevndini í Eik Grunninum er fyrnað Kanningin hjá Eyðfinni Jacobsen staðfestir, at nevnd­in ólógliga heim­ iðlaði sær møguleika fyri at læna pening út. Mill­um annað 750 milli­ ónir krónur til tveir ís­lendsk­ar persónar. Kann­ingar­fólkið kemur har­aftrat fram til, at nevndin sum heild hevur havt trupulleikar við at skilja ímillum, nær hon tók avgerðir vegna Eik Grunn­in og Eik Bankan. Hon hevur í tíðarskeiðum, har gjaldførið hevur ver­ ið sera vánaligt, virkað utt­an gjaldførisætlan. Somu­leiðis fýlist innan­ hýs­is grann­skoðari á manna­gongdir við­víkj­ andi bók­føring og rokn­ skapar­skjøl­um og skrivar mill­um annað: ”Revisionen må igen i år konstatere, at regn­ skabsmaterialet, som blev leveret til revisionen, var mangelfuldt og ufuld­ stændigt og bar præg af manglende beslutnings­ tagen til væsentlige regn­ skabs­poster. Vi har især været bekymrende for at der manglede grund­ bilag… Det er vores an­be­fal­ ing, at der bør strammes op på bogføringer. Bog­ før­ingen bør være ajour ligesom der bør fore­ tages afstemninger til kvart­årlige regnskaber, som bør udarbejdes. Bog­ førings­lovens bestem­ melser, som er helt grund­læggende for regn­ skabs­udar­bejdelsen, skal over­holdes…” Lán veitt uttan heilmild 1) 100 milliónir euro til tveir íslendskar kundar 2) 40 milliónir krónur til P/F Thor 3) 27 milliónir krónur til Vang Andersen við fleiri 4) 25 milliónir krónur til Notio 5) 10 euro til ebh/ zweitmarkt GmbH 6) 30 milliónir krónur til Kista og 25 milliónir krónur til Exista Í alt hevur grunnurin útlænt millum 950 milliónir krónur og eina milliard uttan heilmild. Óreglusemi í Eik Grunninum Eik Grunnurin hevur latið fleiri lán uttan heimild. Haraftrat hevur nevndin tikið avgerðir viðvíkjandi Eik Banka P/F, eins og lítið skil hevur verið á bókføring og roknskapi Eik Grunnurin Eik Grunnurin varð stovnaður í 2002 í sambandi við at Føroya Sparikassi gjørdi av at leggja sparikassan um til partafelag eftir grunnaleistinum í bank- og sparekasseloven, sum var galdandi tá. Líknandi reglur eru í dag at finna í anordning om ikrafttræden for Færøerne af lov om finansiel virksomhed. Nevndin í EIK Grunninum hevur frá byrjan verið tann sama sum í Eik Banka P/F, tó við einstøkum undantaki eitt stutt tiðarsekið. Endamál grunsins er sambært viðtøkunum § 4: a) At reka virksemi í sjálvsognarstovininum Føroya Sparikassa víðari í Eik Banka P/F, soleiðis at hetta altíð verður ein kappingarførur og tryggur peningastovnur b) At reka annað fíggjarligt virksemi gjøgnum íløgur í partabrøv, aðrar kapitalpartar og umbýtilig virðisbrøv í vinnurekandi virkjum av øllum sløgum. Fakta