týsdagur 13. mai 2014síða 10

Mikudagur 14. mai 2014 · Nr. 54 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 meldurin Rannvá G. Fossaberg Í farnu viku bleiv 39 ára gamla Tóra Við Keldu nýggj forkvinna í felagnum MBF, sum virkar fyri teir før­ oyi­nga­rnar, ið ber brek av yms­um slag. Seinastu tvey árini hevur tað verið Carita Bjørk­lund, ið hevur røkt for­ kvinnusessin í MBF, men hon ynskti ikki at stilla upp aftur hesaferð, og tískil er nýggja for­kvinnan Tóra Við Keldu, sum var einasta uppskot til for­manspostin. - At bjóða meg fram sum for­kvinna var ein stór avgerð og eg hugsaði leingi um tað, tí eg haldi, at avbjóðingarnar á økinum eru so stórar, og so inniber hesin sessurin eisini, at tú skal virka fyri tann størsta minnilutabólkin í Før­oyum, sum fólk, ið bera brek, jú eru, sigur Tóra Við Keldu, sum tó sær tað sum eina spennandi uppgávu at skula røkja forkvinnusessin í fyrsta lagi næstu tvey árini. - Limirnir í felagnum eru ógvuliga ymiskir, og tað er stórur munur á, hvør tørv­ur­ in hjá teimum er, so at bjóða seg fram í einum felag, sum skal umboða øll hesi fólkini úteftir og yvir fyri politisku skipan­ini, tað er ein stór upp­ gáva, sum eg haldi er ótrú­liga týdningarmikil og áhuga­ verd, sigur Tóra Við Keldu. Torir at tosa um brek Nýggja forkvinnan í MBF skal næstu tvey árini virka fyri einum felag, ið hevur umleið 4000 limir, sum eru frá teimum tilsamans 24 lima­feløgunum. Eitt stórt arbeiði verður gjørt í teimum ymsu limafeløgunum, men upp­gávan hjá MBF er yvir fyri politisku skipanini at ar­beiða við at gera skipanir betri og seta orð á tey viður­ skiftini, sum eiga at verða broytt. Harafturat er tað MBF, sum áhaldandi arbeiðir við, hvussu sam­felagið sær tey fólkini, sum bera brek. Og her er tað, at Tóra Við Keldu held­ur seg kunna gera mun. - Ofta tá mann úttalar seg í hesum høpi, er tað ivaleyst eitt sindur torført, tá mann ikki sjálvur ber brek. Eg haldi, at ivaleyst er tað lættari at seta orð á trupulleikar og ávís viðurskifti hjá fólki við breki, tá tú sjálv ert í støðuni og kennir til teir ymsu av­ bjóð­ingarnar á egnum kroppi, sigur Tóra Við Keldu, sum sjálv manglar niðasta part­in av eina beininum. Tóra Við Keldu vísir í sama viðfangi á, at brek ikki er eitt tabu í Føroyum í dag, eins og tað var fyri meir enn 30 árum síðani, tá MBF bleiv stovn­að í 1981. - Tað at bera brek er á ong­an hátt eitt tabu, men tað er líkasum, at fólk eru eitt sindur varlig og kanska bang­in fyri, hvussu tey skulu tosa um hesi fólkini, ið bera eitt­hvørt brek. Til dømis var tað fyrr vanligt at siga ”brekað fólk”, men tað verður ikki brúkt í dag, tí nú hoyra vit næstan bara vendingina ”fólk ið bera brek”. Tað er eisini við til, at tað kanska er eitt sindur torført at orða seg um bólkin, sigur Tóra Við Keldu og heldur fram: - Men vit skulu minnast til, at tað eisini er ymiskt, hvussu hesi fólkini síggja seg sjálv­an. Summi hava lætt við at siga hetta eri eg og eg beri brek, meðan fyri onnur er tað ein størri avbjóðing. Við teim­um royndunum eg sjálv havi, so havi eg als ongar trupul­leikar við at skula orða meg um fólk, ið bera brek, og eg tori at siga tað, sum er neyðugt at siga. Tað haldi eg kann vera mær til fyrimuns í arbeiðinum sum forkvinna í MBF, sigur Tóra Við Keldu. Átroðkandi trupulleikar Sambært nýggju for­kvinnu­ ni eru tað ávís viðurskifti hjá fólki, ið bera brek, sum eru alneyðug at fáa í rætt lag sum skjótast. Eitt nú hevur felagið arbeitt við skugga­ frágreiðingini av ST sátt­ málanum fyri ein­stak­ling­ar, sum bera brek. - Føroyar hava jú undir­ skrivað ST sáttmálan, men síðani Uttanríkisráðið bleiv niður­lagt, hevur eingin politisk­ur myndugleiki havt eftir­lit við sáttmálanum. Tí er tað ógvuliga týdningarmikið, at vit sum skjótast fáa eitt aðal­ráð, sum fær ábygd av at implementera sáttmálan í før­oyska samfelagið, greiðir Tóra Við Keldu frá. Eitt annað evni, sum Tóra Við Keldu heldur er neyðugt at við­gera, er inklusión í fólka­skúla­num. Í núverandi støðu er inklusión ikki partur av fólka­skúla­lógini, og tað eig­ur tað at vera sambært Tóru Við Keldu. - Í skuggafrágreiðingini er tað eitt ynski hjá MBF, at næmingar við serligum tørvi skulu vera inkluderaðir í van­ligu undirvísingini. Men tað merkir eisini, at tað skal vera krav, at lærarar í fólkaskúlanum verða eftir­ útbúnir, soleiðis at teir eru førir fyri at taka sær av hes­um børnunum og fáa ta neyðugu vitanina, staðfestir Tóra Við Keldu. Umframt at gera nógv burt­ur úr skugga­frá­greið­ ingi­ni av ST Sáttmálanum, so eru eisini aðrar uppgávur hjá felagnum, sum Tóra Við Keldu metir at vera al­neyð­u­ g­ar at gera. - Fremsta uppgávan hjá MBF er at vera sjónligt og at vera ein politiskur aktørur. Hyggja vit aftur til tíðina, tá felag­ið bleiv stovnað og fram til í dag, er eysæð, at nógv er hent, og at arbeiðið í MBF hevur havt stóra ávirkan á før­oyska samfelagið, og tað skal tað framvegis gera, sigur Tóra Við Keldu. Umstøðurnar mugu betrast Tóra Við Keldu vísir á, at á nógvum økjum eru Føroyar rætti­liga frammaliga, hvat fólk­um við breki og teirra um­støð­um viðvíkur. - Eg haldi, at tað er umráðandi, at vit eisini eru positiv um tey góðu viður­ s­kiftini, sum eru, tí tað er avmarkað, hvussu nógvar pengar vit hava. Ein fyri­ munur við at bera brek og búgva í Føroyum er, at samfelagið er lítið, og tískil koma vit hvørjum øðrum við og hava lætt við at taka okkum av hvørjum øðrum, sig­ur Tóra Við Keldu. Ein áhaldandi avbjóðing hjá føroyingum, ið bera brek, eru bústaðarviðurskiftini. - Fólk við breki eiga at sleppa at avgera sjálv hvussu og saman við hvørjum, tey ynskja at búgva. Her hugsi eg serliga um smærri íbúðir og bústaðir ætlaðir til endamálið. Ikki tí, eg veit væl, at gongd er komin á tað málið, men vit mugu áhald­ andi arbeiða fyri at gera broyt­ingar og gera skipanina betri, staðfestir Tóra Við Keldu. Sjálv er hon als ikki í iva um, at eitt felag sum MBF hevur stóran týdning og hev­ur møguleika at gera sína ávirkan galdandi í føroyska sam­felagnum. - Tað er ógvuliga týdn­ ing­ar­mikið, at vit í Føroyum hava eitt óheft felag, sum arbeiðir við sjónarmiðjunum hjá fólki, ið bera brek. Tú kanst siga, at felagið er rødd­ in fyri ein felags bólk, og eg haldi, at tað hevur altíð stóran týdning í einum og hvørj­um samfelag, at tað eru bólk­ar, sum tala eina søk fyri tey, sum bera brek, sigur Tóra Við Keldu og leggur afturat: - Mín visjón er, at Føroyar skulu vera eitt gott land at búg­va í. Eisini fyri fólk við breki, sigur Tóra Við Keldu. rannva@sosialurin.fo Fyrimunur at bera brek - Eg ivist ikki í, at tað er ein fyrimunur, at eg sum forkvinna sjálv beri brek, tí av tí sama tori eg betur at seta orð á tær ymsu avbjóðingarnar, sum fólk við breki hava. Soleiðis sigur nýggja forkvinnan í Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum, Tóra Við Keldu Ivaleyst er tað lættari at seta orð á trupulleikar og ávís viðurskifti hjá fólki við breki, tá tú sjálv ert í støðuni og kennir til teir ymsu avbjóðingarnar á egnum kroppi Fremsta uppgávan hjá MBF er at vera sjónligt og at vera ein politiskur aktørur - Við teimum royndunum eg sjálv havi, so havi eg als ongar trupulleikar við at skula orða meg um fólk, ið bera brek, og eg tori at siga tað, sum er neyðugt at siga. Tað haldi eg kann vera mær til fyrimuns í arbeiðinum sum forkvinna í MBF, sigur Tóra Við Keldu