mikudagur 14. mai 2014síða 16

Hósdagur 15. mai 2014 · Nr. 55 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 12. mai 2014 · Nr. 53 Nú mugu vit standa saman Tóra við Keldu læraraumboð í skúlastýrinum, Skúlin við Ósánna Í býráðsfundi 24. apríl 2014 varð samtykt at leggja stóru fólkaskúlarnar í Klaksvíkar kommunu saman. Áhugavert verður at síggja, hvussu skúlin fer at broytast, og møgu­liga eisini hugburðurin til fólka­skúla í býnum. Arbeiða vísiliga Við so grundleggjandi broyt­ ingum í skúlahøpi er um­ráð­ andi at fara vísiliga til verka, har næmingar, for­eldur, leiðsla og lærarar, ígjøg­num gott samskifti og ná­greini­ ligar ætlanir, fáa røttu ognar­ kensluna og møguleika at hava ávirkan á tað, sum nú skal henda. Klaksvíkar býráð má veru­liga vísa í verki vilja at seta nøktandi pening av til ein vælútbygdan, rúmligan skúla. Umráðandi er eisini, at hetta ikki verður skundað ígjøgnum. Ting tager tid, segði Piet Hein. Í júst hesum málinum hevur eyðkenni tó verið, at tað skuldi gerast skjótast gjørligt, so skjótt, at lagt var ikki til merkis, at eitt skriv frá 31 lærarum manglaði í málinum. Forkvinnan bersøgin Stutt eftir samanleggingina av skúlunum sigur fo­rkvin­ nan í skúlastýrinum við Skúlan á Ziskatrøð ironiskt í kjaki á sosialum miðli: ”Tað vil vísa seg, hvussu stór katastrofan verður. Kann ikki verða verri enn ver­andi skúlaskipan, ið er ein katastrofa fyri næm­ing­ arnar.” Hetta átti at fingið okkum at steðga á og spyrja: Hvussu síggja vit fólkaskúlan, hvørja ábyrgd og ávirkan síggja vit okkum sjálvi at hava, og hvat sigur útsøgnin um virðingina fyri skipanini. Hugsi, at júst hesin hugburður, verður møgu­liga størsta avbjóðingin í komandi tíð. Tað er ikki einvíst prógvað, at stórir skúlar geva betri úrslit, at næmingar trívast betur ella at samanlegging er ein góð loysn, men í hesum málinum sýnast pástandir at verða vorðnir sannleikar. Ógrundgivnar grundgevingar Frágreiðing gjørd í 2013 av hugbankanum CEPOS vísir á, at vanligastu grund­ gev­ingarnar fyri at niður­ leggja ella leggja saman skúl­ar er, eins og meiri­luta­ til­mælið vísir á, er at fáa stórrakstrarfyrimunir og at fak­liga støðið hjá næm­ing­ unum gerst hægri. At hetta gerst veruleiki eftir saman­ legging, vísir frágreiðingin tó aftur. Í kommunum við færri skúlum verður hin­ vegin meira peningur nýtt­ ur til hvønn næming, og næm­ingar í kommunum við bygnaðarbroytingum hava lyndi til ikki at klára seg eins væl og næmingar í komm­ unum, sum ikki hava broytt bygnaðin. Víðari stendur m.a. í til­ mælinum frá meiri­lut­anum, at samanleggingin gevur eina sterkari skúlaeind at møta framtíðar avbjóðingum og alheimsgerðum, at fyri­ sitingarliga- og náms­frøðiliga leiðslan verður styrkt, betri planlegging, betri gagnnýtslu og menning av lærarum, fleiri møguleikar – fjølbroyttari undirvísingarmøguleikar, fakliga breidd, bara fyri at nevna nakað. Tykist løgið, at tey, ið skriva tilmælið, kunnu tryggja borgarum í Klaks­vík hetta, tí neyvan verður uppgávan lættari eftir saman­leggingina. Tað kann hinvegin undra, at tá hesar eru grundgevingar fyri at leggja saman, hví, eftir øllum at døma, hetta ynski ikki longu eru tryggjað í einum stórum skúla við 40 lærarum og 400 næmingum. Nýhugsanin er gomul hugsan Tað, sum í dag verður kallað nýhugsan, sóu fólk í 70unum vert at fara burtur frá. Fólk vilja aftur hava eina leiðslu, eina skúlamentan, stór­rakstrarfyrimunir, har smærru eindirnar í veru­ leikanum gerast størri – í miðal 233 næmingar í hvørjari – sum ikki skapa nærleika og tryggleika fyri einstaka næmingin, men heldur møguleika at detta burturímillum. Kann tað gerast verri Skilji væl, at næmingar og foreldur ikki eru nøgd við karmarnar í skúlanum á Ziskatrøð, men neyvan er tað ein góð grundgeving fyri at leggja saman. Tá ið eg sigi, at nú er umráðandi at standa saman, so er tað sjálvsagt við tí í huga, at tað eru avgjørdar avbjóðingar í nýggja bygnaðinum. Her skal eitt miðvíst og nágreiniligt arbeiði leggjast í fyri at fáa størsta fólkaskúlan í land­ inum at virka – eisini frá Mentamálaráðnum. Ikki er nóg mikið at siga, at tað verður ongantíð verri, enn tað er í dag, tí júst tað er avgjørt ein møguleiki. Við vón um, at vit øll standa saman um nýggja bygnaðin, so vit halda fram við mennandi og kveikjandi skúlaskapi í Klaksvík. Nú er tíð at nýskipa fiskivinnuna Jógvan Poulsen formaður í Havnar Framburðsfelag Havnar Framburðsfelag hevði almennan fund um at nýskipa fiskivinnuna miku­ kvøldið 7. mai 2014. Fundurin varð streamaður á alnótini, og tí høvdu fólk høvið at fylgja við fundinum heima. Ætlandi verða framløgurnar eisini lagdar á heimasíðu Fólkafloksins. Á fundinum gjørdist greitt, at um gjøld skulu verða løgd á vinnuna, má minsta kravið vera, at fiskivinnan fær tryggjar karmar við støðu­festi og brúksrætti. Í løtuni er vinnan í bíði­ støðu, tí eingin veit, hvat hendir eftir 1. januar 2018. Hetta tarnar henni at leggja ætl­anir og gera íløgur. Á fundinum greiddi Bjarni Arnason, serfrøðingur í bú­ skaparviðurskiftum hjá fiski­vinnuni, frá ymsum upp­skotum til nýskipan av fiskivinnuni, har “opið hav” og umsetiligar kvotur, stabili­ tetur og sterkur brúksrættur eru við til at geva mest møgu­ liga virðisøking og menning í Føroyum. “Opið hav” merk­ir, at ávísir skipabólkar og reið­ skapur ikki verða avmark­ aðir til ávísar leiðir. Bert føroyingar búsitandi í Føroyum kunnu eiga skip­ ini. “Arnason modellið” leggur upp til eitt ávist kilogjald, sum verður útroknað hvørt ár eftir metta, samlaða árs­ úrslitinum hjá viðkomandi veiðibólki. Hetta fremur effektivitet og loyvir vinnuni at gera nýíløgur umframt at leggja langtíðarætlanir. Vit meta, at hetta út­rokn­ aða kilogjaldið er nógv betri enn verandi tilfeingisgjald, sum er tilvildarliga politiskt ásett. Eisini meta vit, at modellið er betri enn ein uppboðssøla av fiskirættindum, sum hevði trýst prísin hagar upp, at eingin vinningurin hevði verið eftir til skipini, tá lands­ kassin hevði fingið sítt. Christian Andreasen, ad­ vo­katur, greiddi millum annað frá, at har sum uppboðssøla av fiskiloyvum er roynd, er hon miseydnað. Eisini forðar tað nýggjum íverksetarum í fiskivinnuni, at fiskiloyvi ikki kunnu veðsetast, tí bert teir kapitalsterkastu kunnu vera við, um veðseting ikki er loyvd. Jacob Vestergaard, fiski­ málaráðharri, legði fram ymiskt úr einum uppskoti um nýggja fiskivinnulóggávu, sum hann fyri meir enn einum ári síðan hevur lagt fyri samgonguflokkarnar, ið ikki hava svarað enn. Jørgen Niclasen dró á sama bógv sum Bjarni, Christian og Jacob, at fiskivinnan skal hava góðar og víðar karmar, har fiskivinnan kann skipa seg sjálva, uttan ov nógva uppílegging frá politisku skip­anini. Vit í Havnar Fram­burðs­ felag vóna, at samgongan kann seta ferð á arbeiðið at nýskipa fiskivinnuna. Vinnan kann ikki bíða longur, tí óvissan økist fyri hvønn dag, sum vit nærkast 1. januar 2018. Vónandi kann ein ný­skip­ an geva enn størri virðisøking í Føroyum, so at fiskivinnan framhaldandi verður trygt grundarlag undir vælferðini her á landi. eblaðið sos.fo